Putin və Si Cinpin arasında Çində keçirilən danışıqlar Əsas məqamlar

20 may tarixində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Çinə rəsmi səfəri başa çatır. Səfər Rusiya ilə Çin arasında mehriban qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq haqqında müqavilənin imzalanmasının 25 illiyinə həsr olunub.

Danışıqların başlıca nəticəsi hərtərəfli tərəfdaşlığın və strateji əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsi haqqında birgə bəyanatın imzalanması olub. Tərəflər həmçinin çoxtərəfli dünya nizamının və yeni tip beynəlxalq münasibətlərin formalaşmasına dair deklarasiya qəbul ediblər. İki ölkə liderinin iştirakı ilə 20 sənəd imzalanıb, ümumilikdə isə səfər çərçivəsində təxminən 40 sənədin imzalanması nəzərdə tutulur.

Putinin Çinə səfəri iki gün davam edib. Rusiya dövlət başçısını beş baş nazir müavini, səkkiz nazir, Mərkəzi Bankın rəhbəri, dövlət korporasiyalarının rəhbərləri, iri biznes nümayəndələri və region rəhbərləri müşayiət edib.

Nümayəndə heyətinə birinci baş nazir müavini Denis Manturov, baş nazir müavinləri Tatyana Qolikova, Aleksandr Novak, Yuri Trutnev və Dmitri Çernışenko daxil olub.

Həmçinin Çinə xarici işlər naziri Sergey Lavrov, nəqliyyat naziri Andrey Nikitin, kənd təsərrüfatı naziri Oksana Lut, iqtisadi inkişaf naziri Maksim Reşetnikov, mədəniyyət naziri Olqa Lyubimova, tikinti naziri İrek Fayzullin, maliyyə naziri Anton Siluanov və elm və ali təhsil naziri Valeri Falkov gediblər.

Prezident administrasiyasını köməkçi Yuri Uşakov, mətbuat katibi Dmitri Peskov və administrasiya rəhbərinin müavini Maksim Oreşkin təmsil ediblər.

Bundan əlavə, nümayəndə heyətinə Mərkəzi Bankın rəhbəri Elvira Nabiullina, “Rosneft”in rəhbəri İqor Seçin, “Qazprom”un rəhbəri Aleksey Miller, “Novatek”in rəhbəri Leonid Mixelson, iş adamı Oleq Deripaska, “Novatek” və “Sibur”un həmtəsisçisi Qennadi Timçenko və digər biznes nümayəndələri daxil olub.

Putin 19 may axşamı Pekinə gəlib. Hava limanında rəsmi qarşılanmadan sonra o, “Dyaoyutay” dövlət iqamətgahına yollanıb.

Əsas proqram 20 mayda keçirilib. Səhər Tiananmen meydanında Putin və Çin lideri Si Cinpinin rəsmi qarşılanma mərasimi olub. Rusiya prezidentini fəxri qarovul və orkestr qarşılayıb, uşaq xoru isə “Podmoskovnıye veçera” mahnısını ifa edib.

Daha sonra liderlər əvvəlcə təkbətək, sonra isə nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə geniş tərkibdə danışıqlar aparıblar. Görüşdən sonra birgə sənədlər imzalanıb və mətbuat üçün bəyanatlar verilib.

Səfər çərçivəsində həmçinin Si Cinpinin Rusiya Baş naziri Li Tsyanla görüşü, ikitərəfli münasibətlərə dair foto sərginin açılışı və rəsmi qəbul da nəzərdə tutulur.

Putin və Si Cinpin strateji tərəfdaşlığın gücləndirilməsi barədə birgə bəyanat imzalayıblar. Prezident köməkçisi Yuri Uşakov bu sənədi proqram xarakterli adlandıraraq, orada ikitərəfli münasibətlərin əsas istiqamətləri və beynəlxalq gündəmlə bağlı ümumi baxışın əks olunduğunu bildirib.

Həmçinin çoxtərəfli dünya nizamının formalaşmasına dair deklarasiya qəbul olunub. Ümumilikdə 20 sənəd imzalanıb, bütün paket üzrə isə təxminən 40 razılaşma nəzərdə tutulur.

Əlavə nəticə olaraq Rusiya-Çin dostluq və əməkdaşlıq müqaviləsinin uzadılması barədə razılıq əldə edilib.

Putin bildirib ki, Rusiya ilə Çin arasında iqtisadi əməkdaşlıq xarici məhdudiyyətlərə baxmayaraq inkişaf edir. Onun sözlərinə görə, 25 il ərzində ticarət dövriyyəsi 30 dəfədən çox artıb və bir neçə ildir 200 milyard dollardan yuxarı səviyyədə qalır.

Si Cinpin isə 2026-cı ilin yanvar–aprel aylarında ticarət dövriyyəsinin 20% artdığını bildirib. 2025-ci ildə göstərici təxminən 240 milyard dollar təşkil edib.

Danışıqlarda əsas mövzulardan biri energetika olub. Putin Rusiyanın Çinə neft, təbii qaz, LNG və kömür tədarükünü davam etdirməyə hazır olduğunu bildirib.

2025-ci ildə Rusiya Çinə 101 milyon ton neft və 49 milyard kubmetr qaz tədarük edib.

RFPI (Rusiya Birbaşa İnvestisiya Fondu) rəhbəri Kirill Dmitriyev bildirib ki, səfər çərçivəsində Çin tərəfdaşları ilə əməkdaşlıq genişləndirilib.

Fond Çin memarlıq və layihələndirmə şirkəti ilə infrastruktur layihələrində əməkdaşlıq barədə razılaşıb. Həmçinin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı nümayiş zonası və Rusiya–Çin Ticarət Palatası ilə birgə investisiya layihələri üzrə sazişlər imzalanıb.

Bundan başqa, Ventsan Beynəlxalq Kosmik Şəhər İdarəsi və China Construction Eighth Engineering Division ilə də əməkdaşlıq qurulub. Bu, mülki kosmik infrastruktur sahəsində tərəfdaşlığın dəstəklənməsinə yönəlib.

Dmitriyevin sözlərinə görə, RFPI artıq Çin tərəfdaşları ilə 50-dən çox layihə həyata keçirib və ümumi investisiya həcmi 800 milyard rublu keçib.