Niyə yadplanetlilər Yerə hücum etmir?

Kainatda milyardlarla ulduz və planet varsa, niyə indiyədək başqa sivilizasiyaların izinə rast gəlməmişik? Alimlər Fermi paradoksu kimi tanınan bu suala yeni izah təklif ediblər. Yaxınlıqdakı planetlərdə həyat olsa belə, mürəkkəb canlıların yaranması üçün lazım olan enerji kifayət etməyə bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, “International Journal of Astrobiology” jurnalında dərc olunan araşdırmada Günəş sistemindən 40 işıq ili məsafəyədək yerləşən 29 qayalı ekzoplanetin xüsusiyyətləri təhlil edilib.

Ölçüləri Yerdən böyük olan bu planetlərdə müəyyən şərtlər daxilində maye suyun mövcudluğu mümkün sayılır.

Planetin yaşlı olması kifayət etmir

Elmi-fantastik filmlərdə yadplanetlilər adətən insanlardan daha inkişaf etmiş canlılar kimi göstərilir. Yeni araşdırma isə yaxın kosmosda belə sivilizasiyaların mövcudluğu ehtimalının aşağı ola biləcəyini irəli sürür.

Müəlliflərin fərziyyəsinə görə, həyatın inkişafını yalnız planetin yaşı müəyyən etmir. Əsas amillərdən biri fotosintez vasitəsilə canlı aləmin istifadəsinə nə qədər enerji verilməsidir. Fotosintez bitkilərin və bəzi mikroorqanizmlərin işıqdan istifadə edərək üzvi maddələr yaratdığı prosesdir.

Alimlər müqayisə üçün Yerdəki ekosistemləri göstərirlər. İsti və rütubətli ərazilərdə bitkilərin fəal inkişafı zəngin canlı aləmini dəstəkləyir. Soyuq və quraq bölgələrdə isə bu imkanlar daha məhduddur. Bu yanaşmaya əsasən, gənc, lakin əlverişli şəraitə malik planetdə mürəkkəb həyatın yaranması daha yaşlı, soyuq və quru planetlə müqayisədə asan ola bilər.

Zəif ulduz işığı inkişafı ləngidə bilər

Bizə yaxın olan və potensial yaşayış üçün uyğun sayılan ekzoplanetlərin çoxu qırmızı cırtdan ulduzların ətrafında dövr edir. Bu ulduzların işığı Günəşdən zəifdir və şüalanma xüsusiyyətləri fərqlidir.

Həmin planetlərin bir qismi ulduzuna daim eyni tərəfi ilə çevrilmiş vəziyyətdə ola bilər. Belə olduqda bir tərəf işıqlanır, digər tərəf isə qaranlıqda qalır. Araşdırmada bu şəraitin fotosintez imkanlarını məhdudlaşdıra biləcəyi bildirilir.

Müəlliflərin ehtimalına görə, belə dünyalarda həyat yaranıbsa, sadə mikroorqanizmlər səviyyəsində qala bilər. Enerji məhdudluğu çoxhüceyrəli canlıların, daha sonra isə şüurlu və texnologiyaya sahib növlərin meydana gəlməsini çətinləşdirə bilər.

Bu fərziyyə yaxın kosmosdan niyə sivilizasiya siqnalları almadığımıza mümkün izah verir. Bununla belə, araşdırma yadplanetli həyatın olmadığını sübut etmir və Fermi paradoksunu qəti şəkildə həll etmir.