Qara yumor problemli xarakterə işarə edə bilər Alimlər

Sarkazm və qara yumordan tez-tez istifadə edən insanlar potensial olaraq ünsiyyətdə daha çətin ola bilərlər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "PsyPost" nəşri "Psychology of Aesthetics, Creativity and the Arts" jurnalında dərc olunan elmi araşdırmaya istinadən yazır.

Tədqiqatın müəllifləri müxtəlif yumor üslublarının adaptiv olmayan şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə necə əlaqəli olduğunu araşdırıblar. Alimlər vurğulayıblar ki, söhbət psixi pozuntuların diaqnostikasından deyil, hər hansı klinik diaqnozu olmayan insanlarda da müşahidə oluna bilən xarakter xüsusiyyətlərindən gedir.

Araşdırmada orta yaş həddi təxminən 40 olan 599 yetkin İtaliya sakini iştirak edib. İştirakçılar onlayn sorğuda səkkiz yumor üslubuna meylliliklərini qiymətləndiriblər. Bunlara şən, mehriban, absurd, hazırcavab, həmçinin ironik, satirik, sarkastik və kinayəli (qara) yumor daxil olub.

Daha sonra nəticələr yayınma, asılılıq, passiv-aqressivlik, obsessiv-kompulsivlik, antisosiallıq, narsisizm, isterik, şizoid, paranoid və sərhəd şəxsiyyət meylləri də daxil olmaqla 10 adaptiv olmayan şəxsiyyət xüsusiyyəti ilə müqayisə edilib.

“Düşünürəm ki, əsas nəticə ondan ibarətdir ki, yumor sadəcə müsbət və ya mənfi olmur: əsas məsələ ondan necə istifadə etdiyimizdir”, deyə araşdırmanın aparıcı müəllifi, psixoloq və koqnitiv-davranışçı psixoterapevt Alberto Dionidji bildirib.

Ən nəzərəçarpan əlaqə sarkazm və kinayə ilə bağlı olub. Məhz bu üslublar passiv-aqressiv, antisosial, narsistik, isterik və sərhəd şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə daha güclü əlaqə göstərib. Statistik modellər iştirakçıların qara yumordan istifadə tezliyindəki fərqlərin 23%-dək hissəsini izah etməyə imkan verib.

Bununla belə, müəlliflər sarkastik və ya kinayəli insanın mütləq şəxsiyyət pozuntusuna malik olduğu qənaətinə gəlməməyi tövsiyə edirlər. İroniya və satira da bəzi adaptiv olmayan xüsusiyyətlərlə əlaqəli olub, lakin bu əlaqə daha zəif olub. Belə ki, satira narsistik və obsessiv-kompulsiv meyllərlə, ironiya isə sərhəd, paranoid və obsessiv-kompulsiv xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilib. Müəlliflər hesab edirlər ki, bəzi hallarda ironiya insana çətin emosional təcrübələrdən psixoloji məsafə saxlamağa kömək edə bilər.

Bunun əksinə, daha yüngül yumor formaları problemli xüsusiyyətlərlə ümumilikdə daha zəif əlaqə göstərib. Şən və mehriban yumor daha çox sosial qarşılıqlı əlaqə, oyunbazlıq və koqnitiv çevikliklə əlaqələndirilib. Eyni zamanda, yayınma meylləri şən və mehriban yumor, absurd və hazırcavablıqla mənfi əlaqə göstərib.

Tədqiqatçılar işin məhdud seçmə və digər amillərlə bağlı məhdudiyyətlərinin olduğunu da ayrıca vurğulayıblar.

Aydın