Ortaq türk əlifbasından sonra... Türk birliyini hiss etdirməyin və göstərməyin ən həyəcanlı yolu xəritədir

Türk birliyi ilə bağlı addımlar atılır, müqavilələr imzalanır. Ortaq Türk Əlifbası qərarından sonra sıra Türk Dünyasının ortaq xəritəsini hazırlamağa gəldi.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Türk Dünyasının ortaq xəritəsi ilə bağlı ilk məlumatı "TRT Haber" kanalına Milli Müdafiə Nazirliyinin (MSB) Xəritəçəkmə Baş direktoru general-mayor Osman Alp verib.

Türk Dünyası ortaq tarix, ortaq coğrafiya, ortaq ədəbiyyat, ortaq xəritə və ortaq əlifba baxımından çox mühüm addımlar atır. Türk Dünyasının birliyi istiqamətində daha bir yeni addım atıldı.

Ortaq türk əlifbasından sonra xəritə də gəlir

Türkiyə Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv və müşahidəçi ölkələrin kartoqrafiya qurumlarının rəhbərləri və ölkənin hərbi attaşelərinin iştirakı ilə Ankarada Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin Xəritəçəkmə Qurumları Rəhbərlərinin 1-ci Toplantısı keçirilib.

Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkiyə üzvdür; Macarıstan, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti (ŞKTC) və Türkmənistanın müşahidəçi olduğu ölkələrin nümayəndələri türk dünyasının ortaq xəritəsini hazırlamaq üçün bir araya gəlib.

 "Xəritə ölkənin müdafiəsinin ən vacib açarlarından biridir"

General-mayor Osman Alp xəritənin əhəmiyyətindən danışarkən onun ölkənin müdafiəsinin açarlarından biri olduğunu vurğuladı: “Biz kartoqraflar İbn Xəldunun “Coğrafiya taledir” kəlamına əsaslanaraq coğrafiyanın çox yaxşı bilinməsinin lazım olduğunu iddia edirik. Biz qəbul edirik ki, coğrafiyanı yaxşı bilməyin yolu inkişaf və ölkənin müdafiəsi üçün ən mühüm açarlardan biri olan xəritədən keçir. Bu səbəbdən də kartoqrafiya sahəsində keçirilən bu görüş bizim üçün sadəcə görüşdən daha çox şey deməkdir”.

TDT çətiri altında keçirilən ilk yığıncaqda; Kartoqrafiya ilə bağlı fənləri əhatə edən əməkdaşlığa dair bəyannamə mətni imzalanıb.

İşçi qrupu yaradılacaq

General-mayor Osman Alp iclasda imzalanan bəyannamə ilə bağlı aşağıdakı məlumatları verib: “Bəyannamə ilə; Kartoqrafiya sahəsində texniki bilik və təcrübə mübadiləsi, təlim və məsləhətlərin verilməsi, birgə xəritə istehsalı üçün standartların yaradılması, rəqəmsal kartoqrafiya tətbiqləri üçün əməkdaşlıq və bu məsələlərlə bağlı texniki araşdırmaların aparılması razılaşdırılıb. CSA ölkələrindəki xəritəçəkmə qurumlarının mütəxəssis texniki heyətinin yaradılması qəbul edildi.

Bəyannamədə qeyd olunan əməkdaşlıq məsələləri ilə bağlı konkret əməkdaşlıq addımları işçi qrupunun texniki heyəti tərəfindən müəyyən ediləcək”.

“Türk Dövlətləri Təşkilatının və Türk Dünyasının xəritəsi hazırlanacaq”

General-mayor Osman Alp iclasda Türk Dövlətləri Təşkilatının Xəritəsinin və Türk Dünyası Xəritəsinin hazırlanması ilə bağlı razılığın əldə edildiyini açıqlayıb:

Ankarada keçirilən ilk görüşdə TDT ölkələri arasında kartoqrafiya sahəsində əməkdaşlığın ilk konkret həyata keçirilməsi kimi Türk Dövlətləri Təşkilatının ümumi Xəritəsinin və Türk Dünyası Xəritəsinin hazırlanması ilə bağlı konsensus əldə olunub.

General-mayor Osman Alp

“Birliyimiz və həmrəyliyimizin təmin olunmasına mühüm töhfə verəcək”

General-mayor Osman Alp Türk Dünyası xəritəsinin yaradılması prosesini açıqlayıb və tarixi keçmişimizi vurğulayıb:

“Türk Dövlətləri Təşkilatı yarandıqdan sonra biz kartoqraflar olaraq xəritədə ölkələr arasında mədəniyyəti, keçmişi, tarixi zənginliyi və həyatın təfərrüatlarını göstərə bilərikmi? Xəritənin simvolu olaraq türk dilində olduğu kimi ölkələrimizi bir araya gətirəcəyini, birliyimizin və həmrəyliyimizin təmin olunmasına mühüm töhfə verəcəyini düşündük”.

“Türk Dünyası Xəritəsi gələcəkdə türk dövlətlərinin niyə bir yerdə olması barədə fikir verəcək”

Ortaq Türk Dünya Xəritəsi ortaya çıxanda o xəritəyə baxan bütün vətəndaşlarımız coğrafi baxımdan uzaq görünən Türk dövlətlərinin əslində çox yaxın olduğunu anlayacaqlar. Görəcək ki, bizim adət-ənənələrimiz orada da keçərlidir, oradakı bəzi həyat məsələləri də eyni şəkildə bizə şamil edilir. Odur ki, simvol olaraq gördüyümüz xəritə əslində Türk Dövlətlərinin bir-birinə nə qədər yaxın olduqları, keçmişdə nə qədər birlikdə yaşadıqları, gələcəkdə niyə bir yerdə olması lazım olduğu barədə fikir verəcək.General-mayor Osman Alp

 Məqsəd həm coğrafi, həm də mədəni xəritə yaratmaqdır

Türklərin ilk dəfə məskunlaşdıqları geniş coğrafiyanı göstərən xəritə ideyası XI əsrdə yaşamış Kaşqarlı Mahmudun məşhur “Divan-ü Lüqati't-Türk” əsərində canlanmışdır. O dövrdə türk toplumlarının yaşadığı geniş coğrafiyanı göstərən bu xəritə həm coğrafi, həm də mədəni baxımdan Türk Dünyası üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.

General-mayor Osman Alp bildirib ki, onların məqsədi həm coğrafi, həm də mədəni xəritə yaratmaqdır: “Tarixi proses boyunca Türk dövlətlərinin yaşadıqları və müxtəlif coğrafiyalara ayaq basdıqları bölgələri özündə birləşdirən və Türk dövlətlərini bütün mövzuları ilə göstərən ortaq Türk Dünyası xəritəsinin yenidən hazırlanmalı olduğunu düşünürük. Bildirmək istərdim ki, belə bir xəritə bizi çox həyəcanlandırır”, - deyib.

Xəritədə nə olacaq?

General-mayor Osman Alp xəritənin təfərrüatlarını paylaşıb: “Məsələn, xəritədə yaşayış məntəqələrinin adları, inzibati quruluşu, əhalinin bölgüsü, miqrasiyaları, mədəni sərvətləri, adət və ənənələri, danışılan ləhcələr, hansı bölgədə hansı xörəklərin hazırlandığı kimi tematik məlumatlar yerləşdirildikdə görünür ki, müxtəlif coğrafiyalarda eyni və ya oxşar mövzuların çox olduğunu və bir ölkədəki ənənənin bir kənd adının başqa bir ölkədə istifadə edildiyini və ya eyni yeməklərin birdən çox ölkədə hazırlandığını bir baxışda asanlıqla görmək olar. Məsələn, mövzusu xalça motivləri olan xəritədə Kayseri xalçasındakı motivlərin Azərbaycanda və Qazaxıstanda istifadə edildiyini görə bilərik”.

"Türk birliyini hiss etdirməyin və göstərməyin ən həyəcanlı və asan yolu xəritədir"

Türk birliyini hiss etdirməyin və göstərməyin ən həyəcanlı və asan yolu xəritədir. Fərqli mövzuları ehtiva edən ortaq türk dünyası xəritələri türk birliyinə bağlılıq hissini artıracaq, türk dövlətləri arasında artıq mövcud olan tarixi bağları gücləndirəcək, mədəni qarşılıqlı əlaqəni artıracaq və türk dövlətlərinin yaxınlaşmasına əhəmiyyətli töhfə verəcək. Ona görə də biz bu xəritənin hazırlanmasına böyük əhəmiyyət veririk.

General-mayor Osman Alp

İstehsal necə olacaq?

Birinci mərhələdə topoqrafiya, hidroqrafiya, bitki örtüyü və yaşayış məntəqələri kimi əsas məlumatları özündə əks etdirən əsas xəritə sürətlə hazırlanacaq.

Əsas və ya əsas xəritə əvvəllər qeyd etdiyim bir çox mövzu ilə zənginləşəcək, məsələn, yaşayış məntəqələrinin adları, tarixi əsərlər və mədəni sərvətlər. Buna görə də, əsas xəritədə tərəflərin razılığı ilə müəyyən ediləcək müxtəlif mövzular işlənərək, bütün mövzuları birlikdə göstərən tək bir xəritə hazırlana bilər və ya hər mövzunu ayrıca xəritədə göstərmək mümkün olacaq.

“Xəritələr türk dövlətlərini türk birliyi adına bir araya gətirəcək mühüm simvol olacaq”

İnanırıq ki, ortaq türk dünyası xəritəsi oxşar cəhətlərimizi və zəngin türk mədəniyyətini asanlıqla göstərəcək. Bu xəritələr türk birliyi adına tarixi və mədəni bağları olan Türk dövlətlərini bir araya gətirəcək əhəmiyyətli bir simvol olacaq. Birlikdə hazırlayacağımız xəritələr bu dövlətlərin mənşəyinə, tarixinə və mədəniyyətinə işarə edəcək, türk dövlətlərinin tarix boyu qurduğu bağları əyani şəkildə görüb anlamağa imkan verəcək.

General-mayor Osman Alp