Qərblə Şərqin qovşağında yerləşən TDT nin geosiyasi xətti nələr vəd edir Şərh

 “Ölkəmizin hazırkı dövrün çağırışlarından olan türk dünyasının birliyinə, həmrəyliyinə verdiyi töhfələri nəzərə alsaq, o zaman Prezident İlham Əliyevin Macarıstana işgüzar səfəri və Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT)  qeyri-rəsmi Zirvə görüşündə iştirakı dediklərimizin əhəmiyyətini aydın göstərir. Zirvə görüşünün yekununda isə Prezident İlham Əliyev belə bir əminliyi ifadə etdi ki, bu gün türk dünyasının birliyini bir daha təsdiqlədik. Birgə həyata keçirdiyimiz layihələrin icrasına yeni təkan verdik.  

Ümumilikdə 200 milyondan çox insanın yaşadığı geniş bir coğrafiyanı əhatə edən türk dünyası böyük iqtisadi potensiala, enerji resurslarına, nəqliyyat yollarına və müasir hərbi imkanlara malikdir”. 

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Əlibala Məhərrəmzadə deyib.

Deputat əlavə edib ki, hazırda TDT-yə üzv olan müstəqil türk dövlətləri 155 milyon əhaliyə sahib olmaqla 4,5 milyon kvadratmetr coğrafi ərazini əhatə edir 1,5 trilyon dollara yaxın nominal ÜDM-ə sahib olmaqla dünyada 13-cü yerdə qərarlaşır: “Alıcılıq qabiliyyəti pariteti üzrə isə türk dövlətlərinin real ÜDM-nin həcmi 4,7 trilyon dollara yaxındır. Türk dövlətlərini vahid dövlət strukturu kimi götürsək, ÜDM-in həcminə görə dünyada 7-ci ən böyük ölkə hesab olunardı. Bu potensial Türk dünyasının iqtisadi gücünün real dəyəridir. İmkanlar isə daha böyükdür, nəqliyyat-tranzit imkanları, “yaşıl enerji”, turizm və digər potensiallarla birlikdə bu coğrafiyanın üzvlərinin iqtisadi gücü daha da artmış olacaq. Hazırda türk dövlətləri arasında xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi təxminən 45 milyard dollar təşkil edir. Bu, onların ümumi ticarət dövriyyəsinin 4 faizə yaxını deməkdir. Ancaq potensial bundan ən azı 10 dəfə böyükdür. Bu məqsədlə türk ölkələri ticarətin asanlaşdırılması, azad gömrük ittifaqının yaradılması, prefererensial ticarət rejimin yaradılması istiqamətində səylərini birləşdirib”.

Deputat əlavə edib ki, daha bir maraqlı məqam isə isə Zirvə görüşündə açıqlanan rəqəmlər idi: “Zirvə görüşündə açıqlanan rəqəmlərə nəzər yetirsək aydın olar ki, Azərbaycan ümumilikdə təşkilatın üzv ölkələrinə 20 milyard ABŞ dollarından çox sərmayə qoyub. Bu il Türk İnvestisiya Fondunun rəsmi olaraq fəaliyyətə başlaması nəzərdə tutulur.

Bundan əlavə Azərbaycanın müəllifi olduğu Transadriatik qaz kəmərini (TAP) elə TDT-nin iqtisadi uguru da adlandırmaq olar. Bu kəmər vasitəsilə 4 türk ölkəsinin sahib olduğu Xəzərin qaz mənbələri hesabına Avropaya ildə 80-100 milyard kubmetrə yaxın qaz nəql etmək mümkün olacaq. Bu, Avropanın qaz tələbatının ən azı 40 faizi deməkdir. İllik ticarət dəyəri isə 70-80 milyard dollar deməkdir.

Azərbaycanın Türk dövlətləri ilə nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığı güclənir. Bu istiqamətdə yürüdülən məqsədyönlü siyasət nəticəsində açıq dənizlərə çıxışı olmasa da, Azərbaycan Avrasiyanın nəqliyyat-logistika mərkəzlərindən birinə çevrilib.

2024-cü ildә Türkiyә vә Mәrkәzi Asiya dövlәtlәrinin Azәrbaycan üzәrindәn tranzit keçәn daşımalarının hәcmi 11 milyon ton təşkil edib. 

Hazırda TDT dünya ölkələri tərəfindən mötəbər qurum kimi tanınır və üzv dövlətlərin sıx əməkdaşlığı, birgə səyləri ilə təşkilatın nüfuzu gündən-günə artmaqdadır. TDT-yə üzv ölkələr arasında yaxın dostluq və qardaşlıq əlaqələrinin olması, onların bir-birini qarşılıqlı şəkildə dəstəkləməsi təşkilatın inkişaf perspektivlərini şərtləndirən əsas amillərdən biridir.

İqtisadiyyat, loqistika, turizm sahəsindəki əməkdaşlıq TDT-yə üzv ölkələrin gəlirlərini tənzimləyə bilər. Son illər ərzində türkdilli ölkələrin arasında turizm sahəsində mühüm irəlləyişlər əldə edilib. Sözsüz ölkələrin iqtisadiyyatının inkişafının sürətləndirilməsi üçün bütün sahələrdə əməkdaşlıq vacibdir. Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə TDT Dövlət başçılarının qeyri-rəsmi Zirvə görüşü yeni imkanların yaranması baxımından önəmlidir”.

Mürtəza
Ölkə.az