Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı hədəfdə PUA lar qlobal neft və qaz qiymətlərini necə uçurdu?

Qlobal enerji bazarı yenidən təlatüm içindədir. Martın 19-da baş tutan hərraclarda "Brent" markalı xam neftin qiyməti psixoloji həddi aşaraq bir barel üçün 115 dollardan yuxarı sıçrayış edib, lakin qısa müddət sonra bazardakı dalğalanmalar və investorların təşvişi fonunda yenidən kəskin hərəkətlilik nümayiş etdirib.

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "İnterfaks" məlumat yayıb.

Analitiklərin məlumatına görə, Bakı vaxtı ilə saat 11:30-a qədər Londonun "ICE Futures" birjasında may ayı üçün "Brent" markalı neftin füçersləri 6.25 dollar (və ya 5.82%) artaraq bir barel üçün 113.63 dollara çatıb. Sessiyanın əvvəlində isə qiymət qəfil 7%-dən çox sıçrayış edərək 9 martdan bəri ilk dəfə bir barel üçün 115.1 dollara çatıb ki, bu da qlobal təchizat zəncirinin nə qədər kövrək olduğunu bir daha sübut edir.

"Qara qızıl"ın qiymətindəki bu qeyri-sabitliyin və kəskin artımın əsas katalizatoru İranın dünyanın əsas enerji damarı hesab edilən Yaxın Şərqdəki enerji infrastrukturu obyektlərinə endirdiyi qəfil zərbələr olub. Tarixən də Yaxın Şərqdəki hər bir hərbi eskalasiya qlobal bazarlara qiymət şoku yaşadır və hazırkı situasiya da istisna deyil.

Bununla paralel olaraq, ABŞ-nin WTI markalı xam neftinin aprel füçersləri NYMEX birjasında cümə axşamı bağlanışından 0.06 dollar (0.6%) çox olmaqla, bir barel üçün 96.38 dollardan ticarət olunub. Analitiklər WTI-ın nisbətən mülayim reaksiyasını ABŞ-nin daxili ehtiyatlarının vəziyyəti və qitələrarası logistika fərqləri ilə əlaqələndirirlər.

Geosiyasi gərginliyi daha da dərinləşdirən məqam "Qatar Energy" şirkətinin yaydığı bəyanat olub. Şirkət dünyanın ən böyük mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) mərkəzlərindən biri olan və qlobal qaz ixracının böyük bir qismini təmin edən Ras-Laffan sənaye zonasına raket hücumu barədə məlumat verib. Zərbə və onun ardınca baş verən şiddətli yanğın bu strateji obyektə ciddi ziyan vurub ki, bu da Avropa və Asiya bazarlarında qaz qıtlığı qorxusunu artırır.

Münaqişənin digər bir episentrində - Səudiyyə Ərəbistanında isə hava hücumundan müdafiə sistemləri intensiv rejimdə çalışıb. Rəsmi Ər-Riyad paytaxta atılan ballistik raketləri havada ələ keçirərək məhv etdiyini, həmçinin ölkənin həyati əhəmiyyətli qaz təsisatına edilən kamikadze dron hücumunun qarşısını aldığını bəyan edib. Xatırladaq ki, 2019-cu ildə "Saudi Aramco" obyektlərinə edilən bənzər PUA hücumları Səudiyyə Ərəbistanının neft hasilatını müvəqqəti olaraq yarıbayarı azaltmış və qlobal iqtisadiyyata ağır zərbə vurmuşdu.

Xatırladaq ki, fevralın 28-də İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats İsrail Müdafiə Qüvvələrinin İrana qabaqlayıcı zərbə endirdiyini açıqlayıb. Daha sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkəsinin də İrana qarşı hərbi əməliyyatda iştirak etdiyini bildirib.

İran isə öz növbəsində İsrailə onlarla ballistik raket atıb. İsrail Müdafiə Qüvvələri atışları təsdiqləyib, ölkə daxilində sirenlər səslənib və hava hücumundan müdafiə sistemləri işə salınıb.

Martın 1-də İranın Ali Lideri Əli Xameneinin hücumlar zamanı öldürüldüyü bəyan olunub.

İran ABŞ-nin hərbi bazalarının yerləşdiyi qonşu ölkələrin əksəriyyətinə raket zərbələri endirib. Buna görə də həmin ölkələrdə hava məkanı müvəqqəti bağlanıb.