Psixoloqların kitabı bağlanır

“Azərbaycanda klinik psixoloqların fəaliyyəti, sertifikatlaşdırılması ilə bağlı ciddi boşluqlar var”.

Bunu TƏBİB-in Ana və uşaq sağlamlığı şöbəsinin müdiri Sevinc Məmmədova "Uşaqların rəqəmsal mühitdə zərərli məzmun və təsirlərdən qorunması ilə bağlı tədbirlər" mövzusunda keçirilən ictimai dinləmədə çıxışı zamanı deyib.

O qeyd edib ki, hazırda özəl sektorda xəstəxanaların fəaliyyətə başlaması üçün sertifikat tələbi olsa da, psixoloji mərkəzlərin sertifikatlaşdırılması həyata keçirilmir:

"Belə desək, onların fəaliyyətini tənzimləyən ayrıca qanunvericilik bazası mövcud deyil. Bu səbəbdən həmin mərkəzlərin xidmət keyfiyyətini və peşə standartlarına uyğunluğunu obyektiv şəkildə qiymətləndirmək mümkün olmur".

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova isə əlavə edib ki, əsasən fiziki sağlamlığa önəm verilsə də, psixloji sağlamlıq da vacibdir:

"Psixi sağlamlığı müalicə edənlərin özünün psixoloji vəziyyəti, səviyyəsi vacibdir. Psixoloqlarla əlaqədar növbəti qanunvericilik təşəbbüsü olacaq. Qanunlara yenidən baxılmalıdır.

Bu bizim növbəti təşəbbüsümüz olacaq, hazırda bunun üzərində işləyirik. Bundan başqa, "Psixoloji xidmət haqqında" Qanun müasir tələblərlə uyğunlaşmır.

Həmin qanunu qəbul edəndə indiki çağırışlar yox idi. Hesab edirəm ki, bu qanuna da dəyişikliklər edilməlidir. Növbəti təkliflərimizdən biri də bu ola bilər".

Psixoloji xidmət göstərən şəxslərin peşə səriştəsinin qiymətləndirilməsi üçün vahid sertifikatlaşdırma sistemi yaradılarsa, bu həm xidmət keyfiyyətinə, həm də cəmiyyətin psixoloqlara etimadına necə təsir edər?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Qərbi Kaspi Universitetinin Psixologiya və sosial iş kafedrasının müəllimi Elgül Ağarzayeva bildirib ki, hazırda bəzi psixoloji mərkəzlərdə və özəl sektorda “psixoloq” ali təhsil diplomu olmadan çalışan şəxslərə rast gəlirik:

“Psixologiya elə bir sahədir ki, biz həssas insanlarla çalışırıq. Məqsədimiz insanları manipulyasiya etmək və ya qeyri-peşəkar məsləhətlər vermək deyil, onların problemlərinin həllinə dəstək olmaq, psixoloji rifahlarını artırmaq və idrak proseslərini daha sağlam istiqamətə yönəltməkdir.

Peşəkar psixoloq olmaq üçün mütləq şəkildə psixologiya üzrə ali təhsil, elmi əsaslara söykənən biliklər, praktik hazırlıq və yüksək etik məsuliyyət tələb olunur.

Eyni zamanda psixologiya çoxşaxəli bir elm sahəsidir və klinik psixologiya, sosial psixologiya, hüquq psixologiyası, ailə və uşaq psixologiyası, təşkilati psixologiya kimi müxtəlif istiqamətləri özündə birləşdirir”.

O qeyd edib ki, buna görə də hər bir mütəxəssisin öz ixtisaslaşdığı sahəyə uyğun fəaliyyət göstərməsi, peşə standartlarının qorunması və vətəndaşların yalnız peşəkar xidmət almasının təmin edilməsi olduqca vacibdir:

“Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi, peşə fəaliyyətinin daha effektiv tənzimlənməsi və ixtisas uyğunluğu prinsiplərini dəstəkləyən qərarların qəbul edilməsi həm psixoloq peşəsinin nüfuzunun qorunmasına, həm də cəmiyyətə göstərilən psixoloji xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəlməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Unutmamalıyıq ki, psixoloji yardım sadəcə bir xidmət deyil, insan taleyi və psixi sağlamlığı ilə bağlı böyük məsuliyyət tələb edən peşə fəaliyyətidir. 

Bu səbəbdən həmin sahədə çalışan şəxslərin peşəkar hazırlığı, etik davranışı və elmi kompetensiyaları hər zaman prioritet olmalıdır”.Klinik psixoloq Fəridə Musəvi isə bildirib ki, psixologiya akademik bir sahədir: 

“Mən burada sertifikatlaşdırma ilə birbaşa əlaqə görmürəm. Çünki psixologiya insanların ruhu, düşüncələri və davranışları ilə işləyən bir peşədir. Bu sahədə yalnız imtahan verib nəzəri bilikləri tətbiq etmək kifayət etmir.

Düşünürəm ki, psixoloqlar ilk növbədə qeydiyyata alınmalıdır və qeyri-peşəkar şəxslərin, eləcə də müvafiq ixtisasa malik olmayan insanların bu sahədə fəaliyyət göstərməsinə ciddi şəkildə qadağa qoyulmalıdır. 

Lakin psixoloqların sertifikatlaşdırma prosesinə cəlb edilməsi peşəkar mütəxəssislərin yetişdirilməsindən daha çox, qeyri-peşəkar şəxslərin fəaliyyətinə şərait yarada bilər.

Bu gün xaricdə təhsil almaq imkanları genişdir. Müəyyən şəxslər 4 il ərzində xaricdə təhsil ala, nəzəri bilikləri mənimsəyib imtahandan keçərək sertifikat əldə edə bilərlər.

Ancaq əsas sual budur, həmin şəxs insan ruhu, düşüncələri və psixologiyası ilə işləmək bacarığına malikdirmi? Məsələnin mahiyyəti də məhz budur. Sadəcə nəzəri biliklərə sahib olmaq psixoloq olmaq demək deyil.

Psixoloqlar üçün müxtəlif peşəkar təlimlərin keçirilməsi və bu təlimlərdə iştirakın məcburi şərt kimi qoyulması daha vacibdir.
Qeydiyyata alındıqdan sonra onlar müəyyən təlimlər keçməli, peşəkar bacarıqlarını inkişaf etdirməli və yeni biliklər əldə etməlidirlər. 

Psixoloqların imtahan verməsi nəzəri və elmi biliklərinin qiymətləndirilməsi baxımından məqsədəuyğun ola bilər. Lakin sertifikatlaşdırma özlüyündə peşəkar psixoloqların yetişdirilməsi demək deyil”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: Psixoloqlar Elgül Ağarzayeva Fəridə Musəvi

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin