Niyə Qrenlandiya ABŞ və Avropa arasında qarşıdurma nöqtəsinə çevrilib?

Amerika hakimiyyəti getdikcə adanın nəzarətini ələ keçirməyin vacibliyindən danışır. AB NATO müttəfiqlik öhdəliklərinin yerinə yetirilməz hala gəlməsindən qorxur...

...Deməli, 2026-cı il partlayışla başladı. Şərq təqvimində bu ilin simvolunun qırmızı at olması təsadüfi deyil.

Sanki kimsə tarixdə qəfildən düyməni basıb.

Venesuelaya edilən hücumlar və Prezident Nikolas Maduronun qaçırılması Hollivud döyüş filmindəki səhnələrə bənzəyir; reallıqla ekran arasındakı xətt silinib.

Reallıq artıq ekranda olandır. Dövlətlər getdikcə sosial institutlar kimi deyil, personajlar kimi - impulsiv, nümayişkaranə şəkildə, kamera üçün çıxış edirlər.

Bu, yeni "normal"dırmı?

Vaşinqton ultimatum verir: yeni beynəlxalq hüquq güclülərin qanunudur. İran iğtişaşlarla sarsılır, qara həyatlar əhəmiyyətlidir hərəkatının paytaxtı Minneapolis Amerikada qaynayır və Avropa yanvar ayının gəlişini təzə fermer iğtişaşları ilə qeyd edir.

Ən güclülər sağ qalacaqmı, yoxsa bütün dünyanın bu qeyri-müəyyənlik atəşfəşanlığını dayandırması üçün bir yol varmı? Rusiya prezidenti yanvar ayının ilk ictimai tədbirində - xarici səfirlərin etimadnamələrini təqdim etmə mərasimində 2026-cı ilin əsas məsələsini qaldırır.

...Xatırladım ki, Rusiya dəfələrlə Avropa və qlobal təhlükəsizlik üçün yeni, etibarlı və ədalətli bir arxitektura qurmaq təşəbbüsləri irəli sürüb. Biz Amerikada, Avropada, Asiyada - bütün dünyada hər kəsi qane edə biləcək variantlar və rasional həllər təklif etmişik. Hesab edirik ki, Ukraynadakı münaqişənin sülh yolu ilə həllinin əldə edilə biləcəyi şərtləri möhkəmləndirmək üçün bunların əsaslı müzakirəsinə qayıtmağa dəyər - və nə qədər tez olsa, bir o qədər yaxşıdır.

SİA xatırladır ki, bunu Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib.

Əvvəllər Moskvanın yeni təhlükəsizlik arxitekturası qurmaq təklifi əsasən Qlobal Cənub ölkələri tərəfindən dəstəklənirdisə, indi avropalıların bu icazəlilik ziyafətində harada olacaqlarını düşünmələrinin vaxtıdır?

Masada başında, yoxsa masadan kənarda?

Və etiket qaydalarını müəyyən etmək daha yaxşı olmazdımı? Əgər il belə başlayırsa, bundan sonra nə olacaq?

Beləliklə, gündəmdə dünyanın gələcəkdə hansı qaydalarla yaşayacağı məsələsi durur.

Biz deyirik: qlobal təhlükəsizlik bərabər olmalıdır — bölünməz; bir ölkənin təhlükəsizliyi digərinin hesabına qurula bilməz. Artıq etibarlı, sənədləşdirilmiş, "NATO-nun Şərqə doğru irəliləməsinin bir qarışı belə olmasın" kimi sözlərə inanmırıq. Və nəhayət, hamının maraqlarını nəzərə alan ədalətə inanmırıq.

Amerika deyir: güc haqlıdır. Bir yaxşı şey: onlar demokratik dəyərlərin müdafiəsi arxasında digər ölkələrin resurslarına iddialarını gizlətməyi dayandırıblar. Xeyr, cənablar, bu artıq Qərb deyil, yalnız bir qanunun olduğu Vəhşi Qərbdir: şir ac olanda yeyir.

Xeyr, bu, Trampın sitatı deyil; bu, birbaşa Hollivud döyüş filmindən götürülüb.

Baxmayaraq ki, kim bilir?

ABŞ-ın Venesuelaya niyə hücum etməsi az-çox aydındır və təəccüblü deyil. Lakin 1949-cu ildən bəri Amerikanın NATO müttəfiqi olan Danimarkaya qarşı şikayətlər çox, çox ciddidir. Bunun arxasında nə dayanır - ABŞ-ın real ehtiyacları, yoxsa klassik "onları qorxutmaq üçün öz ehtiyaclarını döymək"?

Qrenlandiya satılmır. Əvvəlkindən daha güclü və birləşmiş...

Və bu inam Avropanın torpaq mülkiyyəti ilə bağlı bu qlobal məsələdə həmrəyliyi və dəstəyi qədər güclüdür.

Bir həftədən az vaxt keçib və güclü bir Avropa desant qüvvəsi Qrenlandiyaya tam gücü ilə axışır..?

"Norveç iki əsgər göndərmək qərarına gəlib";

"13 alman əsgəri Avropa komandasının bir hissəsi olacaq"; "Böyük Britaniya hərbi əməliyyata qoşulmaq üçün bir zabit göndərir" xarici media xəbər verir.

Və daha 15 fransız. Və xizəkdə daha bir neçə it.

Cəmi 31 əsgər.

Azad dünyanın liderləri aydın bir mesaj göndərdilər.

Düzdür, bunu heç vaxt kimə ucadan deməyiblər.

…Qrenlandiya Danimarka krallığının ayrılmaz hissəsidir. İlk fransız qrupu artıq mövcuddur. Bunu Fransa prezidenti Emmanuel Makron bəyan etdi.

…Yalnız Danimarka və Qrenlandiyanın taleyini həll etmək hüququ var, başqa heç kim…

Bunu isə Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen deyib.

Amma görünür ki, ada məsələsi artıq həll olunub.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Venesueladan sonrakı növbəti hədəfini beş gün ərzində 30 dəfədən çox açıqlayıb.

Bu arqument Vaşinqtonun məntiqinə uyğundur.

ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, "Əgər Qrenlandiyanı almasaq, Rusiya və ya Çin alar".

Deməli, bu qətiyyətli 31 nəfərlik kontingent ruslardan müdafiə olunmaq üçün oradadır? Bəs niyə quru qoşunları göndərilməlidir?

Hətta NATO-nun baş katibi də vəziyyətin absurdluğunu etiraf etmək məcburiyyətindədir.

...Hər kəsin başa düşməli olduğu bir şey var: Qrenlandiya ABŞ-a məxsus olmayacaq, Qrenlandiya ABŞ tərəfindən idarə olunmayacaq, Qrenlandiya ABŞ-ın bir hissəsi olmayacaq.

Bunu Qrenlandiyanın baş naziri Yens-Frederik Nilsen bildirib.

...Nə isə, aləm qarışıb. Gərək ki, bizlərdə bu yerdə deyirlər də... “Allah axırından saxlasın”..?

Əli Babayev