Önəmli əməkdaşlıq ŞƏRH

Azərbaycanın Avropadakı ən etibarlı tərəfdaşlarından biri olan Çexiya ilə hərbi-texniki əməkdaşlığı, son illərdə keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə qədəm qoyub. Bu tərəfdaşlıq, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin arsenalının diversifikasiyası (çeşidlənməsi) və ən müasir texnoloji həllərlə təmin edilməsi yolunda atılan fundamental addımlardan biridir. Çexiya müdafiə sənayesinin Azərbaycan üçün cəlbediciliyi, onun yüksək keyfiyyətli mexaniki mühəndislik ənənələrinə və müasir rəqəmsal sistemləri bu ənənələrə uğurla inteqrasiya etməsinə söykənir. Xüsusilə, DANA M1/M2 özüyeriyən artilleriya sistemləri və RM-70 Vampire yaylım atəşli reaktiv sistemləri Azərbaycanın müdafiə qabiliyyətinin artırılmasında həlledici rol oynamışdır. Bu texnikalar təkcə atəş gücü ilə deyil, həm də mobil olması və çətin relyef şəraitində yüksək manevr qabiliyyəti ilə seçilir. Çexiya ilə qurulan bu “artilleriya dialoqu”, Azərbaycanın uzaqmənzilli və dəqiq vuruş imkanlarını Avropa standartları səviyyəsinə çatdırmışdır. Əməkdaşlığın digər kritik sahəsi aviasiya və radar sistemləridir. Çexiyanın dünyaşöhrətli L-39NG (Next Generation) təlim-məşq təyyarələri Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin pilotlarının hazırlanması üçün yeni üfüqlər açır. Bu təyyarələr dördüncü və beşinci nəsil qırıcıların idarə edilməsi üçün keçid mərhələsi rolunu oynayır. Eyni zamanda, hava məkanının izlənilməsi sahəsində Çexiya istehsalı olan radar sistemlərinin tətbiqi, Azərbaycanın hava hücumundan müdafiə sistemini daha da şəffaflaşdırır. Bu texnologiyalar “görünməz” hədəflərin aşkarlanmasında və qeyri-ənənəvi hava təhdidlərinə qarşı effektiv mübarizədə mühüm komponentdir. Müdafiə sənayesi dedikdə çox vaxt yalnız silahlar nəzərdə tutulsa da, Çexiya ilə əməkdaşlığın sütunlarından birini Tatra şassiləri təşkil edir. Azərbaycan ordusunun logistik gücünün əsasını təşkil edən bu ağır texnika platformaları, həm silah sistemlərinin daşınmasında, həm də operativ yerdəyişmələrdə əvəzsizdir. Çexiya texnologiyasının dözümlülüyü Azərbaycanın müdafiə sənayesinin daxili istehsalında da istifadə olunan bir modelə çevrilmişdir. Azərbaycan və Çexiya arasındakı müdafiə sənayesi əməkdaşlığı, bir çox digər Avropa ölkələri ilə münasibətlərdən fərqli olaraq, daha praktiki, nəticəyönümlü və strateji xarakter daşıyır. Bu əlaqələr sadəcə “ticarət” deyil, həm də texnoloji yenilənmə və NATO standartlarına inteqrasiya baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan və Çexiya arasındakı müdafiə əməkdaşlığı artıq “alan-satan” modelindən çıxaraq daha dərin kooperasiyaya doğru irəliləyir. Gələcək perspektivlər aşağıdakı istiqamətləri əhatə edir:

• ​Modernləşmə Mərkəzləri: Çexiya texnikasının Azərbaycanda texniki xidməti və modernizasiyası üçün regional mərkəzlərin qurulması.

• ​Kiber Müdafiə: Çexiyanın yüksək inkişaf etmiş İT və kiber təhlükəsizlik həllərinin Azərbaycanın müdafiə sistemlərinə inteqrasiyası.

• ​Hərbi Təhsil: Azərbaycan hərbçilərinin Çexiyanın hərbi akademiyalarında mühəndislik və taktiki hazırlıq üzrə ixtisaslaşması.

Çexiya ilə müdafiə sənayesi sahəsindəki tərəfdaşlıq Azərbaycanın hərbi müstəqilliyini gücləndirən strateji bir amildir. Bu əməkdaşlıq təkcə ordunun güclənməsinə deyil, həm də iki ölkə arasında sarsılmaz etimad mühitinin yaranmasına xidmət edir. Praqanın texnoloji zəkası ilə Bakının strateji iradəsi birləşərək regionda daha təhlükəsiz və dayanıqlı bir mühit formalaşdırır. ​Sonda vurğulamaq lazımdır ki, müdafiə sənayesindəki bu tərəfdaşlıq sadəcə rəqəmlər və müqavilələrdən ibarət deyil. Bu, iki ölkənin suverenlik və milli təhlükəsizlik maraqlarının üst-üstə düşdüyü bir nöqtədir. Azərbaycanın hərbi qüdrətinin artması və Çexiyanın bu prosesdəki rolu göstərir ki, müasir dünyada ən güclü silah — düzgün seçilmiş müttəfiqlik və ortaq texnoloji vizyondur. Bu birlik, regionun gələcək sülh və sabitliyinin ən böyük zəmanətidir.

Şəhla Cəfərova

YAP Şərur rayon təşkilatınınm fəal üzvü