“Qəzzaya qoşun göndərib göndərməmək Azərbaycanın verəcəyi qərardır” Kontr admiral Cihat Yaycı

Globalinfo.az Türkiyə Dənizçilik və Qlobal Strategiyalar Mərkəzinin (Türk DEGS) başkanı, Topqapı Universitetinin müəllimi və ehtiyatda olan kontr-admiral Prof. Dr. Cihat Yaycı ilə müsahibəni təqdim edir:

– Cihat bəy, Prezident İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibəsində Qəbələdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Sammiti barədə danışarkən türk dövlətləri arasında hərbi əməkdaşlıq və təşkilatın bu sahədəki gələcək perspektivlərinə toxunub. Prezident qeyd edib ki, bugünkü dünyada beynəlxalq hüquq deyilən məsələ yoxdur. Sadəcə güc, əməkdaşlıq, müttəfiqlik və qarşılıqlı dəstək var. İlham Əliyev bu çərçivədə TDT üzvlərinin birgə hərbi təlimlər keçirməli olduğunu vurğulayıb. Bu məsələyə münasibətinizi öyrənmək istərdim.

– Türk Dövlətləri Təşkilatının hərbi əməkdaşlığa çevrilməsi, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq çərçivəsində bir alyansa çevrilməsi son dərəcə vacibdir. Bunun üçün Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv dövlətlərin silahlı qüvvələri qarşılıqlı uyğunluğu təmin edərək həm terminologiyalarını, həm də təlimlərini təkmilləşdirməlidirlər. Bu baxımdan cənab Əliyevin dedikləri son dərəcə vacibdir. Bu prosesə hərbi təlimlərdən başlamaq ilk və ən vacib addımdır. Dünyanın bu qədər qeyri-sabit olduğu və təhlükəsizlik riskləri ilə üzləşdiyi bu mühitdə Türk Dövlətləri Təşkilatına da ittifaq yaratmaqla öz təhlükəsizliyini kollektiv şəkildə təmin etmək imkanı verilməlidir. Bu, bir zərurətdir. Güc birlikdən gəlir, buna görə də Türk Dövlətləri Təşkilatının hərbi ittifaqını birlikdən güc yaradacaq şəkildə təmin etmək lazımdır.

– Ölkə başçısı, həmçinin, müsahibəsində Qəzza zolağında mümkün beynəlxalq missiyalarda Azərbaycanın iştirakı ilə bağlı yayılan məlumatlara da münasibət bildirib. Dövlətimizin başçısı bu məsələdə kimin mandat verəcəyi və onun necə olacağının indiyədək aydın olmadığını qeyd edərək, Azərbaycanın “peace enforcement” əməliyyatlarında iştirak etməyi nəzərdə tutmadığını vurğulayıb. “Azərbaycanın hüdudlarından kənarda döyüşlərdə iştirak etmək mənim tərəfimdən, ümumiyyətlə, nəzərdə tutulmur”, – deyən İlham Əliyev bildirib ki, biz kiminsə naminə azərbaycanlıların həyatını və sağlamlığını riskə atmaq niyyətində deyilik. “Bizim başımız bəlada olanda öz taleyimizin hökmünə buraxılmışdıq. Heç kim bizi müdafiə etmirdi. O cümlədən Fələstinə bütün hörmətimə və dərdlərinə şərik olmağıma rəğmən. Axı, Fələstin də bizi elə də müdafiə etmirdi. Bəli, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının hamının dəstəklədiyi qətnamələri var idi. Biz buna görə bütün ölkələrə minnətdarıq, eynilə Azərbaycan da həm BMT-də, həm Qoşulmama Hərəkatında, həm də İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında həmişə Fələstini və Fələstin dövlətinin yaradılmasını dəstəkləyib. Azərbaycanda Fələstinin səfirliyi də fəaliyyət göstərir, həm də Azərbaycanın maliyyə yardımı sayəsində. Ona görə də mənim mövqeyim həmişə ondan ibarət olub ki, ərəb ölkələrinin məsələlərini ərəb dövlətlərinin özləri həll etməlidir”. Bu haqda fikirlərinizi bizimlə bölüşərdiniz.

Cihat Yaycı

– Cənab Prezident İlham Əliyevin Qəzzaya qoşun göndərib-göndərməməyi dəyərləndirməsi, əlbəttə ki, Azərbaycan dövlətinin öz qərarıdır. Buna görə də, Azərbaycanın maraqları və hüquqları çərçivəsində bu məsələdə nə lazımdırsa onu edəcəyindən əminik. Bununla yanaşı, dövlətlər əslində emosiyalarla deyil, öz maraqlarına uyğun hərəkət edirlər. Buna görə də, Azərbaycan bu məsələdə öz maraqlarını və qardaş ölkə Türkiyənin maraqlarını da nəzərə alaraq qərar verəcək. Bildiyimiz kimi, Fələstinin Azərbaycanda səfirliyi var və Azərbaycan Fələstini bir dövlət kimi tanıyır. Bunun xaricində hər şey sadəcə spekulyasiyadır. Bundan əlavə, hazırda Fələstinin Bakıdakı səfirliyinin xərclərini Azərbaycan qarşılayır.

Türk millətinin verdiyi böyük dəstəyə qarşılıq olaraq Fələstin də eyni şəkildə cavab verməlidir. Biz Fələstinin Şimali Kipr Türk Respublikasını tanımasını gözləyirik. Türk dövlətlərinin Fələstini tanımasına və Türkiyə Respublikasının davranışına qarşılıq olaraq Şimali Kipr Türk Respublikasının tanınması da mütləq vacibdir.

Məsələnin mahiyyəti budur ki, dövlətlər öz maraqlarına və öz tarixi hesablamalarına uyğun hərəkət edirlər. Və müharibə öz ölkəmizə hücum edilmədikcə bir fəlakətdir. Ölkənin həyatı təhlükədə olmadığı təqdirdə müharibəyə girmək həqiqətən də intihar demək olar. Düşünürəm ki, dövlətlər bunu bu cür qiymətləndirirlər.

Gülnar Səlimova
Globalinfo.az
İstanbul