Qırğız politoloq: İki xalqın ortaq tarixi yaddaşı uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəm təməlini formalaşdırır

Bakı, 17 noyabr, Leyla Muradzadə, AZƏRTAC

Qırğızıstan-Azərbaycan münasibətləri hazırda dinamik inkişaf mərhələsindədir. Bu yaxınlaşma təkcə siyasi və iqtisadi aspektləri deyil, həm də iki ölkə arasında uzunmüddətli etimadın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayan mədəni və humanitar əlaqələri əhatə edir.

Qırğızıstanlı politoloq Mars Sarıyev AZƏRTAC-a müsahibəsində ikitərəfli humanitar əməkdaşlığın perspektivləri barədə danışıb.

- Qırğızıstan-Azərbaycan münasibətlərinin hazırkı dinamikasını necə qiymətləndirirsiniz. Bu əlaqələrin mədəni və humanitar ölçüsünün əhəmiyyəti barədə nə deyə bilərsiniz?

- Qırğızıstan ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər hazırda dinamik və sistemli şəkildə inkişaf edir. Hər iki ölkə bir-birini strateji tərəfdaş kimi görür və bu, təkcə siyasət və iqtisadiyyatda deyil, həm də humanitar sahədə - təhsil, mədəniyyət və gənclər mübadiləsində öz əksini tapır. Bu əlaqələr uzunmüddətli etimad və qarşılıqlı anlaşmanın təməlini formalaşdırır.

Xalqlarımız arasında mədəni və tarixi əlaqələrin tarixi dərin keçmişə gedib çıxır. Stalin dövründə bir çox Qafqaz xalqlarının nümayəndələri, o cümlədən azərbaycanlılar Qırğızıstana deportasiya edildi. Onların nəsilləri qırğız cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrildi və ölkənin inkişafına əhəmiyyətli töhfələr verdilər.

Onların kənd təsərrüfatına verdiyi töhfələr xüsusilə diqqətəlayiqdir. Qırğızıstanda üzümçülük və şərabçılıq mədəniyyəti əhəmiyyətli dərəcədə qafqazlı immiqrantlarla bağlıdır. Qırğızıstan şampanı tanınan bir brendə çevrilib və fransız mütəxəssisləri onun Fransanın Şampan bölgəsində müəyyən edilmiş standartlara cavab verdiyini təsdiqləyiblər. Bu, azərbaycanlıların və digər Qafqaz xalqlarının gətirdiyi ənənələrin milli nailiyyətlərə və real iqtisadi uğurlara necə çevrildiyinin bariz nümunəsidir.

- Çoxmillətli mühit Qırğızıstanın müasir mədəniyyətinə necə təsir göstərib?

- Köçürülmüş xalqların töhfəsi çox böyükdür. Qafqaz mətbəxi Koreya, uyğur, rus və Ukrayna mətbəxləri ilə yanaşı, Qırğızıstan mətbəxinin də təbii bir hissəsinə çevrilib. Bu ənənələrin məcmusu bu gün dünyanın hər yerindən turistləri cəlb edən unikal bir kulinariya səhnəsi yaradıb. Qastronomik müxtəliflik ölkənin vizit kartlarından birinə çevrilib.

Bundan əlavə, mədəni və ədəbi irs xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanda Çingiz Aytmatovun irsi türk xalqlarını birləşdirən amil kimi fəal şəkildə təbliğ olunur. Onun əsərləri və humanist ideyaları ölkələr arasında mənəvi körpü yaradır, türk cəmiyyətlərinin ortaq dəyərlərini, kimliyini və taleyini nümayiş etdirir. Beləliklə, humanitar komponent təkcə mədəni dialoqun elementi deyil, həm də siyasi və sivilizasiya birliyinin amili olur.

– Belə bir qənaət hasil olur ki, humanitar komponent strateji tərəfdaşlığı gücləndirən amilə çevrilib.

– Əlbəttə. Məhz humanitar və mədəni əlaqələr təkcə diplomatiya yolu ilə əldə edilə bilməyən etimad mühiti yaradır. Ortaq tarixi yaddaş, azərbaycanlıların Qırğızıstanın inkişafına verdiyi töhfə, mədəni və kulinariya ənənələri və Çingiz Aytmatovun ədəbi irsinin təbliği – bütün bunlar uzunmüddətli tərəfdaşlıq üçün möhkəm təməl təşkil edir. Bu gün Bişkek və Bakı logistika, enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı genişləndirir və bu kontekstdə mədəni-humanitar aspekt əsas amil olaraq qalır. Bu isə onların bir-birini sadəcə tərəfdaş deyil, həm də yaxın, qohum xalqlar kimi qəbul etməsinə imkan verir.