“Patriot” qərarı müharibənin gedişini dəyişəcəkmi? ŞƏRH

ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO sammiti çərçivəsində Ukraynaya “Patriot” hava hücumundan müdafiə raketlərinin istehsalı üçün lisenziya veriləcəyini açıqlaması Rusiya-Ukrayna müharibəsində son dövrün ən diqqətçəkən qərarlarından biri hesab olunur. Bu bəyanat Ukraynanın uzun müddətdir irəli sürdüyü əsas tələblərdən biri idi.

Eyni vaxtda cəbhədə və cəbhədən uzaqda döyüşlər daha da intensivləşib. Ukrayna pilotsuz uçuş aparatları ilə Rusiyanın neft infrastrukturu və Azov dənizindəki yanacaq daşıyan tankerlərə zərbələr endirərkən, Rusiya da Ukrayna şəhərlərinə raket və dron hücumlarını davam etdirir. Beləliklə, diplomatik müstəvidə yeni qərarlar verilsə də, hərbi qarşıdurmanın miqyası azalmır, əksinə yeni texnologiyalar və istehsal imkanları müharibənin xarakterini dəyişməyə başlayır.

“Patriot” raketlərinin istehsalı üçün lisenziyanın verilməsi Ukrayna üçün təkcə əlavə silah əldə etmək məsələsi deyil. Əsas dəyişiklik ondan ibarətdir ki, Kiyev artıq yalnız Qərbin göndərəcəyi raketləri gözləməyəcək, uzunmüddətli perspektivdə öz müdafiə sənayesini bu sistemlərin istehsalına uyğunlaşdırmaq imkanı qazanacaq. Əlbəttə, bu, Ukraynanın istədiyi qədər və tam sərbəst şəkildə raket istehsal edəcəyi anlamına gəlmir. “Patriot” sistemi yüksək texnologiyalı məhsuldur və onun kritik komponentləri, istehsal standartları, texnologiya transferi və ixrac nəzarəti ABŞ və istehsalçı şirkətlərin razılığı ilə həyata keçiriləcək. Buna baxmayaraq, belə bir addım Ukraynanın xarici təchizatdan asılılığını müəyyən qədər azaldacaq, ehtiyatların bərpasını sürətləndirəcək və hava hücumundan müdafiə qabiliyyətini daha davamlı edəcək.

Son günlər baş verən hadisələr göstərir ki, müharibənin əsas cəbhələrindən biri artıq enerji infrastrukturu və hava hücumundan müdafiə sistemləridir. Ukrayna Rusiyanın neft emalı və yanacaq infrastrukturuna ardıcıl zərbələr endirməklə Moskvanın iqtisadi imkanlarını zəiflətməyə çalışır. Bunun nəticəsində Rusiyada yanacaq bazarında problemlərin dərinləşdiyi, hətta bəzi hallarda dizel ixracına məhdudiyyətlərin tətbiq olunduğu barədə məlumatlar yayılır. Digər tərəfdən, Rusiya Ukraynanın şəhərlərinə intensiv raket və dron hücumlarını davam etdirərək hava hücumundan müdafiə sistemlərini maksimum yükləməyə çalışır. Bu isə “Patriot” kimi sistemlərin Ukrayna üçün niyə həyati əhəmiyyət daşıdığını bir daha göstərir.

Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi artıq yalnız cəbhə xəttində irəliləyiş uğrunda mübarizə deyil. Qarşıdurma paralel şəkildə sənaye potensialı, texnologiya, istehsal gücü və uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlıq üzərində qurulur. NATO sammitində Ukraynaya verilən dəstək və “Patriot” istehsalı ilə bağlı qərar Qərbin Kiyevi yalnız cari döyüşlər üçün deyil, uzunmüddətli müdafiə strategiyası üçün hazırlamaq istədiyini göstərir. Bu səbəbdən qarşıdakı aylarda əsas diqqət yalnız cəbhədə hansı kənd və ya şəhərin nəzarətə keçəcəyinə deyil, həm də hansı tərəfin hərbi-sənaye potensialını daha sürətlə genişləndirəcəyinə yönələcək. Məhz bu amil müharibənin gələcək mərhələsində həlledici faktorlardan biri ola bilər.

Ruslan Zəngəzur