Rəqabət, ittiham və səs uğrunda savaş RAKURS

Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinə Kremldən baxış

Ermənistanda parlament seçkilərinə sayılı günlər qalıb. Baş nazir Nikol Paşinyan kampaniyasını başa vurur və əsas müxalifət qüvvəsi Samvel Karapetyanın "Güclü Ermənistan" bloku əsas mesajla mitinq keçirib: ölkədə dəyişiklik çox tezliklə baş verə bilər, sadəcə düzgün seçim etməlisiniz. Rusiyalı müxbirlər seçkilər ərəfəsində İrəvanda sakinlər arasında qarşıdan gələn seçkilərlə bağlı sorğu keçiriblər. İrəvan bu günlərdə adi həyatını yaşayır, amma yaxınlaşan seçki gününün əlamətlərini görməmək mümkün deyil, hər yerə namizədlərin şəkilləri yapışdırılmış bannerlər, kafe masalarında səs-küylü siyasi debatlar və siyasi fəalların qəzəbli etirazları. İnsanlar 7 iyun parlament seçkilərindən sonra həyatlarının necə dəyişəcəyini gözləyirlər. Lakin, görünür, hamı dəyişiklik istəmir.

Bu məsələ ilə bağlı fikirlər çox müxtəlifdir. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin bu yaxınlarda qonaq olduğu "The Alexander" otelində işləyən şən və gülərüz Vazgen Abovyan küçəsindəki piyada keçidindəki xalçanın şəklini necə çəkdiyini qürurla danışır. O, bu hekayəni Nikol Paşinyanın dövründə Ermənistanda həyatın necə yaxşılaşdığının sübutu kimi göstərib. O, dəfələrlə təkrarlayır ki, "onlardan" heç kim Qərblə Paşinyanın sahib olduğu münasibətlərə, iqtisadi artıma və iş yerlərinin artmasına nail olmayıb. "Onlar" dedikdə, əlbəttə ki, o, ilk növbədə 1998-ci ildən 2008-ci ilə qədər bu vəzifəni tutan, lakin hələ də Ermənistan blokuna rəhbərlik edən və hakimiyyətə qayıtmaq üçün yorulmadan mübarizə aparan Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Köçəryanı nəzərdə tutur. O, seçki kampaniyası çərçivəsində Ermənistanı gəzir, blokunu dəstəkləyən mitinqlər keçirir və tez-tez jurnalistlərlə danışır. Düzdür, Köçəryanın mənfi reytinqləri o qədər yüksəkdir ki, müxalifətin qalan hissəsi onunla birləşmək istəmir.

Lakin bu məsələ ilə bağlı başqa fikirlər də var. "Koçaryan da edərdi", - deyə bir kişi "Güclü Ermənistan" blokunun mitinqi zamanı bildirib və görünür, Karapetyanın keçmiş prezidentlə birləşməsi ehtimalına işarə edib. Samvel Karapetyanın tərəfdarları iyunun 4-də Komitas prospektindən mərkəzi Respublika meydanına, yəni şəhərin əsas küçələrindən keçərək böyük bir yürüş təşkil ediblər. Maraqlıdır ki, mitinq iş adamının dövlət çevrilişinə çağırış ittihamı ilə həbs olunmasından təxminən bir il sonra təşkil edilib və hələ siyasi partiyaya çevrilməmiş "Po-Naşemu" hərəkatı ilk yürüşünü keçirib. Məhz o zaman Karapetyanın ciddi siyasi ambisiyaları inkişaf etdirdiyi və baş nazirlik uğrunda yarışa qoşulmağa hazır olduğu məlum olub.

"O, normal bir ermənidir", - yürüş iştirakçılarından biri onun haqqında deyib. Və çoxları onun haqqında hörmətlə, lakin qısa şəkildə danışır. Məsələn, "əsl erməni" ifadəsi də eşidilib. Bunun əslində nə demək olduğunu - normal və səmimi olmağı görmək qalıb. "Bu, onun hərəkətlərindən və xarakterindən aydındır", - deyə tərəfdarları izah edirlər. "O, Ermənistan haqqında düşünür. Gələcək haqqında".

"Sıfırdan başladım. Sonra Ermənistana qayıtdım və hər şeyi Ermənistan üçün etdim. Bu pisdirmi?" deyə qonşusu ilə yürüşə gələn bir qadın qollarını yelləyərək deyir. Qadın gülümsəyir və başını tərpədir. İzdihamın arasında onlar başqa bir qonşu ilə - İrəvandakı Erməni Apostol Kilsəsinin kilsələrindən birində xidmət edən keşiş Geqamla qarşılaşırlar. O, smartfonunda qeydə alınmış ibadətin videosunu göstərir və Facebook-da Samvel Karapetyanın qardaşı oğlu və "Güclü Ermənistan" seçki siyahısındakı ilk namizəd Narek Karapetyanla dost olduğunu izah edir. Geqam yürüş iştirakçıları ilə qısa bir məsafə qət etdikdən sonra qəhvə içməyə getmək qərarına gəlir.

"Bu cür şeylər burada tez-tez baş verir", Diana adlı gənc bir qadın Geqamın üzünə baxaraq narazılıqla pıçıldayır. Qarabağda kökləri olan bir erməni olan Geqam 29 ilinin 20 ilini Stavropolda yaşayıb və orada politologiya və sosiologiya təhsili alıb. İki il əvvəl o, Rusiyanı tərk edib Ermənistana qayıtmaq və fotoqrafiya ilə məşğul olmaq qərarına gəldi: bəzən siyasi tədbirlərdə iştirak edir, digər günlərdə isə sərhəd bölgələrinə səyahət edir və adi insanların həyatını çəkir. Əvvəlcə düşünürdüm ki, o, sadəcə Ermənistanda daha çox xoşuna gəlir. Yaxud bəlkə də hər şeyin fərqli olacağına ümid edirdi. Amma mərkəzi küçələrdə gəzərkən, etirazçılarla həmrəylik ifadə edən yüksək şüarlar və maşınların siqnalı ilə bir-birimizi eşitməyə çalışarkən aydın oldu ki, o, burada heç nəyi sevmir. "Bölgələrdəki insanlar mənə tez-tez deyirlər: burada hər şey yaxşı olacaq, biz buna inanırıq. Amma görürəm ki, onlar buna inanmırlar. Gorusda (Azərbaycanla həmsərhəd şəhər) bir qoca kişinin şəklini çəkdim. O, mənə dedi: "Şəkil çəkdiyin üçün təşəkkür edirəm. Tezliklə hər şeyi itirəcəyik, heç olmasa bir fotoşəkildə burada yaşadığımız aydın olacaq", - deyə Diana mövcud hökumətin və onun qərarlarının səhvlərini düşünərək bildirir. O, əlavə edir: "Amma müxalifətin nə təklif etdiyini belə başa düşmürəm".

Gənc qadın digər partiyaların proqramlarını və ümumiyyətlə siyasi vəziyyəti ətraflı müzakirə edib və sonra səsində təvazökarlıqla və demək olar ki, hissiyyatsız görünərək deyib: "Bəlkə də burada heç nə dəyişməyəcək".

Hamı belə düşünmür. Məsələn, bəziləri Samvel Karapetyanın seçkilərdə qalib gələcəyini əminliklə bəyan edirlər, baxmayaraq ki, o, sorğularda digər müxalifət qüvvələri arasında lider olaraq qalsa da, hələ də hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasından geri qalır. "İnanırıq! Şans var", - deyə ümidlə dörd gənc qadın Samvel Karapetyanın qələbəsinin və dəyişikliyin gələcəyinin ehtimalını qiymətləndirərək bildirirlər. Onlar Ermənistanı sevirlər, amma "hər şeyi yox", - deyə dostlar etiraf etdilər. Qarabağın itirilməsi ən ağrılı şeydir, - deyə onlardan biri bildirir. "Mən burada yaşayıram. Və yaşamağa davam etmək istərdim. Amma hər şey olduğu kimi qalsa, artıq istəmirəm", - deyə Snejana düşünür. "Bəlkə də vətəndaş müharibəsi olacaq", - mitinqə tək gələn Armen çiyinlərini çəkir. Qara idman geyimində o, "Güclü Ermənistan" blokunun adı yazılmış ağ köynəklər geyinmiş, hər yaşdan uşaqları olan ailələr də daxil olmaqla minlərlə insan arasında fərqlənir. Müxbirin "Amma deyirlər ki, həyat yaxşılaşıb", fikrinə Armen adlı gənc: "Bəli, bəlkə də. Amma Azərbaycanla vəziyyət belədir: hamı təslim olur. Bu, düzgün deyil", deyə cavab verir və susur.

Nümayişçilər Respublika Meydanına çatanda “Güclü Ermənistan”ın lideri böyük ekranda peyda olub, o, ev dustaqlığında olduğu evinin qapısından canlı yayıma çıxıb. İş adamı və rüsvay edilmiş siyasətçi seçkilərdən sonra insanların həyatında real dəyişikliklərin başlaya biləcəyinə əminlik verib. “7 iyun tarixə erməni xalqının güclü və azad Ermənistanda yaşamağı seçdiyi gün kimi düşəcək”, - Karapetyan deyib.

Mitinqin mərkəzinə yaxın küçənin kənarında, təxminən dörd saatlıq etirazdan sonra yorğun olan orta yaşlı bir kişi oturub narahatlıqla təsbehlərini barmaqları ilə işarələyirdi...

V.VƏLİLİ

(Tərcümə)