Proses “idxal inflyasiyası” kimi qiymətləndirilir AÇIQLAMA

Pensiyalarda artımların baş verəcəyi demək olar ki, qaçılmazdır

Eldəniz Əmirov: Bu artım təxminən 7–9 faiz bəndi civarında ola bilər

2025-ci ilin 9 ayında istehsalçı qiymətləri üzrə indekslərin artım tempi sürətlənmiş, bu qiymət indeksləri orta illik qiymətləndirmədə qeyri neft-qaz sənayesi üzrə 4,6% (əvvəlki ilin müvafiq dövrü üzrə 2,4%), kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 9% (əvvəlki ilin müvafiq dövrü üzrə 3,7%) artıb.

Bu barədə Hesablama Palatasının "2026-cı il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsinə verdiyi Rəydə bildirilir.

Sənddə qeyd edilir ki, 2025-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsində orta illik inflyasiya 4,6% proqnozlaşdırılıb, 2026-cı ilin büdcə layihəsi tərtib olunan zaman 2025-ci ilin gözlənilən rəqəmi 5,4%-ə yüksəldilib:

"Dəqiqləşdirilmənin əsas səbəbləri kimi cari ilin ötən dövründə faktiki inflyasiya, dünya üzrə əmtəə və ərzaq qiymətləri və bunun idxal qiymətlərinə təsiri, həmçinin tənzimlənən mal və xidmət dəyişiklikləri göstərilib. Hesablama Palatası təhlillərlə inflyasiyanın gözlənilən rəqəmdən az olmayacağı (nisbətən yüksək olacağı) qənaətinə gəlib.

Təqdim olunan “Büdcə zərfi”nə əsasən, növbəti ildə orta illik inflyasiyanın 4,8% olacağı proqnozlaşdırılır. Hesabat dövründə qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən bəzi məhsul və xidmətlərin qiymət artımının laq effekti, eləcə də cari ilin gözlənilən rəqəmi nəzərə alındıqda, növbəti il üzrə inflyasiyanın proqnozlaşdırılması zamanı optimist yanaşmanın tətbiq edildiyi qənaətinə gəlinir".

İqtisadçı Eldəniz Əmirov Sherg.az-a bildirib ki, bu gün Azərbaycan idxaldan asılı ölkə olduğuna görə, inflyasiyanın təxminən 70 faizdən çox hissəsi birbaşa xarici təsirlərdən formalaşır:

"Ona görə də proses “idxal inflyasiyası” kimi qiymətləndirilir. Yəni, məhsul idxal etdiyimiz ölkələrdə baş verən inflyasiya nəticə etibarilə ölkəmizə də öz təsirini göstərir. Hazırkı inflyasiya göstəriciləri ilkin proqnozlardan bir neçə faiz bəndi yüksək olsa da, ümumilikdə o qədər də ciddi hesab edilmir. Burada diqqətəlayiq məqam ondan ibarətdir ki, inflyasiya ÜDM-in zəif artımı fonunda baş verir. Əgər ümumi daxili məhsulun artımı daha güclü olsaydı, bu səviyyədə inflyasiya narahatedici göstərici kimi qiymətləndirilməzdi. Əməkhaqqı və pensiya artımlarına gəlincə, özəl sektorda maaş artımları daha fərqli qaydada tənzimlənir, dövlət sektorunda isə yaxın dövrdə ciddi artım gözlənilmir. Lakin pensiyalarda artımların baş verəcəyi demək olar ki, qaçılmazdır. Bu artımlar orta aylıq əməkhaqqının artım dinamikasına uyğun şəkildə pensiyaların indeksləşdirilməsi yolu ilə həyata keçiriləcək. Hesab edilir ki, bu artım təxminən 7–9 faiz bəndi civarında ola bilər".

Aynur Babazadə