Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Niyə bəzi insanlar solaxaydırlar?

Niyə bəzi insanlar solaxaydırlar?

Azpost saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

İnsanların böyük əksəriyyəti gündəlik işlərini sağ əllə görür. Yazı yazmaq, qaşıq tutmaq, top atmaq və ya qapını açmaq kimi hərəkətlərdə sağ əl üstünlük təşkil edir. Bununla belə, dünya əhalisinin təxminən 10 faizi solaxaydır.

Bəs niyə bəzi insanlar solaxay, digərləri isə sağaxay doğulur? Alimlər uzun illərdir bu suala cavab axtarsalar da, hələ də yekdil nəticəyə gəlməyiblər.

Genlərin rolu var, amma tək səbəb deyil

Mütəxəssislərin fikrincə, əl üstünlüyünün formalaşmasında genetika mühüm rol oynayır. Solaxay valideynlərin övladlarının da solaxay olma ehtimalı orta hesabla daha yüksəkdir.

Lakin araşdırmalar göstərir ki, bu xüsusiyyət yalnız bir genlə izah olunmur. Çoxsaylı genlərin və onların qarşılıqlı təsirinin əl üstünlüyünün formalaşmasına təsir etdiyi düşünülür.

Beyin inkişafı da təsir göstərir

İnsan beyni iki yarımkürədən ibarətdir və hər biri bədənin əks tərəfini idarə edir.

Əksər sağaxay insanlarda nitq və incə hərəkətlərə cavabdeh olan mərkəzlər beynin sol yarımkürəsində yerləşir. Solaxay insanlarda isə bu bölgülər daha müxtəlif ola bilər. Alimlər hesab edirlər ki, embrional inkişaf dövründə beynin formalaşması əl üstünlüyünə təsir edən əsas amillərdən biridir.

Solaxaylıq xəstəlik deyil

Keçmişdə bəzi cəmiyyətlərdə solaxaylıq mənfi xüsusiyyət kimi qiymətləndirilir, hətta uşaqlar zorla sağ əllə yazmağa məcbur edilirdi.

Müasir tibb isə solaxaylığın tamamilə normal bioloji xüsusiyyət olduğunu qəbul edir. Bu, nə xəstəlikdir, nə də inkişaf qüsuru.

Psixoloqlar bildirirlər ki, uşağın təbii əl üstünlüyünü dəyişdirməyə çalışmaq bəzi hallarda stresə, öyrənmə çətinliklərinə və özünəinamın azalmasına səbəb ola bilər.

Solaxayların fərqli üstünlükləri varmı?

Bəzi elmi araşdırmalar solaxay insanların müəyyən sahələrdə fərqli düşünmə qabiliyyətinə malik ola biləcəyini göstərsə də, bu nəticələr bütün insanlar üçün keçərli hesab edilmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaradıcılıq, idman və ya intellekt səviyyəsi təkcə insanın hansı əldən istifadə etməsi ilə müəyyən edilmir.

Heyvanlar da sağaxay və ya solaxay ola bilər

Maraqlıdır ki, əl və ya pəncə üstünlüyü yalnız insanlara xas deyil.

Araşdırmalar göstərib ki, şimpanzelər, itlər, pişiklər və bəzi quş növləri də müəyyən hərəkətləri yerinə yetirərkən bir tərəfə üstünlük verirlər. Bu fakt göstərir ki, belə xüsusiyyət təkamül prosesində formalaşmış bioloji mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər.

Solaxayların sayı niyə azdır?

Dünya üzrə aparılmış araşdırmalara əsasən, insanların təxminən 90 faizi sağaxay, 10 faizi isə solaxaydır.

Alimlər bu nisbətin min illərdir ciddi dəyişmədiyini bildirirlər. Bunun səbəbi tam məlum olmasa da, sağ əldən istifadənin insan beyninin inkişafı və sosial uyğunlaşma prosesində üstünlük qazanması ilə bağlı olduğu ehtimal edilir.

Alimlər hesab edirlər ki, insanın sağaxay və ya solaxay olması genetika, beyin inkişafı və digər bioloji amillərin birgə təsiri nəticəsində formalaşır. Bu xüsusiyyət tamamilə normaldır və insanın zəka səviyyəsi, bacarığı və ya sağlamlığı barədə fikir yürütməyə əsas vermir. Araşdırmalar davam etsə də, solaxaylığın yaranma mexanizmi hələ də elm üçün tam açılmamış mövzulardan biri olaraq qalır.

Aydın Əliyev

AzPost.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:143
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 06 İyul 2026 11:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see331

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see312

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see308

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see289

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see285

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see282

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see275

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see265

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see258

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see249

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see241

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see237

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see236

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see229

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see224

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see215

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see210

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see210

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see207

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri