Putinlə Tokayevin dil atışmasının pərdəarxası Qazax liderini hərəkətinə Moskva hansı cavabı verəcək?

Son günlər Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə verdiyi mesaj ictimaiyyətdə maraqla qarşılanıb. Belə ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Qazaxıstan əhalisinin əksərinin rus dilində danışdığını desə də prezident Kasım-Comart Tokayev qazax dilində çıxış etdi. Bunu Putinə cavab kimi dəyərləndirirlər.

Putinin rus dilinə necə düşkün olduğunu hər kəs bilir. Ukraynaya qəzəbinin bir səbəbi də orda rus dilinin qadağan edilməsi, rusdilli məktəblərin bağlanması, ruslara qarşı mənfi münasibətin yaranması idi.

Bəs, Tokayevin bu jestinə Rusiya prezidentinin cavabı nə ola bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Ramiyə Məmmədova deyib ki, Rusiyada rus dili, mədəniyyəti keçmiş SSRİ dövlətlərində nə dərəcədə yüksək qorunub-qorunmadığı və s. məsələlər xüsusi diqqətdə saxlanılır:

“Rus dilinə qarşı nifrətin yaranması düzgün deyil. Son 70 ildə 15 respublikanın hər biri həm rus, həm də öz dillərində danışıb. Həmin dillərdə məktəblər də olub. Bu gün ölkəmizdə də rus və Azərbaycan dillərində məktəblər var. İnsanlar da öz seçimlərini edirlər. İran erməni dili istisna olmaqla digər dillərə qarşıdır. Sovet İttifaqına daxil olan dövlətlərdə isə iki dildə dərslər aparılırdı. Necə ki bu gün ortaq dil ingilis dilidir, həmin vaxt da rus dili belə idi.

Putinin Qazaxıstanda rus dilli insanların çox olduğunu deməsi tamamilə doğrudur. Bütün ölkələrdən çox Qazaxıstanda rus dili istifadə olunurdu. Buna qarşılıq olaraq əslində Tokayevin Qazax dilində danışması düzgün siyasətdir”.

Ramiyə Məmmədova

Politoloqun sözlərinə görə, türk dövlətləri birlik halında öz əlifbalarını yaratdıqları kimi dilini də müəyyən etməlidirlər:

“Burada həm türk dilinin birliyi, həm də hər ölkənin müstəqilliyini göstərməsi məsələsi var. Rusiya böyük bir dövlət kimi istəyir ki, bu gün həmin ölkələr onun əlinin altında olsun. Müstəqil dövlətin lideri kimi Tokayev öz dilində danışaraq ölkəsini təmsil edir. Rusiyada şovinist fikirlər hər zaman olur.

Qazaxıstanın sırf bu səbəbdən Ukraynanın aqibətini yaşayacağını düşünmürəm. Bu iki ölkə arasında böyük fərq var. Ukrayna konkret olaraq Rusiyaya qarşı çıxmaq, NATO-nu ölkəyə gətirmək və s. ilə rəsmi Moskvanın hədəfinə çevrildi.

Azərbaycan yaxud da digər türk dövlətləri bu gün nə NATO-ya yaxınlaşmaq, Aİ-yə üzv olmaqla Rusiyanı hədələmir. Asiya ölkələri arasında Rusiyaya ən yaxın dövlət Qazaxıstan hesab olunur”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az