Rəqəmsal iqtisadiyyat strateji seçimdir” İqtisadçı

"Rəqəmsal iqtisadiyyat artıq yalnız texnologiya sektorunun mövzusu deyil. Bu gün o, dövlətlərin iqtisadi gücünü, milli təhlükəsizliyini, investisiya cəlbediciliyini və qlobal rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən əsas strateji amillərdən birinə çevrilib. XXI əsrdə iqtisadi üstünlük təkcə neft, qaz və digər təbii sərvətlərə malik olmaqla deyil, məlumatı idarə etmək, süni intellekt inkişaf etdirmək, innovasiya yaratmaq və rəqəmsal texnologiyaları ixrac etmək bacarığı ilə ölçüləcək".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında iqtisadçı Asif İbrahimov deyib.

Onun sözlərinə görə, rəqəmsal iqtisadiyyat Azərbaycanın neftdən sonrakı inkişaf modelinin əsas sütunlarından biri ola bilər. Bu istiqamətin inkişafı neft gəlirlərindən asılılığın azaldılması, qeyri-neft sektorunun genişlənməsi və dayanıqlı iqtisadi artımın təmin edilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyırBu keçid uğurla həyata keçirilərsə, Azərbaycan regionun aparıcı rəqəmsal texnologiya mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər:

"Rəqəmsallaşmanın əsas üstünlüklərindən biri biznesin səmərəliliyinin artırılmasıdır. Süni intellekt, bulud texnologiyaları, böyük verilənlərin analitikası, rəqəmsal ödəniş sistemləri və elektron sənəd dövriyyəsi şirkətlərə daha az resursla daha yüksək nəticələr əldə etməyə imkan verir. Bu isə istehsal xərclərinin azalmasına, məhsuldarlığın artmasına və Azərbaycan şirkətlərinin beynəlxalq bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə şərait yaradır.

Rəqəmsal iqtisadiyyat investisiya mühitinin yaxşılaşdırılmasına da ciddi töhfə verir. Xarici investorlar daha çox şəffaf, rəqəmsallaşmış və proqnozlaşdırılan hüquqi mühitə malik ölkələrə üstünlük verirlər. Dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması, lisenziyaların və icazələrin rəqəmsal formada təqdim edilməsi, rəqəmsal məhkəmə və vergi sistemlərinin inkişafı korrupsiya risklərini azaldır, sahibkarlıq fəaliyyətini sürətləndirir və investisiya risklərini minimuma endirir.

Rəqəmsal transformasiya əmək bazarında da yeni imkanlar yaradır. Proqram təminatı, kibertəhlükəsizlik, məlumat analitikası, süni intellekt, robototexnika, elektron ticarət və rəqəmsal marketinq kimi sahələr yüksək əlavə dəyər yaradan yeni peşələrin formalaşmasına səbəb olur. Bu isə gənclərin daha yüksək gəlir əldə etməsinə, yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin ölkədə qalmasına və beyin axınının azalmasına töhfə verə bilər.

Bununla yanaşı, rəqəmsallaşma dövlət maliyyəsinin daha səmərəli idarə olunmasına da xidmət edir. Elektron vergi sistemləri, rəqəmsal ödənişlər və vahid məlumat bazalarının inteqrasiyası kölgə iqtisadiyyatının həcmini azaldır, vergi daxilolmalarını artırır və büdcə vəsaitlərinin daha şəffaf idarə edilməsinə imkan yaradır.

Elektron ticarətin inkişafı isə Azərbaycan sahibkarları üçün yeni perspektivlər açır. Kiçik və orta biznes artıq yalnız daxili bazarla kifayətlənmədən məhsul və xidmətlərini qlobal bazarlara çıxara bilər. Bu, qeyri-neft ixracının genişlənməsinə, valyuta gəlirlərinin artmasına və ölkənin iqtisadi dayanıqlığının möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.

Lakin rəqəmsal iqtisadiyyatın qurulması yalnız sürətli internet və elektron xidmətlərin yaradılması ilə məhdudlaşmır. Bunun üçün rəqəmsal bacarıqların inkişaf etdirilməsi, innovasiya ekosisteminin formalaşdırılması, startapların maliyyələşdirilməsi, kibertəhlükəsizlik infrastrukturunun gücləndirilməsi, süni intellekt və məlumatların idarə olunması sahəsində müasir hüquqi bazanın yaradılması, eləcə də universitet–biznes–dövlət əməkdaşlığının yeni modelinin qurulması vacibdir.

Hesab edirəm ki, Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə rəqəmsal texnologiyaların sadəcə istehlakçısı olmaq deyil, onların istehsalçısına və ixracatçısına çevrilməkdir. Çünki rəqəmsal iqtisadiyyat artıq yalnız texnoloji inkişaf məsələsi deyil, həm də geosiyasi və iqtisadi güc məsələsidir.

XXI əsrdə rəqəmsal transformasiyanı uğurla həyata keçirən dövlətlər qlobal iqtisadiyyatda qaydaları müəyyən edən, texnologiya ixrac edən və yüksək əlavə dəyər yaradan ölkələrə çevriləcəklər. Bu prosesdən geri qalan dövlətlər isə başqalarının yaratdığı texnologiyalardan və rəqəmsal platformalardan asılı vəziyyətə düşəcəklər.

Azərbaycanın insan kapitalı, əlverişli coğrafi mövqeyi və son illərdə formalaşdırdığı rəqəmsal infrastruktur bu keçidi uğurla reallaşdırmaq üçün mühüm üstünlüklər yaradır. İndi əsas məsələ bu imkanlardan düzgün istifadə etmək, innovasiyaya əsaslanan iqtisadi model qurmaq və rəqəmsal transformasiyanı dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevirməkdir. Çünki gələcəyin ən zəngin ölkələri təbii sərvətləri çox olanlar deyil, texnologiya yaradan, məlumatı idarə edən və innovasiya ixrac edən dövlətlər olacaq".

Lətifə Musayeva