Niyə bütün quşlar uça bilmir? İLGİNC ARAŞDIRMA

Quşların da hamısı uça bilmir. 

Pinqvinlər, dəvəquşular və kivilər də daxil olmaqla, təxminən 60 növ və ya Yerdəki bütün quş növlərinin 1%-dən az hissəsi uça bilməz. Bu quşlar uçan əcdadlardan təkamül keçiriblər, lakin uçmaq qabiliyyətini itiriblər, bunun əvəzinə quruda və ya suda həyata uyğunlaşıblar. 

Bəs niyə uçmaqdan imtina etdilər? Niyə bütün quşlar uça bilmir? 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bu barədə “Live Science” yazır.

Yırtıcılardan qaçmaq və ya yemək və daha yaxşı yaşayış şəraiti axtarmaq üçün uzun məsafələrə səyahət etmək üçün uçmaq qabiliyyəti çox faydalıdır. Ancaq quşlar uçarkən çox, yəni  oxşar ölçüdə olan məməlilərdən gündə təxminən 75% daha çox enerji  sərf edirlər.

Ohayo ştatındakı (ABŞ) Kenyon Kollecindən Natali Raytın sözlərinə görə, quşlar uça bilməsələr, enerjilərini başqa yerə yönləndirsələr, daha yaxşı sağ qala bilərlər.  Mütəxəssislər yırtıcıların az olduğu və ya heç olmadığı, qida və ərazi uğrunda rəqabətin olmadığı adalarda yaşayan quşların uçuşdan imtina etmək üçün daha çox inkişaf etdiyini aşkarlayıblar.

Quşlar yerüstü həyat tərzinə keçdikdə, bu, onların bədənlərində fiziki dəyişikliklərə səbəb olub. Təkamül zamanı onların sinəsinin uçuş əzələləri kiçildi. Uçuş əzələlərinin bağlandığı keel kimi tanınan mərkəzi silsiləsi ilə döş sümüyü də kiçildi. Alimlər deyirlər ki, qanad sümükləri daha qısa və daha az möhkəm oldu, quşların ayaqları isə daha quru həyat tərzinə uyğunlaşma kimi daha uzun və möhkəm olub.

Bəzi quşlar uçmaq qabiliyyətini yaxşı üzmək qabiliyyəti ilə əvəzləyiblər. Cənubi Afrikadakı Keyptaun Universitetindən Peter Ryan deyir ki, məsələn, pinqvinlər uçuş əzələlərini və sümüklərini saxlayıblar, lakin onları üzmək üçün təyin ediblər. Bu quşlar suyun altında "uçmaq" üçün qanadlarından istifadə edirlər.

Rayan uzun müddət uçmayan quşların uçuş üçün lazım olan uzun, sərt tüklərini də itirdiyini deyib. Bəzi növlərdə, məsələn, kividə, bədən lələkləri normal olaraq onları aerodinamik saxlayan kiçik qarmaq kimi strukturlarını itirib. Bu, bu quşları daha tüklü göstərir.

Bu yaxınlarda aparılan bir araşdırma uça bilməyən quşların lələk xüsusiyyətlərini ilkin təkamül etdiklərinin əksinə olaraq itirdiklərini müəyyən edib. Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, skelet dəyişiklikləri tüklərin dəyişməsindən əvvəl baş verir, çünki sümükləri böyütmək və saxlamaq tükləri saxlamaqdan daha çox enerji tələb edir.

Uçamayan quşlar indi nadir olsa da, fosil sübutları onların bir neçə min il əvvəl daha çox yayılmış və müxtəlif olduğunu göstərir, London Universitet Kollecindən Tim Blackburn deyir. Ancaq insanlar itlər kimi digər heyvanlarla birlikdə yaşayış yerlərinə gəldikdə bu quşlar yoxa çıxdı. Dodo kimi nəsli kəsilmiş quşların yenidən uçmağı öyrənməyə vaxtı olmadı və hamısı yox olub.

Blekbern deyir ki, insan səbəbindən nəsli kəsilməsəydi, Yer kürəsində uça bilməyən quş növləri dörd dəfə çox olardı:

“Bu növlərin bir çoxu yırtıcı olmayan adalarda böyüdü, lakin insanlar gəldikdən sonra yox oldu”.

Xəzər
“Cebheinfo.az”