Putin Azərbaycanı niyə rusdilli ölkə adlandırmışdı? Bordovu Qarabağa gətirən SƏBƏB

Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) üzvü olan Qazaxıstan yeni konstitusiyanın qəbuluna hazırlaşır. Sənəd layihəsində rus dilinin statusu dəyişməz saxlanılıb – o, əvvəlki kimi rəsmi dil olaraq təsbit edilir.

“Dövlət təşkilatlarında və yerli özünüidarəetmə orqanlarında qazax dili ilə yanaşı rus dili də rəsmi şəkildə istifadə olunur”, – Konstitusiya Məhkəməsinin saytında dərc olunan layihədə bildirilir...

Görəsən niyə, məgər məntiqlə əksi olmalı deyildi? Axı rəsmi statistikaya əsasən (2025) bu Türk dövlətinin 20 milyonluq əhalisinin 70 faizini qazaxlar, təxminən 18 faizini ruslar (3.5 milyon) yerdə qalanını isə başqa millətlər (özbəklər və s.) təşkil edir. Ruslar əsasən şimal bölgəsində, Rusiya ilə həmsərhəd ərazilərdə yaşayır. Bir neçə milyon rusa görə rus dili niyə dövlət dili statusu almalıdır?

Rəsmi Astana nədən təzədən rus dilinə bunca sayğı göstərməyə ehtiyac duyub? Bu zərurət konkret hansı əndişədən və ya qayğıdan qaynaqlanır – ölkədəki rus icmasına görəmi? Yoxsa bu, Ukrayna (Donbas) ssenarisindən dolayı bir ön tədbir? Elə isə qarşılığında Rusiyanın Qazaxıstana torpaq iştahı azalacaqmı?

Bu qəbil prinsipial suallar aktual və açıq qalır. Həm də o səbəbə ki, işğalçı müharibədən qabaq rus dili Ukraynada da rəsmi status daşıyıb. Gəl ki, bu, Putini qonşu dövlətə qarşı hərbi təcavüzdən çəkindirmədi...

Hər necə olmasa, qonşuluqda AYI yaşayırsa, ehtiyatlı və tədbirli olmaq pis davranış sayılmaz. Gəl ki, Kremldə oturanlar, özəlliklə velikorus şovinistləri bu cür reveransları adətən zəiflik kimi qəbul edirlər. Ona görə də ardınca daha çoxunu istəyir, lap yuxarıdan gedirlər.

Heç təsadüfi deyil ki, Rusiyada postsovet ölkələrinin müstəqilliyi və suverenliyi əleyhinə çıxış və çağırışlarda Qazaxıstan birinci sıralarda gəlir. Cəmi iki həftə əvvəl isə rusiyalı filosof “avrasiyaçı” Aleksandr Duqin Orta Asiya və Cənubi Qafqazın postsovet ölkələrinin suverenliyi və müstəqilliyinə ehtiyac olmadığı barədə son dərəcə avantürist fikir səsləndirmişdi. Kremlin sadiq köpəklərinin dilindən bu qəbil təhdidlər son vaxtlar əhəmiyyətli dərəcədə artıb...

Təhlükə həmçinin ondadır ki, Moskva “Qazaxıstan nümunəsi”ni əsas götürüb digər postsovet ölkələrindən də eyni şeyi tələb edə bilər. Yeri gəlmişkən, bir neçə ay öncə Rusiya prezidenti Vladimir Putin guya xoş məramdan çıxış edərək və ikitərəfli əlaqələrin möhkəmliyinə işarə vuraraq, “Azərbaycanı faktiki rusdilli ölkə” adlandırmışdı. Əslində isə bununla ölkəmizin Rusiyanın təsir zonasında qalmalı olduğuna eyham eləmiş, hətta boynumuza daşımalı olmadığımız bir “missiya” qoyaraq incə şəkildə bizi hədələmişdi.

Əlbəttə ki, söhbət ilk növbədə proksi qüvvələrdən gedir. Çünki heç kimə sirr deyil ki, Moskva rus dilinə və rus əhaliyə humanitar faktor kimi deyil, daima imperiya maraqlarını bərqərar eləməkdə mühüm vasitələrdən, rıçaqlardan biri kimi baxıb və baxır. Rus dili və ya rusdillilər vasitəsilə yerli xalqlara və gənc dövlətlərə təzyiq göstərməkdən çəkinmir...

Bu da əsla təsadüfi deyil ki, 44 günlük müharibədən sonra Moskva rusun heç vaxt yaşamadığı Qarabağda belə “Rus icması” yaratmağa girişmişdi. Uydurma icmaya sədr də tapılmışdı – Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti Akademiyasının keçmiş məzunu, erməni əsilli Aleksandr Bordov.

Müzəffər ordumuz bir günlük antiterror əməliyyatı ilə bütün bu məkrli planları boşa çıxardı. Və tarix bununla bir daha sübut elədi ki, Rusiya yalnız gec qarşısında geri çəkilir, başqasının güzəştini isə zəiflik sayır. Bu güzəşt rus dili ilə bağlı olsa da...

/Musavat.com