Icma.az
close
up
RU
Qafqazdan digər dünyaya açılan qapı: Ən dərin mağara və onun unikal ekosistemi

Qafqazdan digər dünyaya açılan qapı: Ən dərin mağara və onun unikal ekosistemi

Icma.az, Qaynarinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Qərbi Qafqazın Arabika massivində gizlənmiş Veryovkina mağarası dünyanın ən dərin mağaralarından biri hesab olunur. Hazırlıqsız insanlar üçün buraya enmək ölümcül risk daşıyır və sağ qalmaq şansı demək olar ki, yoxdur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Ratqers Universitetinin təkamül biologiyası üzrə mütəxəssisi Skott Trevers "Forbes" nəşrindəki məqaləsində danışıb.

Ən dərin nöqtəyə enmək onilliklər çəkib

Veryovkina mağarasının maksimal dərinliyi 2212 metrdir. Bu həddə çatmaq üçün təxminən 30 ekspedisiya və onilliklər tələb olunub.

Treversin bildirdiyinə görə, mağara ilk dəfə 1968-ci ildə rusiyalı speleoloqlar tərəfindən kəşf edilib. Lakin uzun müddət yetərincə araşdırılmayıb. Yalnız 2000-ci illərdə "Perovo-Speleo" komandası mağara üzərində yenidən işə başlayıb və onun əsl dərinliyini kəşf edib.

Trevers vurğulayıb ki, Veryovkina mağarasına enmək son dərəcə çətin sınaqdır. Burada dik şaxtalar, dərin uçurumlar və klaustrofobik dar keçidlər labirint yaradır. Hər bir yeni hissə yaxşıca öyrənilmədən eniş mümkün deyil.

Mağarada sağ qalmaq mümkün deyil

Mağaranın təhlükəsi hər ekspedisiyada özünü göstərir. Təəssüf ki, bura enən hər kəs geri qayıda bilməyib.

2018 və 2021-ci illərdə mağarada iki rus speleoloqunun cəsədləri tapılıb. Onlardan biri güclü sel nəticəsində, digəri isə hipotermiyadan (bədənin həddindən artıq soyuması) həyatını itirib.

2018-ci ilin sentyabrında isə "Perovo-Speleo" komandası, o cümlədən "National Geographic" fotoqrafı Robbi Şoun, mağaranın qəfil sel basması nəticəsində ölümdən çətinliklə xilas ola bilib.

Tamamilə qaranlıqda yaşayan qeyri-adi canlılar

Veryovkina mağarasını unikal edən təkcə onun dərinliyi deyil. Burada tam qaranlığa və ekstremal soyuğa uyğunlaşmış nadir canlılar yaşayır.

Ən qəribə mağara sakinləri

Plutomurus ortobalaganensis – gözləri olmayan və uzun bığcıqları olan bir həşərat. İlk dəfə 1980 metr dərinlikdə, qonşu Krubera mağarasında tapılıb. O, mikroskopik göbələklərlə qidalanır.

Xiphocaridinella demidovi – bitkilərin olmadığı mühitdə yaşaya bilən mağara kreveti. Suyun gətirdiyi üzvi materiallarla qidalanır.

Duvalius abyssimus – görmə qabiliyyətini və piqmentasiyanı itirmiş böcək. Yalnız toxunma və iy bilmə hissi ilə hərəkət edir.

Heterocaucaseuma deprofundum – dünyada ən dərin mağarada yaşayan qırxayaq növü.

Trevers qeyd edib ki, bu canlılar demək olar tamamilə səthdən təcrid olunmuş bir ekosistemdə yaşayır. Alimlər düşünür ki, bu ekosistemin öyrənilməsi, Mars və Yupiterin buzla örtülü peyklərində həyat ehtimalına dair ipucları verə bilər.

Veryovkina mağarası təkcə yerin ən sirli yerlərindən biri deyil, həm də Yer kürəsindən kənarda həyatın necə ola biləcəyini başa düşmək üçün bir açardır.

Qeyd edək ki, Veryovkin Gürcüstanın şimal-qərbində, Qərbi Qafqazın Qaqra silsiləsindəki mağaradır. Mağara Abxaziyanın Arabika yayalasında yerləşir. Mağarının öyrənilən hissəsinin dərinliyi 2017-ci ildə toponomik çəkilişlər nəticəsində müəyyənləşdirilib - 2204 metr. Bu göstərici ilə o Krubera mağarasını 7 metr üstələyib. Rekord göstərici sifon keçidləri nəzərə almadan qeydə alınlb. 2018-ci ilin martında həyata keçirilən ekspedisiyada Sonuncu Nemo dayanacağı sifon gölünün dərinliyi də ölçülmüş və ümumi dərinliyə 8 metr əlavə olunub - 2212 metr. Mağaraya olan yeganə giriş 3X4 ölçüsündə olub Krepost dağı ilə Zont dağı arasında olan aşırımda yerləşir. Giriş quyusunun dərinliyi 32 metrdir.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:118
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 24 Fevral 2025 16:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri