Politoloq: Ermənistanda sosial iqtisadi iğtişaşlar baş verə bilər MÜSAHİBƏ

Tanınmış rusiyalı politoloq və iqtisadçı Mixail Belyayev “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində Avropa diplomatiyasının rəhbəri Kaja Kallasın İrəvana səfərini şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

-Avropa diplomatiyasının rəhbəri Mixail Kimoviç Kaja Kallas Ermənistana 2 günlük səfər edib. Erməni həmkarı Mirzoyanla apardığı danışıqlardan sonra Kallas respublikaya Aİ və Ermənistanın heç vaxt bu qədər yaxın olmadığına dair aydın mesajla gəldiyini bildirib. Həmçinin böhranın idarə olunması üzrə çərçivə sazişinin (Ermənistana Aİ-nin dünya üzrə missiyalarında iştirak etməyə imkan verir) imzalanacağı, təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində məsləhətləşmələrin başlanacağı, eləcə də islahatlarında Ermənistana dəstək veriləcəyi açıqlanıb. Bunun fonunda Ermənistan yenidən KTMT xarici işlər nazirlərinin iclasında iştirakdan imtina edib. Amma bütün bunlar İrəvana Ermənistan hakimiyyətinin Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətlərinə yenidən baxmaq niyyətində olmadığını deməyə mane olmur. Vəziyyəti necə xarakterizə edərdiniz?

- Təbii ki, Nikol Paşinyan qərbyönlü vektorunu dəyişmək fikrində deyildi. Məsələ burasındadır ki, o, gələn il respublikada keçiriləcək parlament seçkiləri öncəsi artıq kampaniyaya başlayıb. O, bu seçkilərdə istənilən vasitə ilə qalib gəlməlidir.

Ermənistanın suveren dövlət kimi gedəcəyi yolu seçmək, hansı islahatları aparmaq, kiminlə dostluq münasibətlərində olmaq, kiminlə o qədər də dostluq münasibətləri qurmaq hüququ var.

Paşinyanın son ritorikası Ermənistanın Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətlərinə yenidən baxmamaq fikrində olması seçki strategiyasıdır. Erməni xalqının əhəmiyyətli bir hissəsi Rusiya Federasiyası ilə dostluq münasibətlərinin saxlanmasının tərəfdarıdır. Və Paşinyana əhalinin bu hissəsinin seçkilərdə ona səs verməsi lazımdır. Ona görə də o, Rusiya Federasiyasında belə bir seçki kartı oynayır.

Eyni zamanda, Ermənistan XİN rəhbərinin Bişkekdə keçirilən KTMT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasında iştirak etməməsi, əksinə, İrəvanda Kaja Kallas ilə görüşməsi və onunla digər məsələlərlə yanaşı, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın inkişafı məsələlərini müzakirə etməsi də əlamətdardır. Təbii ki, bu, Ermənistanın KTMT-yə qarşı demarşıdır.

Qərbin Cənubi Qafqazda bir region kimi ciddi strateji mövqelərə malik olan Ermənistan timsalında dayağa malik olması lazımdır. Gördüyümüz kimi, Ermənistan Respublikasına ABŞ-ın diqqətinin dəyişməsinə baxmayaraq, Aİ onu dəstəkləmək kimi az-çox aktiv siyasətini davam etdirir.

Ermənistan ona doğru tələsməzdən əvvəl öz coğrafiyasına- Qərbi Avropaya münasibətdə harada yerləşdiyinə baxmalıdır. Ondan uzaqdır, dənizə çıxışı yoxdur. Respublikanın Aİİ-dən çıxması və Aİ ilə yaxınlaşması halında hansı iqtisadi inkişafdan danışmaq olar? Ermənistanın Qərbi Avropanın yanında olmasını göstərən bir obyektiv faktor yoxdur.

Ermənistanda müəyyən qrup nüfuzlu şəxslərin nümayəndələri fəal vasitəçilik və sponsorluqla, Qərb qüvvələri tərəfindən siyasi texnologiyaların tətbiqi ilə respublikanın Qərblə yaxınlaşmasını, Paşinyanın hakimiyyətdə kifayət qədər uzun müddət qalmasını dəstəkləyirlər. Onlar da siyasi texnologiyaların köməyi ilə Paşinyanın uğurlu seçki kampaniyasını təmin edirlər. Əminəm ki, ölkənin qərbyönlü kursu əhalinin əksəriyyəti tərəfindən cavab tapa bilmir. Ermənistanın inkişafı baxımından belə bir yol əbəsdir.

Təbii ki, biz başa düşürük ki, Qərbi Avropa hələ də zəngindir, Ermənistanda yaşayan 3 milyona yaxın ermənini hələ də hansısa formada dəstəkləmək iqtidarındadır. Ancaq bu, subsidiyalarla yaşayan bir ölkə olacaq və bu, dövlətin rifahı ilə bağlı deyil.

- Daha bir maraqlı məqam: Rusiya Ermənistan hakimiyyətinin erməni apostol kilsəsi ilə bağlı addımlarını tənqid edir, Qərb susur. Üstəlik, Makron bu addımlarda birbaşa Paşinyana dəstək verib...

- Bu həm də onu göstərir ki, Aİ seçkilər öncəsi Paşinyanı dəstəkləyir. Baxın, Ermənistan XİN rəhbəri bildirib ki, Rusiya Ermənistan Apostol Kilsəsinə doğru atılan addımların tənqidi ilə əlaqədar respublikanın daxili işlərinə qarışır. Və bu bəyanat olduqca kobud səsləndi.

- Deməli, indi Paşinyanın məqsədi seçkilərdə qalib gəlmək, mövqelərini möhkəmləndirməkdir? Ehtimal etmək olarmı ki, seçkilərdən sonra Ermənistan hakimiyyəti daha qətiyyətlə hərəkət edəcək, Qərbə doğru addımlar atacaq, Rusiyadan uzaqlaşacaq?

- Əlbəttə. Amma “seçkilərdə qalib gəlmək”lə “mövqeləri gücləndirmək” arasında bərabər işarə qoymazdım. Bəli, onun siyasi strateqlərin, Qərbin məsləhətləşmələrinin, Qərbin pulunun köməyi ilə seçkilərdə qalib gəlməsi ehtimalı yüksəkdir. Amma o, Qərbə doğru daha aktiv addımlar atmağa başlasa, düşünürəm ki, sosial-iqtisadi iğtişaşlar yaşaya bilər.

Tərcümə - Elçin Bayramlı