Professor artan xəstəlikdən danışdı: “Qanköçürmə prosesi risklidir”

Dünyada hər il 1 dekabr QİÇS-lə Mübarizə Günü kimi qeyd olunur. 

Son illərdə virusun yayılması sürətlənib və müxtəlif yollardan insana yoluxa bilən bu xəstəlik hələ də ciddi təhlükə olaraq qalır. Səhiyyə Nazirliyi Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzinin direktoru Famil Məmmədov bildirib ki, Azərbaycanda ilk İİV-ə yoluxmuş şəxs 1987-ci ildə aşkarlanıb: 

“Ümumilikdə, 1987-ci ildən 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunadək 11 min 260 nəfər İİV-lə yaşayan Azərbaycan vətəndaşı Respublika QİÇS-lə Mübarizə mərkəzində rəsmi qeydiyyatdadır”. 

O qeyd edib ki, qeydiyyatda olanların 70%-i kişilər, 30%-i isə qadınlardır: 

“İİV infeksiyası – İnsanın İmmunçatışmazlığı Virusları tərəfindən törədilən və immun sistemin getdikcə artan zədələnməsi ilə xarakterizə olunan infeksion xəstəlikdir. İİV infeksiyasının gedişində 4 mərhələ müəyyən edilir. Bu mərhələlərdən asılı olaraq, İİV-ə yoluxan şəxslərdə müxtəlif kliniki simptomlar görünə bilər.

İlkin mərhələdə ümumi halsızlıq, tez yorulma, limfa düyünlərinin böyüməsi, periodik olaraq hərarətin yüksəlməsi müşahidə olunur. Daha sonrakı mərhələlərdə isə digər ağırlaşmalar- dəri və daxili orqanların göbələk mənşəli zədələnmələri, vərəmə xas əlamətlər, bədxassəli şişlər görünür. 

QİÇS isə Qazanılmış İmmunçatışmazlığı Sindromu adlanaraq, İİV-infeksiyasının sonuncu mərhələsidir. Bu mərhələdə İİV-ə yoluxmuş şəxslərdə artıq immun sistemin daha proqressiv zədələnməsi müşahidə edilir və xəstələrdə çoxsaylı ağırlaşmalar – vərəm, mərkəzi sinir sisteminin zədələnməsi, mədə-bağırsaq sistemində patologiyalar, bədxassəli şişlər inkişaf edir”. 

Azəebaycanda virusun ən çox yayılan yoluxma yolları hansılardır?

Mövzu ilə bağlı tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla "Cebheinfo.az"-a açıqlamasında bildirib ki, QİÇS virusu zoonogen virus olub, yəni ilk dəfə heyvandan insana keçib: 

“Bu virus 1980-ci illərdə heyvandan insana transfer olub. Onun bir neçə mutasiyaya uğramış formaları var ki, bu gün insanlarda xəstəlik törədir. Təəssüf ki, xəstəliyin eradikasiyasına tam nail olunmayıb və birdəfəlik aradan qaldırmaq üçün müalicə vasitəsi yoxdur. Lakin virusun sitlərini sıfırda saxlayan və çoxalmasını əngəlləyən dərmanlar mövcuddur, bu gündə geniş istifadə olunur. 

Dərmanların olmadığı dövrdə xəstə bir neçə il, hətta 10 ilə qədər olan dövrdə immun sistemi sıradan çıxdığı üçün müxtəlif xəstəliklərdən, məsələn, infeksiyalar, xərçəng və vərəmdən dünyasını dəyişə bilərdi. Hazırda bu sahədə xeyli uğurlar əldə edilib. Amma xəstəlik tam aradan qaldırılamayıb, hələ virusun universal vaksini də yoxdur”. 

Onun sözlərinə görə, virusun getdikcə artması narahatlıq yaradır:

“Virusun yayılması müxtəlif bədən ifrazları vasitəsilə baş verir: cinsi münasibət, doğuş, qan köçürmə zamanı xəstəlik keçə bilər. Qana bulaşma infeksiyalı alətlərdən, sağlam və xəstə fərdin istifadə etdiyi alətlərdən və ya birbaşa xəstədən sağlam insana qan köçürülməsi zamanı baş verə bilər. 

Hər hansı qandan infeksiya keçə bilər, çünki donorun xəstələndiyi andan virus bir neçə gün yoluxucu olur və qanda antitellərin tapılması bir qədər çətindir. Bu səbəbdən qan köçürmə prosesi risklidir”. 

Professor qeyd dib ki, xəstəliyin yoluxma yollarının qarşısını almaq vacibdir: 

“İnsan özünü təhlükələrdən qorumalıdır. Təbii ki, yoluxmadan heç kim sığortalanmayıb. Məsələn, diş həkiminə gedərkən müxtəlif prosedurlar zamanı hər hansı yanlış hərəkət virusun yoluxmasına səbəb ola bilər. 

Düşünürəm ki, bu virusa yoluxan bütün xəstələr ruhdan düşmədən dərman qəbul etməli, xəstəliklə mübarizədə qeydiyyata düşməli və həyatlarını normal şəkildə yaşamalıdırlar. Hər hansı xəstəliyə görə kimsə diskriminasiya oluna, təqib edilə, əmək və digər hüquqlarından məhrum edilə bilməz. İnsanlar bunu nəzərə almalıdırlar”. 

Gülər Həsənli 
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin