Özəl həyat təhlükə altında: robot tozsoranlara müdaxilə var

Ağıllı ev texnologiyaları həyatı asanlaşdırır, lakin bəzən gözlənilməz risklərə səbəb ola bilər. Bir proqram mühəndisinin robot tozsoranını oyun pultu ilə idarə etmək cəhdi təxminən 7000 evdə kamera və mikrofon məlumatlarına giriş imkanı verən böyük bir təhlükəsizlik zəifliyini aşkar etdi. Maraqlıdır, bu necə mümkündür?

Hadisə Çində bir texnologiya şirkətinin tozsoranlarında baş verib. DJI adlı texnologiya şirkətinin keçən il Çində satışa çıxardığı və hazırda digər ölkələrə də yayılan Romo adlı cihaz sadəcə təmizlik maşını deyil, həm də evi xəritələşdirən, ətraf mühiti kameralarla təhlil edən və internet üzərindən daim məlumat mübadiləsi aparan bir ev robotudur. Lakin testlər sistemdə ciddi bir server xətası olduğunu aşkar etdi.

Proqram mühəndisi Sammy Azdoufal robot tozsoranını uzaqdan idarə etmək üçün xüsusi bir tətbiq hazırlamağa başladı. Bunu etmək üçün o, robotun istehsalçının bulud serverləri ilə necə əlaqə qurduğunu anlamağa çalışdı və süni intellektlə işləyən kodlaşdırma vasitələrindən istifadə etdi. Lakin tezliklə gözlənilməz bir vəziyyətlə qarşılaşdı.

O, öz cihazına giriş imkanı verən təhlükəsizlik açarının təkcə bir robotu deyil, dünyanın müxtəlif yerlərində minlərlə robotu sanki onların sahibi imiş idarə etməyə imkan verdiyini aşkar etdi. Sistem qüsuru səbəbindən 24 ölkədə təxminən 7000 robot tozsoranın canlı kamera görüntülərinə, mikrofon səslərinə, xəritələrə və status məlumatlarına daxil ola bildi.

Bu giriş nəzəri olaraq evlərin planlarına baxmağı, cihazların təxmini yerlərini onların IP ünvanlarından qiymətləndirməyi və robotların mikrofonlarını aktivləşdirməyi mümkün etdi. Mütəxəssislərin fikrincə bu vəziyyət aşkarlanmamış müşahidə şəbəkəsinə çevrilə bilərdi.

Lakin mühəndis Sammy Azdoufal bu vəziyyətdə insanların özəl həyatına müdaxilə etməyib, vəziyyəti ictimaiyyətə açıqlamağı seçdi. Daha sonra şirkət problemi təsdiqlədi və tez bir zamanda həll edildiyini bildirdi. Rəsmilərin sözlərinə görə, təhlükəsizlik qüsuru yanvar ayının sonunda aşkar edilib və iki ayrı proqram təminatı yeniləməsi ilə düzəldilib. İlk düzəliş fevral ayının əvvəlində yayımlandı və bir neçə gün sonra əlavə təhlükəsizlik yeniləməsi tətbiq edildi. Bildirilib ki, yeniləmə avtomatik olaraq cihazlara göndərilib və istifadəçilərin heç bir tədbir görmələrinə ehtiyac yoxdur. Şirkət həmçinin əlavə təhlükəsizlik tədbirləri üzərində işlədiyini, lakin detalları paylaşmadığını bildirib.

Hadisə ağıllı ev cihazlarının məxfilik riskləri ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Robot tozsoranlar yalnız təmizlik işləri ilə məşğul olmur; onlar evin hər küncünü kameralarla skan edir, otaqları müəyyənləşdirir və ətraflı xəritələr yaradırlar. Bu məlumatların əhəmiyyətli bir hissəsi cihazın içərisində deyil, uzaq serverlərdə saxlanılır. Son zamanlar ağıllı qapı zəngləri və təhlükəsizlik kameraları ilə bağlı oxşar müzakirələr yaranıb.

Mühəndislər, robot tozsoranlar, kameralar, ağıllı televizorlar kimi cihazların mümkün olduqda ayrı bir Wi-Fi şəbəkəsinə qoşulmasını və onları telefonların və kompüterlərin yerləşdiyi əsas şəbəkədən ayırmağı tövsiyə edir.

Lalə Mehralı