“Ölkədə azad fikirə heç bir məhdudiyyət yoxdur”

Demokratiyanın əsas göstəricilərindən sayılan söz və məlumat azadlığı prinsipi dövlətlərin, xalqların siyasi inkişafında, cəmiyyətlərin formalaşmasında müstəsna rola malikdir. Azərbaycan da söz azadlığının qorunduğu, mətbuat azadlığı prinsipinə hörmətlə yanaşılan dövlətlərdəndir. Bu gün müasir Azərbaycan reallığına nəzər saldıqda ölkədə çoxsaylı mətbuat orqanlarının müxtəlif yönlü informasiyalar, müəllif rəyləri təqdim etdiyini görmək mümkündür. KİV-dəki bu rəngarənglik, əslində, demokratiyanın çox vacib şərti olan fikir plüralizminin göstəricisidir. Çünki cəmiyyətdəki müxtəlif düşüncə və mövqelərin işıqlandırılması baxımından söz, fikir, mətbuat azadlığı olduqca vacibdir.

Milli mətbuatımızın uğurlu inkişafı zəngin keçmişinin mirasıdır

Məlum olduğu kimi, “Əkinçi” qəzeti ilə əsası qoyulan Azərbaycan milli mətbuatı ötən müddət ərzində mühüm inkişaf yolu keçib. Belə ki, Azərbaycan milli mətbuatı 1918-ci ildə dinamik inkişaf üçün şans qazandı. Həmin dövrdə ziyalıların müstəqil mətbuatın, söz, fikir azadlığının inkişafına göstərdiyi xidmətlər gələcək illərdə bu sahədə yaranan peşəkarlığın, rəngarəngliyin əsasını qoydu.

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra sovet rejiminin repressiya maşını Azərbaycanın istər mətbuatının, istərsə də ədəbiyyatının aparıcı simalarını sıradan çıxarmaqla keçmişi unutdurmağa, gələcəyi isə yalnız öz arzularına uyğun qurmağa cəhd etdi. Heç də təsadüfü deyil ki, 1936-40-cı illər arasında məhv edilən ziyalılar dövrün ən aparıcı şəxsiyyətləri, mütərəqqi fikir sahibləri idilər. Bu mənada bəlli bir zaman kəsiyində ölkəmizdə milli mətbuatın inkişafında müəyyən durğunluqlar yaşandı.

Lakin, 1969-cu ilin 14 iyulunda Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilməsindən sonra digər sahələrdə olduğu kimi, mətbuatın inkişafında da əsaslı dönüş yarandı. Məhz Ulu öndərimizin şəxsi səyi nəticəsində dilimizə olan ögey münasibətdə dəyişiklik baş verdi. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyev hər zaman doğma dilinə böyük qiymət verdiyini nümayiş etdirirdi. Təsadüfi deyil ki, məhz Ulu öndərin qətiyyəti sayəsində 1978-ci ildə qəbul olunan Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Konstitusiyasında Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit olundu.

Ümummilli liderimizin diqqət və qayğısı nəticəsində, həmin dövrdə istər ədəbi, istərsə də mətbu sahədə yüksək irəliləyiş nəzərə çarpırdı. Azərbaycan dilində qəzetlərin sayı artırıldı, televiziyada verilişlərin Azərbaycan dilində yayımı genişləndirildi. Ulu öndər Heydər Əliyev Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində ixtisaslı kadrların hazırlanması istiqamətində əhəmiyyətli addımlar atdı. Azərbaycanda nəşr olunan çap mətbuatı, demək olar ki, ittifaq miqyasında peşəkarlıq səviyyəsinə və digər parametrlərinə görə seçilirdi.

Ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycanda söz və mətbuat azadlığını təmin etdi

Mətbuata, azad sözə diqqət və qayğı Ulu öndər Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrdə də davam etdirildi. Belə ki, Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin 1993-cü ilin iyununda xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə gəlişindən sonra müstəqil Azərbaycanda söz azadlığının bərqərar olması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Ulu öndərin rəhbərliyi və birbaşa iştirakı ilə hazırlanan ölkə Konstitusiyasında vətəndaşların söz azadlığı təsbit edildi. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında fikir, söz və vicdan azadlığına geniş təminat verilir: “Demokratiyanın, siyasi plüralizmin və vətəndaş cəmiyyətinin əsas atributlarından hesab olunan söz və məlumat azadlığının başlıca daşıyıcıları kütləvi informasiya vasitələridir”.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanda söz azadlığının inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu

Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, Ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan bu ənənə, söz azadlığına, mətbuat azadlığının qorunması siyasəti bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.

“Pravda.az” saytının təsisçisi və baş redaktoru İlkin Pirəli KONKRET.az-a açıqlamasında bildirib ki, qanunun aliliyi təmin olunan ölkələrdə fikir, söz və məlumat, sərbəst toplaşma azadlığı prinsipləri də qorunur.

“Qanuna əməl edilməzsə, orada heç bir hüquqdan danışmağa dəyməz. Bu, həm də davamlı prosesdir, cəmiyyət inkişaf etdikcə çağırışlar da dəyişir. Azərbaycan da dünyanın tərkib hissəsidir, baş verənlərdən kənarda qala bilməz. Ona görə də qəbul edilən qanunlar yeni çağırışlara uyğunlaşdırılır. Ölkəmiz son illər həyata keçirilən islahatlarla söz və fikir azadlığının təmin olunmasına mühüm töhfələr verib, qənaətbəxş qanunverici baza formalaşdırılıb”.

İlkin Pirəli qeyd edib ki, Azərbaycanda hər kəs azad şəkildə fikrini söyləyə bilər, buna heç bir məhdudiyyət qoyulmur.

“Aydındır ki, regionlarda hamının internetə çıxışı var, onlar hər hansı problemi rahat şəkildə sosial şəbəkələrə yerləşdirə bilirlər. İnternetə məhdudiyyətin qoyulmaması dövlətin azad sözə həssas yanaşmasının göstəricisidir. Təbii ki, bunun əksi beynəlxalq aləmdə sərt reaksiya ilə nəticələnə bilər. Ölkədə bu qədər islahatlar həyata keçirilməsinə baxmayaraq bəzən beynəlxalq təşkilatlar qərəzli mövqe sərgiləyirlər. Bunun da səbəbi onların məsələni araşdırmadan birtərəfli qaydada rəy vermələridir. Dərc edilən hesabatlarda bu qərəzi açıq-aydın görmək olur. Azərbaycan hökumətinin yanaşması milli maraqlara uyğun olaraq müəyyənləşdirilir, bu baxımdan hazırki vəziyyəti normal qiymətləndirmək lazımdır”.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az

P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi” mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.