Qazaxıstan universitetləri qlobal reytinqlərdə necə yüksəlir?

Qazaxıstanda elm və ali təhsil sahəsində son illərdə müşahidə olunan dinamik inkişaf ölkənin strateji prioritetləri sırasında bilik iqtisadiyyatının gücləndirildiyini göstərir.

12 Aprel Elm Günü və L.N.Gumilyov Avrasiya Milli Universitetinin 30 illik yubileyi çərçivəsində keçirilən genişmiqyaslı elmi tədbirlər də bu istiqamətdə atılan addımların davamı kimi qiymətləndirilir.

Beynəlxalq və respublika səviyyəsində təşkil olunan seminarlar, müzakirələr və konfranslar elmi mühitin canlanmasına və akademik əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradır.

Müasir dövrdə elmin inkişafı artıq yalnız laboratoriya və akademik mühitlə məhdudlaşmır, eyni zamanda qlobal şəbəkələşmə, rəqəmsal transformasiya və innovativ texnologiyaların tətbiqi ilə sıx şəkildə bağlıdır. Bu baxımdan Qazaxıstanda həyata keçirilən islahatlar və universitetlərin beynəlxalq elmi məkanla inteqrasiyası ölkənin elm siyasətində yeni mərhələnin formalaşdığını nümayiş etdirir.

Universitetin Sosiologiya fakültəsinin dosenti Nurlan Baigabylov Crossmedia.az-a açıqlama verib:

"Bu cür tədbirlər alimlər arasında əməkdaşlığın güclənməsinə, akademik mühitin canlanmasına və gənclərin elmi tədqiqatlara marağının artmasına xidmət edir.

Bu platformalar gənc tədqiqatçılar üçün həm ilhamverici mühit yaradır, həm də onların beynəlxalq elmi şəbəkələrə inteqrasiyasını sürətləndirir".

Baigabylov qeyd edib ki, keçirilən seminar və müzakirələr çərçivəsində müxtəlif elmi istiqamətlər üzrə aktual mövzular müzakirə olunub:

"Xüsusilə rəqəmsal transformasiya şəraitində elm və texnologiyanın inkişafı, süni intellektin sosial reallığa inteqrasiyası kimi məsələlər diqqət mərkəzində olub. Bu isə göstərir ki, müasir dövrdə elmin inkişafı artıq yalnız ənənəvi tədqiqat fəaliyyəti ilə deyil, eyni zamanda rəqəmsallaşma, informasiya texnologiyalarının geniş tətbiqi və elmi biliklərin sürətli dövriyyəsi ilə müəyyən olunur.

Son illərdə Qazaxıstanda elm sahəsində həyata keçirilən islahatlar nəzərəçarpacaq irəliləyişlərə yol açıb. Elmi fəaliyyətin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması, universitetlərin qlobal akademik şəbəkələrə inteqrasiyası, layihə əsaslı maliyyələşdirmə mexanizmlərinin genişləndirilməsi və tətbiqi tədqiqatların gücləndirilməsi bu dəyişikliklərin əsas istiqamətlərini təşkil edir".

Açıqlamada gənc alimlərin dəstəklənməsi məsələsinə də xüsusi diqqət yetirilib. Bildirilib ki, təqaüd proqramları, elmi qrantlar və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsi gənclərin elmə marağını artırır və onların peşəkar inkişafı üçün yeni perspektivlər yaradır:

"Bu baxımdan universitetlərdə təşkil olunan tədbirlər gənc nəslin elmi mühitə inteqrasiyası üçün mühüm platforma rolunu oynayır.

Qazaxıstanda elm artıq strateji prioritet kimi qəbul olunur və bu, maliyyələşmənin artırılması, yeni elmi-tədqiqat mərkəzlərinin yaradılması və universitetlərin elmi potensialının gücləndirilməsi ilə müşayiət olunur.

Xüsusilə qeyd olunub ki, son üç ildə L.N. Gumilyov Avrasiya Milli Universitetində elmi layihələrdə iştirak edən müəllimlərin payı artaraq 67,3 faizə çatıb.

Eyni zamanda, elmi fəaliyyətin kommersiyalaşdırılmasından əldə olunan gəlirlər və yüksək reytinqli elmi jurnallarda nəşrlərin sayı da artmaqdadır.

Qazaxıstan universitetlərinin beynəlxalq reytinqlərdə irəliləməsi də bu inkişafın mühüm göstəricisidir. QS World University Rankings 2026 nəticələrinə əsasən, Əl-Fərabi adına Qazax Milli Universiteti 166-cı, L.N. Gumilyov Avrasiya Milli Universiteti 317-ci, Satbayev Universiteti isə 331-ci yerdə qərarlaşıb.

Eyni zamanda, QS Central Asia 2026 reytinqində ilk üç universitetin hamısının Qazaxıstandan olması ölkənin ali təhsil və elmi tədqiqat sistemində baş verən keyfiyyət dəyişikliklərini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Həyata keçirilən bu siyasət elmin yalnız akademik sahədə deyil, həm də iqtisadi və texnoloji inkişafda əsas rol oynamasına şərait yaradır.

Bu cür təşəbbüslər və sistemli dövlət dəstəyi uzunmüddətli perspektivdə Qazaxıstanın beynəlxalq elmi və texnoloji rəqabət qabiliyyətinin daha da artmasına xidmət edəcək".