Qəbələdən sülh və güc mesajı

Oktyabrın 7-də Azərbaycanın mədəni və təbii gözəllikləri ilə məşhur Qəbələ şəhəri tarixi bir hadisəyə ev sahibliyi etdi. Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşü burada baş tutdu və yalnız diplomatik bir tədbir deyil, eyni zamanda Türk dünyasının birliyini, gücünü və strateji əhəmiyyətini nümayiş etdirən möhtəşəm bir forum olaraq yadda qaldı. Qəbələnin səfalı təbiəti, tarixi və mədəni irsi ilə əhatələnmiş bu Zirvə, regional əməkdaşlığın yeni dövrünün başlanğıcı kimi tarixə düşdü. Azərbaycanın qürurverici ev sahibliyi, ölkəmizin diplomatik nüfuzunu və Türk dünyasındakı lider rolunu bir daha dünyaya göstərdi, eyni zamanda sülh, sabitlik və tərəqqiyə aparan bir yolun əsaslarını qoydu.

Zirvənin əhəmiyyətini Prezident İlham Əliyev vurğulayaraq dedi: “Bugünkü Zirvə, Türk dünyasının birliyini və gücünü daha da möhkəmləndirəcək, qarşılıqlı əməkdaşlıq və həmrəylik prinsipləri əsasında yeni uğurlara imza atacaqdır.”

Azərbaycan üçün bu Zirvə diplomatik və geosiyasi baxımdan önəmli olub, çünki ölkəmiz TDT-nin fəal üzvlərindən biri olaraq regionda sülh və sabitliyin qorunmasında lider rolunu nümayiş etdirir.

Azərbaycan Respublikasıının Prezidenti İlham Əliyev çıxışında TDT-nin yalnız iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq platforması olmadığını, həm də Türk dünyasının birliyi və regional təhlükəsizliyin təmin olunması baxımından mühüm geosiyasi aktor olduğunu vurğulayıb. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, təşkilat üzv dövlətlərin bir-birinə dəstəyini artırmaqla yanaşı, regional və qlobal səviyyədə sülhün möhkəmlənməsinə də töhfə verir. Azərbaycan Respublikasının TDT Katibliyinə 2 milyon ABŞ dolları məbləğində ianə köçürməsi ölkənin təşkilatın inkişafına və beynəlxalq platformadakı nüfuzunun gücləndirilməsinə ciddi dəstək vermək niyyətini göstərir.

Zirvə çərçivəsində imzalanan Qəbələ Bəyannaməsi TDT üzv dövlətlərinin qarşılıqlı əməkdaşlıq istiqamətlərini genişləndirməyi və regionda sülh, təhlükəsizlik və stabilliyi gücləndirməyi hədəfləyir. Bəyannamədə enerji, ticarət, nəqliyyat, mədəniyyət və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi, həmçinin informasiya və kiber təhlükəsizlik sahəsində ortaq tədbirlərin təşkili məsələləri əksini tapıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu bəyannamənin Türk dünyası üçün xeyirli olmasını vurğulayaraq, təşkilatın yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətini önə çıxarıb.

Sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə dair dərin təhlil göstərir ki, TDT-nin Zirvə Görüşü Azərbaycan üçün həm regional, həm də qlobal səviyyədə mühüm mesajdır. Azərbaycan, xüsusilə Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunmasında lider rolunu möhkəmləndirir və TDT çərçivəsində ortaq təhlükəsizlik mexanizmlərinin inkişafına dəstək verir. Üzv dövlətlər arasında strateji əməkdaşlığın güclənməsi, hərbi, kiber və informasiya sahələrində birgə tədbirlərin təşkili regionda potensial qarşıdurmaların qarşısını almağa xidmət edir.

Hər bir üzv dövlətin təhlükəsizlik strategiyasına nəzər yetirildikdə, Azərbaycanın rolunu xüsusi vurğulamaq olar. Ölkəmiz regional sülhün qorunması, sərhəd təhlükəsizliyinin təmin olunması və humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində təşəbbüslər göstərir. Türkiyə ilə hərbi və kiber sahədə əməkdaşlıq, Orta Asiya ölkələri ilə enerji və nəqliyyat sahəsində birgə layihələr regionda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə töhfə verir. Qazaxıstan və Özbəkistan enerji və ticarət sahəsindəki əməkdaşlıqla siyasi stabilliyi dəstəkləyir, Qırğızıstan və Türkmənistan isə regional inteqrasiyanı və mədəni əlaqələri gücləndirərək potensial gərginliklərin qarşısını alırlar.

Bundan əlavə, TDT çərçivəsində kiber təhlükəsizlik və informasiya təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıq layihələri üzv dövlətlərin milli təhlükəsizliyini qorumağa və potensial hibrid təhdidlərin qarşısını almağa imkan verir. Məsələn, Azərbaycan-Türkiyə birgə kiber təlimləri və məlumat mübadiləsi proqramları, regionda rəqəmsal sülhün qorunmasına töhfə verir. Eyni zamanda, enerji və nəqliyyat infrastrukturunun təhlükəsizliyi layihələri Azərbaycan və digər üzv dövlətlərin iqtisadi təhlükəsizliyini dəstəkləyir və regional sabitliyi gücləndirir.

Qəbələdə keçirilən Zirvə, Türk dövlətləri arasında etimadın və qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşdirilməsinə imkan yaradıb. Bu, yalnız iqtisadi əməkdaşlıq üçün deyil, həm də regional sülhün qorunması və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün vacib addımdır. Azərbaycanın təşəbbüskarlığı ilə təşkil olunan Zirvə, ölkənin regional diplomatiyada aparıcı rolunu bir daha təsdiqləyir və TDT-nin beynəlxalq səviyyədə nüfuzunun artırılmasına mühüm töhfə verir.

Azərbaycan Respublikasının ev sahibliyi etdiyi bu Zirvə, ölkəmizin regional liderlik mövqeyini və TDT-dəki strateji əhəmiyyətini bir daha dünyaya nümayiş etdirdi. Qəbələdə imzalanan Bəyannamələr və müzakirələr, gələcək nəsillərə miras qalacaq bir sülh və əməkdaşlıq yol xəritəsi yaratdı. Bu Zirvə göstərdi ki, Türk dövlətləri yalnız qardaşlıq və ortaq tarixə əsaslanmır, həm də birlikdə güclü, təhlükəsiz və sabit bir gələcək qura bilirlər. Azərbaycan Respublikasıının Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüskarlığı və qətiyyətli liderliyi ilə başlayan bu proses, regionda sülhün, təhlükəsizliyin və tərəqqinin simvoluna çevriləcək, Türk dünyasının birliyini yeni zirvələrə daşıyacaq. Qəbələdən başlayan bu yeni dövr, həmrəylik, güc və ümidlə dolu bir gələcəyi vəd edir.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayon AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun ərazi partiya təşkilatının sədr müavini