Qəbiristanlıqlar bələdiyyələrə verilsin, amma....

Uzun müddətdir ki, Milli Məclisdə qəbiristanlıqların bələdiyyələrin idarəçiliyinə verilməsi ilə bağlı təkliflər komitə iclasları səviyyəsində müzakirə olunur. Bu təşəbbüsün məqsədi qəbiristanlıqların idarə olunmasında yerli özünüidarəetmə orqanlarının məsuliyyətini artırmaq və prosesdə şəffaflığı təmin etmək olsa da, məsələ bir sıra suallar doğurub. Ən çox müzakirə olunan məqam isə belə bir qərarın qüvvəyə minəcəyi halda başqa ərazidə yaşayan şəxslərin bələdiyyə qəbiristanlıqlarında dəfn olunub-olunmayacağı ilə bağlıdır.
Mövzu ilə bağlı Modern.az-a açıqlama verən Regional məsələlər komitəsinin üzvü, deputat Vasif Qafarov bildirib ki, qəbiristanlıqların bələdiyyələrin balansına verilməsi məsələsi həm hüquqi, həm inzibati, həm də sosial yönləri olan çoxşaxəli mövzudur. Bu təklifin həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri mövcuddur və hər iki aspekti balanslı şəkildə dəyərləndirmək vacibdir:

"Bir tərəfdən, bələdiyyələrin yerli özünüidarə orqanı kimi yaşayış məntəqələrinin sosial infrastrukturunun idarə edilməsində birbaşa səlahiyyətə malik olması qəbiristanlıqların da bu infrastrukturun bir hissəsi kimi qiymətləndirilməsinə imkan yaradır. Əgər bu proses düzgün hüquqi tənzimləmə ilə həyata keçirilərsə, yerli səviyyədə məsuliyyət və nəzarət artar, qəbiristanlıqların qorunması, abadlığı və təmizliyi daha səmərəli təşkil olunar. Həmçinin dəfnlə bağlı prosedurlar sadələşər, vətəndaşlar bələdiyyələrlə daha çevik ünsiyyət qurmaq imkanı əldə edər, bələdiyyə resurslarının xərclənməsi üzərində ictimai nəzarət güclənər".
Deputat bu təşəbbüsün müəyyən hüquqi və etik risklər daşıdığını da vurğulayıb:

"Hazırda qəbiristanlıqların idarə edilməsi əsasən dövlət və yerli icra orqanlarının səlahiyyətindədir və bu, dini, ictimai və mənəvi həssaslıq baxımından mühüm məsələdir. Bələdiyyələrin maddi və kadr potensialı bəzi hallarda bu məsuliyyəti daşımaq üçün kifayət etməyə bilər".
Vasif Qafarov bildirib ki, ərazi prinsipi əsas götürüldükdə, bir bələdiyyənin qəbiristanlığında başqa ərazidən olan şəxsin dəfni ilə bağlı hüquqi çətinliklər yarana bilər. Bu isə sosial narazılığa və ayrı-seçkilik riskinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda, dəfn yerləri üzərində rüsum və ya ödəniş mexanizmlərinin tətbiqi ictimai narazılıq doğura bilər.

Dəyişikliklərin həyata keçəcəyi təqdirdə qanunvericiliyin də təkminləşməsinin önəmindən danışan komitə üzvü “Bələdiyyələrin statusu haqqında” və “Qəbiristanlıqların salınması və idarə olunması Qaydaları”na müvafiq dəyişikliklər edilməli olduğunu vurğulayıb:

"Ən optimal hüquqi model qəbiristanlıqların bələdiyyələrin balansına verilməsi, lakin dövlət nəzarətinin saxlanılması olardı. Bu halda bələdiyyələr qəbiristanlıqların saxlanmasına və abadlaşdırılmasına cavabdeh olar, amma dəfnlə bağlı əsas qərarlar vahid dövlət qaydaları çərçivəsində qəbul edilərdi".
"Nəticə etibarilə, qəbiristanlıqların bələdiyyələrə verilməsi inzibati səmərəlilik və yerli məsuliyyət baxımından faydalı addım sayıla bilər, lakin hüquqi və ictimai həssaslıq baxımından son dərəcə ehtiyatlı yanaşma tələb edir. Əsas məqsəd mülkiyyət və dəfn hüququnun bərabər qorunması, dini və mənəvi dəyərlərə hörmətin saxlanılması olmalıdır" - sonda o bildirib.