Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Parislə Bakı arasında ziddiyyətlər: Fransanın qərəzi davam edir

Parislə Bakı arasında ziddiyyətlər: Fransanın qərəzi davam edir

Icma.az bildirir, Ayna saytına əsaslanaraq.

Fransa özünü Cənubi Qafqazda diplomatik çıxılmaz vəziyyətə salır

Azərbaycan və Fransa arasında diplomatik münasibətlərin son kəskinləşməsi iki ölkə arasında ziddiyyətlərin sistemli xarakter daşıdığını və ayrı-ayrı siyasi bəyanatlardan çox uzaq olduğunu göstərir. İkitərəfli dialoqu bərpa etmək üçün vaxtaşırı cəhdlərə baxmayaraq, Paris Bakının birtərəfli, siyasi motivli və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin edilməsi məqsədlərinə uyğun olmayan yanaşma kimi qiymətləndirdiyi yanaşmaya sadiq qalmaqda davam edir. Eyni zamanda, mövcud vəziyyət təkcə Azərbaycan-Fransa münasibətlərinin perspektivlərini deyil, həm də Fransanın regionda təsirini saxlamaq strategiyasının effektivliyini sual altına qoyur.

Digər diplomatik reaksiyaya səbəb Fransanın Avropa və Xarici İşlər Nazirliyinin Xarici Ticarət və İqtisadi Cəlbedicilik üzrə Nümayəndəsi Nikola Forisyenin bəyanatları, eləcə də Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması prosesi ilə bağlı şərhləri olub. Azərbaycan XİN-in mətbuat katibi Ayxan Hacızadə Fransanın qiymətləndirmələrinin seçiciliyinə, münaqişənin tarixi kontekstinə məhəl qoymamasına və Bakının öz daxili səlahiyyətləri çərçivəsində hesab etdiyi məsələləri siyasiləşdirmək cəhdlərinə diqqət çəkərək ittihamları qəbuledilməz sayıb. Azərbaycan tərəfi Parisi qərəzli yanaşmadan əl çəkməyə və ölkənin daxili işlərinə qarışmaqdan çəkinməyə çağırıb.

Bu diplomatik polemikanın arxasında daha dərin ziddiyyət dayanır: Fransa Cənubi Qafqazda siyasi mövcudluğunu qorumağa çalışır, lakin regionla qarşılıqlı əlaqə üçün seçdiyi alətlər onun bütün dövlətləri ilə münasibətlər qurmaq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır. Bu, xüsusilə, Parisin son illər ardıcıl olaraq İrəvana dəstəyini nümayiş etdirdiyi və tez-tez Bakının hərəkətlərinin tənqidi qiymətləndirilməsi ilə müşayiət olunan Ermənistan-Azərbaycan istiqamətində özünü açıq şəkildə büruzə verir.

Azərbaycanla Fransa arasında münasibətlərin kəskin şəkildə pisləşməsi Qarabağ ətrafında baş verən hadisələr fonunda, xüsusən 2023-cü ilin sentyabrından, Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinə tam nəzarəti bərpa etdikdən sonra baş verdi. Paris Bakının hərəkətlərinə qarşı sərt mövqe tutdu, eyni zamanda Ermənistana siyasi və hərbi-texniki dəstəyi gücləndirdi. Nəticədə Fransa faktiki olaraq Azərbaycan tərəfinin regional proseslərdə potensial vasitəçi və ya neytral iştirakçı kimi deyil, ardıcıl olaraq uzunmüddətli qarşıdurmada iştirakçılardan birinin tərəfini tutan dövlət kimi qəbul edilməsində kök salıb.

Eyni zamanda, Fransanın Ermənistanla münasibətləri inkişaf etdirmək hüququ ilə regional gündəliyin formalaşmasında iştirak etmək iddialarını ayırd etmək vacibdir. İrəvanın dəstəyi özlüyündə Bakı ilə konstruktiv dialoqa maneə deyil. Problem o zaman yaranır ki, belə dəstək hadisələrin birtərəfli şərhi, siyasi təzyiq və başqa dövlətin suveren səlahiyyətləri ilə bağlı məsələlərə təsir cəhdləri ilə müşayiət olunur. Belə bir şəraitdə Parisin sülh prosesində tamhüquqlu iştirakçı kimi çıxış edə bilməsi təbii ki, şübhələr yaradır.

Əlamətdar haldır ki, Azərbaycan XİN bəyanatında 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirlərinin şərhinə, separatçı xuntanın keçmiş nümayəndələrinin məhkəmələrinə, mədəni irs məsələlərinə və uzunmüddətli münaqişə nəticəsində öz yurd-yuvasını tərk etməyə məcbur olmuş azərbaycanlıların hüquqlarına xüsusi diqqət yetirilir. Bakı humanitar nəticələrin yalnız bir tərəfin maraqları prizmasından baxılmasının yolverilməzliyini vurğulayır, Azərbaycan ərazilərinin uzun müddətə işğalını, mədəni və dini obyektlərin dağıdılmasını və məcburi köçkünlərin təhlükəsiz qayıtması problemini xatırladır.

Beləliklə, söhbət təkcə 2023-cü il hadisələri ilə bağlı fikir ayrılıqlarından deyil, həm də bütün münaqişənin qiymətləndirilməsinə əsaslı fərqli yanaşmalardan gedir. Azərbaycan üçün beynəlxalq müzakirələrdə ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasının fərdi nəticələrinə, əvvəlki onilliklərin işğalı və bununla bağlı humanitar problemlərin diqqətdən kənarda qalması yolverilməzdir. Məhz bu məsələlərin qiymətləndirilməsində seçicilik Fransanın mövqeyinə inamsızlığın əsas mənbələrindən birinə çevrilir.

Lakin Parisin siyasətini təkcə xarici siyasət mülahizələri ilə izah etmək kifayət etməyəcək. Daxili siyasi komponent də əhəmiyyətlidir. Tarixi əlaqələrə, erməni icmasının fəallığına və bir sıra siyasi qüvvələrin Cənubi Qafqazda baş verən hadisələrə marağı səbəbindən erməni məsələləri ənənəvi olaraq Fransanın ictimai-siyasi məkanında görkəmli yer tutur. Bu, fransız siyasətçilərinin İrəvana dəstək nümayiş etdirməsi və Bakıya qarşı sərt ictimai mövqe nümayiş etdirməsi üçün əlavə stimullar yaradır. Bununla belə, Fransa siyasətini yalnız təsirlərə salmaq sadəlik olardı.

Diaspora: bu, daha çox daxili siyasi amillərin, tarixi qavrayışların və Parisin regional arxitekturadakı rolunu qorumaq istəyinin birləşməsidir. Fransa kursunun strateji ziddiyyəti burada özünü göstərir. Cənubi Qafqazın Avropa üçün əhəmiyyəti onun coğrafi ölçüsünü xeyli üstələyir. Region Xəzər hövzəsini Avropa bazarları ilə, Mərkəzi Asiyanı isə Qərblə birləşdirən enerji və nəqliyyat yollarının kəsişməsində yerləşir. Azərbaycan da öz növbəsində Avropa dövlətlərinin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, Cənub Qaz Dəhlizinin inkişafında və Orta Dəhliz daxilində tranzit imkanlarının genişləndirilməsində əsas rol oynayır.

Dəyişən qlobal təchizat zəncirləri, alternativ enerji yollarının axtarışı və Avrasiyada nəqliyyat bağlantısı uğrunda rəqabətin güclənməsi fonunda Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyəti obyektiv şəkildə artır. Ona görə də, Parisin Cənubi Qafqazda təsirini qorumaq marağı diplomatik səyləri əsasən bir sahəyə yönəltməkdənsə, regiondakı bütün dövlətlərlə praqmatik əlaqələri nəzərdə tutmalıdır.

Bundan əlavə, Fransanın yanaşması mütləq Avropanın özünün uzunmüddətli maraqları ilə uzlaşmır. Avropanın Cənubi Qafqaza qarşı siyasəti vahid deyil: ayrı-ayrı Aİ dövlətləri Azərbaycanla enerji, iqtisadi və nəqliyyat prioritetlərinə əsaslanaraq münasibətlər qururlar. Məsələn, İtaliya Azərbaycan qazının əsas alıcısı olaraq qalır, Almaniya isə iqtisadi əməkdaşlığın və regional əlaqələrin inkişaf etdirilməsində maraqlıdır. Bu fonda məntiqi bir sual yaranır: Avropa maraqları Bakı ilə genişləndirilmiş əməkdaşlığı əhəmiyyətli dərəcədə tələb etdiyi halda, Fransanın qarşıdurma yanaşması nə dərəcədə rasionaldır?

Fransa rəhbərliyinin özünün ictimai açıqlamalarında belə Parisin yanaşmasında müəyyən bir ziddiyyətin özünü göstərməsi vacibdir. 5 may 2026-cı ildə İrəvanda çıxış edən Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Azərbaycanla münasibətləri yenidən nəzərdən keçirməyin zəruriliyini etiraf etdi: "Hesab edirəm ki, Azərbaycanla münasibətlər yenidən düşünülməli və eyni geniş əsasda qurulmalıdır, baxmayaraq ki, Azərbaycan özü son illərdə fərqli bir yanaşma seçib". Eyni çıxışında o, həmçinin Fransanın Ermənistana təkcə siyasi dəstək vermədiyini, həm də hərbi heyətini yetişdirdiyini, təchiz etdiyini və məsləhət verdiyini vurğulayaraq ikitərəfli əməkdaşlığı misli görünməmiş dərəcədə intensiv adlandırıb. Bu kontekstdə Makronun sözləri xüsusilə maraqlıdır: Paris Bakı ilə münasibətlərin bərpasının zəruriliyini qəbul edir, eyni zamanda öz siyasətinin İrəvanla birtərəfli strateji yaxınlaşma ilə nə qədər dərin bağlı olduğunu nümayiş etdirir. Məhz bu ziddiyyət Fransa ilə Azərbaycan arasında etimadın bərpasında əsas maneələrdən birinə çevrilir.

Şübhəsiz ki, Paris, xüsusən də Türkiyənin artan aktivliyi, Çinin genişlənən iqtisadi iştirakı və Rusiya ilə İranın davamlı rolunun fonunda, regiondakı mövqeyini gücləndirməkdə maraqlıdır. Lakin siyasi təsir yalnız açıq bəyanatlar və ya regional qarşıdurmada bir tərəfə dəstək nümayişləri ilə əldə edilə bilməz. Bu, etimad, iqtisadi əlaqələr və regional proseslərdəki bütün iştirakçıların maraqlarını nəzərə almaq qabiliyyətini nəzərdə tutur. Əks halda, xarici siyasət fəaliyyəti əsasən deklarativ olaraq qalma riskini daşıyır.

Bu kontekstdə hazırkı diplomatik müzakirələr Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması perspektivləri üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Davamlı sülh yolu ilə həll yalnız ikitərəfli razılaşmalar deyil, həm də xarici aktorların əlavə siyasi maneələr yaratmadığı əlverişli beynəlxalq mühit tələb edir. Əhəmiyyətli beynəlxalq təsiri olan Fransa sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verə bilər, lakin bunu etmək üçün əsasən bir tərəfin maraqları vasitəsilə regional inkişafları qiymətləndirən yanaşmadan imtina etməlidir.

Eyni zamanda, xarici təzyiq cəhdləri Bakı ilə İrəvan arasında birbaşa dialoqu əvəz edə bilməz. İki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcəyi ilk növbədə onların öz razılaşmaları, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tanınması və münaqişənin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün praktik addımlarla müəyyən edilməlidir. İstənilən xarici dəstək yalnız bu məqsədlərə çatdıqda və siyasi təsir vasitəsinə çevrilmədikdə konstruktiv ola bilər.

Fransanın tənqidinə cavab olaraq Ayxan Hacızadənin Fransanın özündə insan hüquqları və idarəetmə ilə bağlı problemlərə diqqət çəkməsi də eyni dərəcədə təsirlidir. Fransa hüquq-mühafizə orqanlarının etirazçılara qarşı hərəkətlərinə, polis məmurlarının qanunsuz hərəkətləri ilə bağlı araşdırmalara və siyasi fiqurlarla bağlı korrupsiya işlərinə istinad edilməsi, Bakının sonuncu məsələni qaldırmaq istəyini əks etdirir.

Bu arqument insan hüquqları məsələlərini selektiv diplomatiya alətinə çevirmədən, müxtəlif ölkələrdəki vəziyyəti qiymətləndirərkən vahid standartların tətbiq edilməsi tələbinə əsaslanır.

Lakin qarşılıqlı ittihamların daha da artması münasibətlərin bərpasına töhfə verməsi ehtimalı azdır. Diplomatik dialoq bir-birinin daxili problemləri ilə bağlı şikayət mübadiləsinə çevrildikdə, praktik əməkdaşlıq imkanları azalır. Ona görə də, əsas sual hansı tərəfin ictimai müzakirələrdə daha inandırıcı olacağı deyil, Bakı və Parisin mövcud siyasi fikir ayrılıqlarını maraqlarının potensial olaraq üst-üstə düşdüyü sahələrdən ayıra bilib-bilməyəcəyidir.

Fransa Azərbaycan üçün iqtisadi, ticarət və texnoloji əlaqələri inkişaf etdirə biləcəyi vacib Avropa dövləti olaraq qalır. Lakin bu cür əməkdaşlıq Bakının öz suveren səlahiyyətləri daxilində nəzərdən keçirdiyi məsələlər üzrə xarici qiymətləndirmələri qəbul etməyə hazır olduğunu nəzərdə tutmur. Azərbaycan xarici siyasət və iqtisadi tərəfdaşlıqlarının coğrafiyasını daim genişləndirir, buna görə də Fransanın regional proseslərə təsir etmək qabiliyyəti alternativsiz deyil.

Nəticə etibarilə, hazırkı gərginləşmə Fransanın Cənubi Qafqazdakı strategiyasında fundamental bir problemi ortaya qoyur: Paris Ermənistana siyasi dəstək vasitəsilə regionda təsirini qorumağa çalışarkən, eyni zamanda, Avropanın enerji təhlükəsizliyi, Avrasiya nəqliyyat əlaqəsi və regional sabitlik üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bir dövlət olan Azərbaycanla əməkdaşlıq imkanlarını məhdudlaşdırmaq riski daşıyır. Bu ziddiyyət təkcə ikitərəfli münasibətlərə deyil, həm də daha geniş Avropa maraqlarına təsir göstərir.

Fransa Cənubi Qafqazda hansı rol oynamaq niyyətində olduğuna qərar verməlidir: siyasi qarşıdurmanın iştirakçısı olaraq qalmaq, yoxsa bölgədəki bütün ölkələrlə praqmatik münasibətlər qura bilən bir dövlət olmaq. Birinci seçim qısamüddətli daxili siyasi fayda verə bilər, lakin uzunmüddətli perspektivdə Fransa diplomatiyası üçün məkanı daraldacaq. İkinci seçim birtərəfli yanaşmaların yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edəcək, lakin tam iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq üçün imkanlar açacaq.

Bakı üçün onun suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və daxili və xarici siyasətini müstəqil şəkildə müəyyən etmək hüququna hörmət fundamental olaraq qalır. Ona görə də Parislə münasibətlərin normallaşdırılması mümkündür, lakin bu, birtərəfli güzəştlər və ya xarici təzyiq üzərində qurula bilməz. Davamlı dialoq qarşılıqlı hörməti və bir-birinin qanuni maraqlarının tanınmasını nəzərdə tutur. Fransanın bu prinsipləri nəzərə almaq istəyi, onun Cənubi Qafqazda əhəmiyyətli siyasi tərəfdaş kimi rolunu qoruyub saxlaya biləcəyini və ya tədricən regional proseslərin digər iştirakçılarına yer verə biləcəyini müəyyən edəcək.

Müəllif: Zaur Nurməmmədov

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:106
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 21 Noyabr 2026 21:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri