Qısa tənəffüs 10, böyük isə 15 dəqiqə olmalıdır TƏKLİF

"Ümumtəhsil məktəblərində dərslər və fəsilələr Nazirlər Kabinetinin 3 avqust 2012-ci il tarixli qərarı ilə müəyyən edilib. Hazırda qısa tənəffüs 5, böyük tənəffüs isə 10 dəqiqədir. Tənəffüs prosesinin bu cür olması tədrisə mənfi təsir göstərir".
Bu sözləri Demokrat.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Elşən Qafarov deyib. 
O bildirib ki, şagird 5 dəqiqəlik tənəffüsdə yalnız sinifdən çıxır, sanitar qovşağa gedir, su içir və ya bufetə baş çəkir:
"Bu müddət dincəlmək üçün kifayət etmir. Bu səbəbdən də dəhlizdə tələskənlik, itələşmə və aqressiv mühit yaranır. Halbuki məktəb mühitinin vacib hissələrindən biri də fəsilə mədəniyyətidir. Qısa tənəffüslər bu mədəniyyətin formalaşmasına imkan vermir.
Şagird bir dərsdən digərinə keçərkən emosional yükünü atmağa ehtiyac duyur. 5 dəqiqəlik tənəffüsdə isə bu, mümkün olmur. Gərginlik növbəti dərsə daşınır, diqqət və motivasiya azalır, davranış pozuntuları artır. Problem çox vaxt nə dərsdə, nə də müəllimdə deyil, məhz tənəffüsün azlığındadır. Dincəlməyən uşaq diqqətli ola bilmir, beyin isə daimi yüklənmədə öyrənməni çətinləşdirir".
Ekspert deyib ki, bu baxımdan tənəffüslərin bu qədər qısa olması yolverilməzdir:
"Beynəlxalq təcrübədə qısa tənəffüs 10, böyük tənəffüs 15-20 dəqiqə olur. Həmçinin aktiv fəsilələr tətbiq edili. Şagirdlər 20 dəqiqəlik fasilədə açıq havaya çıxır, hərəkət edir, oyun oynayır. Məqsəd tənəffüsü real dincəlmə vaxtına çevirməkdir.
Ən münasib variant qısa tənəffüsün 10 dəqiqəyə, böyük tənəffüsün isə ən azı 15 dəqiqəyə artırılmasıdır. Tənəffüsün az olması dərs prosesinə də mənfi təsir göstərir. Müəllim dərsə başlamazdan əvvəl sinfi sakitləşdirməyə vaxt itirir. Qısa tənəffüsdən sonra şagirdlər yorğun, səbirsiz olur, dərsə tam fokuslana bilmirlər. Bu da dərsin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olur".
O bildirib ki, məktəb yalnız dərs keçilən yer deyil:
"Sanitar qovşaqların azlığı da problemləri gücləndirir. Bir çox məktəblərdə şagird sayı normadan bir neçə dəfə artıq olduğundan  növbələr yaranır. Bu da tənəffüsün kifayət etməməsinə səbəb olur.
Məktəb mühiti şagirdin rifahına xidmət etməlidir. Fəsilədə uşaq dincəlməli, ehtiyaclarını ödəməli, emosional tarazlığını bərpa etməlidir ki, dərsdə diqqətli və məhsuldar olsun".
Ekspertin sözlərinə görə, uşaqlardan nizam-intizam, yaxşı nəticə gözləyiriksə, onlara normal dincəlmək üçün şərait yaratmalıyıq:
"Tənəffüs müddətlərinin artırılması böyük islahat deyil və tətbiq olunması çətinlik yaratmır. Hətta iki növbəli məktəblər üçün cüzi vaxt fərqi yaratsa da, əldə ediləcək fayda daha böyükdür.
Bu səbəbdən qısa tənəffüslərin 10, böyük tənəffüslərin isə 15-20 dəqiqə olması ən optimal yanaşmadır".
Qeyd edək ki, 2 gün əvvəl Gəncə şəhərində baş verən zəhərlənmədən sonra məktəblilərin qidalanma və fasilə vermək kimi problemləri gündəmə gətirilib. 
Əfsanə Kamal
Demokrat.az