Qədim Çində yazın gəlişi necə hesablanırdı?

Qədim Çinin aqrar cəmiyyətində, 24 kənd təsərrüfatı təqvimi mövsümündən əlavə, qış günlərini saymağın başqa bir yolu da var idi – "9" rəqəmindən istifadə etməklə.
Oxuməni.az-ın "Jenmin Jibao"ya istinadən verdiyi məlumata görə, qışın "Dunçji" qış günəş durğunluğundan başlayaraq doqquz günə bölünən doqquz dövrə ayrılması ilə sayırdılar. Hesab olunur ki, ən güclü şaxtalar günəş durğunluğundan sonrakı 19-cu və 27-ci günlər arasındakı üçüncü belə dövrə təsadüf edir.
Qədim zamanlarda, termometr və ya hava proqnozları olmadığı vaxtlarda, insanlar yaza qədər vaxtı vizual olaraq saymaq üçün cazibədar bir üsul – rəngləmə icad etmişdilər. Klassik variant "meyhua" (gavalı qolu) rəsm idi. Onda doqquz dövrənin günləri sayına bərabər olan 81 boş ləçək təsvir edilmişdi. Qış günəş durğunluğundan başlayaraq, insanlar hər gün bir ləçəyi rəngləyirdilər. Bütün ləçəklər rənglənəndə bu, 81 günün keçdiyini bildirirdi. Şaxtalar geri çəkilir və yaz gəlirdi.
Alimlər və ədiblər arasında başqa bir ənənə də populyar idi – "doqquzları yazmaq" adlanan kalleqrafik intellektual oyun. Ən məşhur nümunə, Tsin sülaləsinin /1782-1850-ci illər/ imperatoru Daoguananın əmri ilə yaradılmış bir izləmə yazısıdır. O, doqquz ənənəvi xarakterdən ibarət idi, hər biri doqquz xətdən ibarət idi – cəmi 81 xətt. Hər gün diqqətlə bir xətt izlənir və ya rənglənirdi. Bütün xarakterləri tam yazdıqdan sonra insanlar qışla vidalaşır və uzun müddət gözlənilən yazı qarşılayırdılar.
Almaz Həsənli