Rəqəmsal media və ənənəvi jurnalistika: əvəzləmə, yoxsa tamamlama?

Müasir texnologiyaların sürətli inkişafı informasiya istehlakında köklü dəyişikliklərə səbəb olub.

Rəqəmsal media ənənəvi jurnalistikanın əsas alternativi kimi formalaşıb və məlumat əldəetmə vərdişlərimizi yenidən müəyyənləşdirib. İnternetin yayılması, sosial media platformalarının güclənməsi və süni intellektin tətbiqi xəbərlərin istehsalı və yayılma sürətini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bəs rəqəmsal media ənənəvi jurnalistikanı tamamilə əvəz edə bilərmi? Bu sualın cavabı bir sıra amillərlə bağlıdır: rəqəmsal medianın əlçatanlığı, informasiya axınının sürəti, obyektivlik və etibarlılıq məsələləri, eləcə də jurnalist etikası bu müzakirənin əsas mövzularından biridir.

Ənənəvi jurnalistikanın dərin araşdırmalara və peşəkar standartlara əsaslanması, onu rəqəmsal medianın sürətli, lakin bəzən nəzarətsiz informasiyası ilə müqayisədə daha etibarlı edirmi? 

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən professor Qulu Məhərrəmli bildirib ki, bu suala birmənalı cavab vermək olmaz:

"Rəqəmsal medianın üstünlükləri danılmazdır, xəbərlərə sürətli çıxış imkanı, geniş auditoriyaya çatmaq və interaktivliyin yüksək olması onu cəmiyyət üçün əlçatan və cəlbedici edir. Bununla belə, ənənəvi jurnalistikanın əsas dəyərləri olan obyektivlik, dəqiqlik və peşəkar etik qaydalar müəyyən fərqliliklər yaradır". 

Qulu Məhərrəmli: Ənənəvi jurnalistikada xəbər dili dəqiqlik, neytrallıq və faktlara əsaslanma prinsiplərinə söykənir

Onun sözlərinə görə, müasir dövrdə rəqəmsal media sürətlə inkişaf edərək informasiya yayımında əsas platformalardan birinə çevrilib. Bununla belə, ənənəvi jurnalistikanın illərlə formalaşmış peşəkar üslubları və dəyərləri medianın keyfiyyətini və etibarlılığını qorumaq üçün vacibdir. Rəqəmsal və ənənəvi media bir-birini tamamlayaraq inkişaf etsə də, jurnalistikanın əsas üslublarının saxlanması informasiya istehlakçılarının düzgün və obyektiv məlumat almasını təmin edir: 

"Ənənəvi jurnalistikada xəbər dili dəqiqlik, neytrallıq və faktlara əsaslanma prinsiplərinə söykənir. Xəbər üslubu konkret və qərəzsiz olmalı, publisistik üslub oxucunu düşündürməli, analitik məqalələr isə hadisələri dərindən təhlil etməlidir. Rəqəmsal media bu üslubları daha sürətli və interaktiv formada təqdim etmə imkanı yaratsa da, sürət naminə keyfiyyətin azalması, təsdiqlənməmiş məlumatların yayılması və sensasiyaçılığın artması kimi risklər də meydana çıxır".

Son olaraq professor qeyd edib ki, ənənəvi jurnalistikanın üslubları qorunmaqla rəqəmsal medianın üstünlüklərindən istifadə etmək jurnalistikanın keyfiyyətli inkişafına töhfə verə bilər: 

"Gələcəkdə media sahəsində hibrid bir yanaşma – yəni, rəqəmsal imkanlarla dəstəklənən peşəkar jurnalistika üslubları  informasiya məkanının daha etibarlı və effektiv olmasını təmin edəcək. Bu yanaşma ənənəvi medianın dəyərlərini qoruyaraq, rəqəmsal platformaların operativliyindən və geniş yayılma imkanlarından faydalanmağa imkan verəcək. Peşəkar jurnalistika standartlarına riayət edilməsi, informasiya istehlakçılarının doğru və obyektiv məlumat əldə etməsinə şərait yaradacaq. Rəqəmsal medianın sürətli və interaktiv olması, jurnalistlərin auditoriya ilə birbaşa əlaqə qurmasını asanlaşdıracaq. Nəticədə, media sahəsində balanslı və keyfiyyətli informasiya axını təmin edilərək cəmiyyətin məlumatlanma prosesi daha effektiv və etibarlı hala gələcək".

Əli Hüseynov