Qanla yazılmış tarix və unudulmayan faciə

Azərbaycan tarixinin qara səhifələrindən biri 31 Martdır – bu gün yalnız bir tarix deyil, həm də minlərlə günahsız insanın həyatını, doğma yurdlarını və milli şərəfimizi qurban verdiyi faciənin simvoludur. 1918-ci ilin bu qanlı günü, erməni silahlı dəstələrinin törətdiyi kütləvi qırğınlar nəticəsində yüzlərlə, bəzən minlərlə dinc azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, kəndlər yerlə-yeksan edilmiş və insanlar doğma torpaqlarından didərgin düşmüşdür.

Qadınlar, uşaqlar, yaşlılar – heç kim bu amansız vəhşilikdən kənarda qalmamışdır. Hər bir məzarlıq, hər bir dağıdılmış kənd bu faciənin canlı şahididir. İnsanlıqla ölçülməyən bu zorakılıq yalnız təsadüfi qarşıdurma deyildi. Burada məqsədli şəkildə bir millətin varlığına, irsinə və kimliyinə qarşı yönəlmiş sistemli zorakılıq var idi. Kütləvi məzarlıqlar və şahidlərin yazdığı qeydlər göstərir ki, bu soyqırımı milli təmizləmə siyasətinin acı nəticəsi idi.

Bu faciə təkcə Quba və İrəvan hadisələri ilə məhdudlaşmır; 31 Mart bütün Cənubi Qafqazda Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş zorakılıqların simvoludur. İnsanların evləri talan edilmiş, kəndlər yandırılmış, canlı insanlara amansız işgəncələr verilmişdir. Tarixi sənədlər, şahid ifadələri və arxiv materialları bu dəhşətin miqyasını təsdiqləyir və hər bir gələcək nəsil üçün dərs olaraq qalır.

31 Mart həm də bizə xatırladır ki, nifrət və düşmənçilik üzərində qurulan siyasət yalnız dağıntı və insan faciəsi gətirir. Lakin həqiqət, zamanın sınağından keçərək üzə çıxır. Azərbaycan xalqı bu faciəni unutmayacaq, bu qan yaddaşını qoruyacaq və gələcək nəsillərə çatdıracaq. Tarixi yaddaşımızı qorumaq, baş vermiş hadisələri öyrənmək və unutmamaq yalnız vicdan borcu deyil, həm də milli birliyimizin gücünü göstərir.

Bu gün biz yalnız xatırlamırıq – biz öyrənirik, yadda saxlayırıq və bir daha belə vəhşiliklərin təkrarlanmaması üçün dərs çıxarırıq. 31 Mart azərbaycanlıların qan yaddaşıdır, unudulmayan dərsdir və millətimizin qürurudur. Bu gün biz həm də həmin faciəni törədənlərin əməllərini etiraf edən faktları yad edir, tarixi həqiqəti dünyaya çatdırırıq.

Hər bir məzarlıq, hər bir dağıdılmış kənd və hər bir xatırlanan şəhid unudulmayan bir dərsdir: insanlıq, mərhəmət və ədalət olmadan cəmiyyət yalnız vəhşilik və dağıntı ilə üz-üzə qalır. Biz 31 Martı yadda saxlayaraq, gələcək nəsillərə bir vəzifə qoyuruq – keçmişdən dərs çıxarmaq, həqiqəti qorumaq və bir daha belə faciələrin yaşanmamasını təmin etmək.

Sevinc Xəlilova

YAP Samux rayon təşkilatının sədr müavini