Icma.az
close
up
RU
Qanimedin maqnit sahəsinin quruluşu ətraflı tədqiq olunub

Qanimedin maqnit sahəsinin quruluşu ətraflı tədqiq olunub

Icma.az, Azertag portalına istinadən məlumat yayır.

Bakı, 6 mart, AZƏRTAC

İlk dəfə olaraq Yupiterin ən böyük peyki Qanimed üzərində müşahidə edilən qütb parıltılarının incə quruluşu ətraflı araşdırılıb və onların Yer kürəsindəki qütb parıltıları ilə demək olar ki, eyni fiziki mexanizmlərlə yarandığı müəyyən olunub.

Bu barədə AZƏRTAC-a Elm və Təhsil Nazirliyinin N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasından məlumat verilib. “Juno” kosmik zondunun əldə etdiyi müşahidə materiallarının təhlili göstərir ki, tamamilə fərqli kosmik mühitə baxmayaraq, Günəş sisteminin ən böyük peykinin maqnitosferində baş verən proseslər prinsip etibarilə Yerə çox bənzəyir.

Qanimed Günəş sisteminin ən böyük peykidir. O, Merkuridən də böyükdür. Yupiterin ən böyük 4 peyki Qanimed, Kallisto, Avropa və İo peykləri 1610-cu ildə Qalileo Qaliley tərəfindən kəşf edilib. Bu peykin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun özünəməxsus maqnit sahəsinə malik olmasıdır. Günəş sistemində maqnit sahəsi adətən yalnız böyük planetlərdə müşahidə olunur. Qanimedin maqnit sahəsinin mövcudluğu isə onun qütb parıltılarının yaranmasına şərait yaradır. Qütb parıltıları Günəşdən gələn plazma selinin planetin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır. Bu zaman maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirə girən elektronlar maqnit qüvvə xətləri boyunca qütblərə yönəlir. Onlar atmosferə daxil olaraq oksigen və azot atomlarını həyəcanlandırır. Həyəcanlanmış atomlar əsas enerji səviyyəsinə qayıdarkən enerji şüalandırır və nəticədə qütb parıltıları yaranır. Lakin Qanimeddə vəziyyət bir qədər daha mürəkkəbdir. Peyk güclü maqnit sahəsinə malik Yupiterin maqnitosferində yerləşdiyi üçün o, birbaşa Günəş küləyi ilə deyil, əsasən Yupiter ətrafında dövr edən plazma axınları ilə qarşılıqlı təsirdə olur. Qanimedin seyrək atmosferi isə əsasən oksigen molekullarından ibarətdir.

2011-ci ildə buraxılmış “Juno” kosmik zondunun əsas məqsədi Yupiteri tədqiq etmək idi. Daha sonra missiyanın müddəti uzadıldı və zond Yupiterin böyük peykləri olan Qanimed, Avropa və İonun yaxınlığından keçərək əlavə müşahidələr aparmağa başlayıb.

2021-ci ildə Qanimedin yaxınlığından keçən “Juno” aparatı ultrabənövşəyi diapazonda müşahidələr aparıb. Bu müşahidələr göstərib ki, peykin qütb parıltıları əvvəl düşünüldüyü kimi bütöv qövs formasında deyil, bir-birinə bağlı parlaq ləkələr zənciri şəklindədir. Oxşar struktur Yer kürəsində lokal geomaqnit qasırğaları zamanı müşahidə olunur. Bu hadisə maqnit sahəsində baş verən lokal pozuntuların sürətlə bərpa olunması nəticəsində formalaşır.

Lakin “Juno” aparatının Qanimedin yaxınlığından uçuşu cəmi 15 dəqiqə davam etdiyi üçün bu parıltıların nə qədər tez-tez yarandığı, necə dəyişdiyi və Yupiterin aktivliyindən hansı dərəcədə asılı olduğu tam aydın deyil.

2031-ci ildə Avropa Kosmik Agentliyi tərəfindən həyata keçiriləcək JUICE missiyası Yupiter sisteminə çatacaq, Qanimed, Kallisto və Avropa peyklərini daha ətraflı araşdıracaq. Bu missiyanın nəticələri Qanimedin maqnit sahəsinin quruluşunu və onun qütb parıltılarının yaranma mexanizmini daha dəqiq anlamağa imkan verəcək.

Qeyd edək ki, tədqiqat işi “Astronomy & Astrophysics” jurnalında çap olunub.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 06 Mart 2026 17:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri