Qonşu ölkələrdə yeraltı təkanlar güclənib: Azərbaycanda zəlzələ ehtimalı artır Bəs mütəxəssislər nə deyir? KONKRET

Son günlər qonşu ölkələrdə baş verən zəlzələlər ictimaiyyətdə narahatlıq yaradıb. İnsanları maraqlandıran əsas suallardan biri isə bu təkanların Azərbaycana necə təsir göstərə biləcəyi və hava şəraitinin qeyri-sabit olması ilə zəlzələ arasında hər hansı bağlılığın mövcudluğu ilə bağlıdır. Maraqlıdır, qonşu ölkələrdə baş verən zəlzələlər Azərbaycana necə təsir edə bilər?

Mövzu ilə bağlı hava və iqlim məsələləri üzrə ekspert Cavid Hüseynov KONKRET.az-a açıqlamasında bildirib ki, qonşu ölkələrin ərazisində baş verən zəlzələlər yaxın təsir dairəsində zəif təkanlar kimi hiss edilə bilər. Lakin bu, həmin zəlzələlərin təsiri ilə respublikamızda da yeraltı təkanların olacağını deməyə əsas vermir.

“Yeni tektonik nəzəriyyəyə əsasən respublikamızın müasir iri struktur elementləri və onlara müvafiq gələn morfostrukturlar Ərəbistan platformasının cənubdan şimala hərəkəti və bununla əlaqədar yer qabığının güclü sıxılması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Bu sadə görünsə də olduqca mürəkkəb bir proses kimi başa düşülməlidir. Alp-Himalay qurşağının Qafqaz bölməsində tektonik strukturların böyük əksəriyyətinin asimmetrik quruluşu, onların cənuba aşması elə bu mürəkkəb proseslə bağlıdır. Bakıda və Abşeron yarımadasında ara-sıra hiss olunan (5-6 ball gücündə) zəlzələlər, əsasən Bakı şəhərindən şimal-şərqdə yerləşən Şimali Abşeron tektonik qırılması zonasında yaranan ani tektonik hərəkətlər nəticəsində baş verir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan ərazisində yerləşən bir sıra dərinlik qırılmaları, xüsusilə Qafqaz və antiqafqaz istiqamətli tektonik qırılmaların kəsişdiyi yerlər yüksək seysmikliyi ilə seçilir”.

Ekspert qeyd edir ki, hal-hazırda ölkəmizdə müşahidə olunan hava siklonik fəaliyyətin təsiri ilə formalaşan sinoptik şəraitlə əlaqədardır.

“Ümumiyyətlə, atmosferə fəal təsirlər həm təbii yolla, həm də insanların fəaliyyəti nəticəsində baş verir. Təbii yolla baş verən təsirlərə misal olaraq 1815-ci ildə İndoneziyanın Sumbava adasının şimalında Tambora vulkanının püskürməsini qeyd etmək olar. Tambora vulkanı tarixdə məlum olan ən güclü vulkanlardan hesab edilir. 1816-cı ildə Şimali Amerikada və Qərbi Avropada havaların çox soyuq keçməsinin əsas səbəbi sayılan bu vulkanın püskürməsi nəticəsində Çində və Hindistanda da musson yağışlar mövsümünün dövriliyi pozulmuşdu və bu da çaylarda daşqınlara səbəb olmuşdu. İqlimdə baş verən dəyişikliklərin səbəbini 1920-ci ildə amerikalı iqlim tədqiqatçısı Uilyam Hamfreys izah edərək bildirmişdi ki, 1816-cı ilin (“Yayı olmayan il”) çox soyuq keçməsinin əsas səbəbi Tambora vulkanının püskürməsi olub”.

Aynurə İsmayıl

KONKRET.az