Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Rəsulzadənin irsi və Heyətin memarlığı: masonluq Azərbaycanda necə canlanır?

Rəsulzadənin irsi və Heyətin memarlığı: masonluq Azərbaycanda necə canlanır?

Ayna portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Rusiya və ABŞ-dakı ana lojalarının himayəsi altında təxminən iyirmi ildir inkişaf edən struktur indi müstəqil fəaliyyətə keçir

27 iyun 2026-cı ildə Bakıdakı “Hyatt Regency” otelində Azərbaycan Böyük Milli Mason Lojasının toplantısı ciddi sükut içində keçirilib. Tədbir rəsmi hökumət şərhi və ya geniş mətbuat açıqlamaları olmadan baş tutub. Baxmayaraq ki, ABŞ, Rusiya və bir sıra digər ölkələrdən qonaqlar iştirak ediblər. Loja ustası Robert Bağır Heyət toplantı iştirakçılarına bildirib ki, görüşün əsas nəticəsi Qədim Şotlandiya Xartiyasının qəbul edilməsi və yeni Ali Baş Komandanın təyin edilməsi olub. Tədbir ətrafındakı diqqətəlayiq sükut xüsusi diqqətə layiqdir, çünki bu qurumların regionda uzun inkişaf tarixini gizlədir.

Azərbaycanda mütəşəkkil masonluğun kökləri 20-ci əsrin əvvəllərində Bakıda böyük neft bumu yaşandığı Rusiya imperiyası zamanına gedib çıxır. Şəhər Nobellərdən, Rotşildlərdən və yerli neft sənayeçilərindən nəhəng kapital cəlb edərək sürətlə böyük bir sənaye və maliyyə mərkəzinə çevrildi. İnvestisiyalarla yanaşı, Avropa maarifçiliyi və liberal ideyalar buraya nüfuz edərək ənənəvi olaraq təhsilli elitaya meyl göstərən qapalı qardaşlıqlar üçün münbit zəmin yaratdı. Diqqətəlayiqdir ki, 19-cu əsrin sonlarında çar hərbi kəşfiyyatı hətta Zaqafqaziyada mason lojalarının yaranmasını təşviq edərək çoxmillətli yerli rəhbərlik arasında vahid fəlsəfi və siyasi platforma inkişaf etdirməyə ümid edirdi.

Eyni intellektual atmosferdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının (ADR) qurucu atası Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin baxışları formalaşdı. Qərb yönümlü bir ziyalı layihəsi olan ADR əsasən Avropa maarifçiliyindən ilhamlanırdı. Mason hərəkatına yaxın olan Rəsulzadənin özü hətta universalizm prinsiplərini dövlət simvollarına daxil etdi: o Azərbaycan bayrağının üç rəngini türk mədəniyyətinin, İslam sivilizasiyasının və müasir Avropa demokratiyasının sintezi kimi şərh etdi. Lakin vətəndaşlar arasında mütləq şəffaflıq tələbi ilə Sovet dövrü bu ənənəni pozdu və qapalı strukturları bolşeviklərdən qaçan elita ilə birlikdə yeraltına getməyə və ya mühacirət etməyə məcbur etdi.

ABŞ və Rusiyadakı diasporun təkan verməsi sayəsində Azərbaycan masonlarının tarixində yeni bir fəsil başladı və bu da qlobal təsir şəbəkələrinə inteqrasiya tələbini yaratdı. Bu dirçəlişdə əsas fiqur tanınmış amerikalı iş adamı və Azərbaycan əsilli xeyriyyəçi Robert Bağır Heyət idi. Onun tərcümeyi-halı unikaldır: 1979-cu il İslam İnqilabından əvvəl Heyət Tehranda bir lojaya rəhbərlik edib, sonra isə ABŞ-a mühacirət edib. Vaşinqtonda geniş fəaliyyətlər inkişaf etdirib, qaçqınlar üçün ilk dəfə fars dilində loja qurub və 2007-ci ildə Vaşinqton Böyük Lojasının böyük ustası olub. Mason dünyasında böyük nüfuza malik Heyət qardaşlığın əcdadlarının tarixi vətəninə qayıtmasının baş memarı və ideoloji ilhamvericisi kimi xidmət edib.

Bu proses ciddi qanuni çərçivədə baş verib. 2005-2006-cı illərdə Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinə rəsmi ərizə təqdim edilib və "masonlar" təşkilatı qanuni olaraq milli ictimai birlik kimi qeydiyyata alınıb. Azərbaycan qanunvericiliyi qapalı klubların və ya birliklərin fəaliyyətini qadağan etmir. Şərt odur ki, onların məqsədləri dövlətin dünyəvi qanunlarına uyğun olsun. 2008-ci ilin dekabr ayında Rusiya, ABŞ və Türkiyə böyük lojalarının birbaşa iştirakı ilə Azərbaycan Böyük Milli Lojası rəsmi olaraq Bakıda təsis edilib və Robert Bağır Heyət onun ilk hüquqi lideri olub. Onun hüquqi statusu lojaya “Hyatt Regency” kimi nüfuzlu yerlərdə açıq şəkildə zallar icarəyə verməyə imkan verir. İclaslarının qapalı xarakteri isə daxili məsələ olaraq qalır. Bu gün o üzvlüklərini gizli saxlamağa üstünlük verən yerli iş adamlarını, yaradıcı ziyalıları, idmançıları və siyasətçiləri birləşdirir.

2026-cı ilin iyun hadisələri bu hüquqi strukturu daha yetkin bir mərhələyə - dünyanın ən nüfuzlu mason ayinlərindən biri olan Qədim və Qəbul Edilmiş Şotlandiya Ritinin (AASR) himayəsi altında keçidə gətirib çıxarıb. Onun öz Nizamnaməsi Bakı Lojasına müstəqil olaraq daha yüksək dərəcəli təşəbbüs formalaşdırmaq hüququ verir və bir çox milli lojaların on illərdir səy göstərdiyi bir şeydir.

Bu addımı qiymətləndirərkən reallığı sui-qəsd nəzəriyyələrindən ayırmaq vacibdir: masonluq gizli dünya hökuməti deyil, siyasət və din mövzusunda müzakirələrin rəsmi olaraq qadağan olunduğu dünyəvi humanizm və mənəvi kamilliyə yönəlmiş qapalı bir cəmiyyətdir. Buna baxmayaraq, nüfuzlu şəxslərin iqtisadi və ictimai həyatda iştirakı qaçılmaz olaraq qeyri-rəsmi təsir kanalları yaradır və üfüqi etimad şəbəkələri formalaşdırır. İkinci Qarabağ müharibəsində qələbə qazandığı vaxtdan bəri beynəlxalq münasibətlərini fəal şəkildə şaxələndirən Azərbaycan üçün bu, xarici biznes və tərəfdaşlıq əməkdaşlığının qurulması üçün əlaqələrdə əlavə praktik vasitə kimi xidmət edir.

Bu tədbirin geosiyasi aspektinin də özünəməxsus xüsusiyyətləri var. Çünki lojanın özü əvvəlcə Rusiya və ABŞ-ın - strateji qarşıdurmada olan iki gücün birgə iştirakı ilə yaradılıb. Bu, belə strukturların dövlət diplomatiyasından fərqli olaraq öz məntiqinə uyğun fəaliyyət göstərdiyini və böhran dövrlərində çoxtərəfli dialoq üçün nadir platforma kimi xidmət edə biləcəyini təsdiqləyir. Bundan əlavə, onun ABŞ-ın Cənub Yurisdiksiyasının Ali Şurası şəklində güclü Amerika nüvəsinə malik olan DPShU sisteminə inteqrasiyası lojanın Qərb mənsubiyyətinin müəyyən dərəcədə gücləndiyini göstərir və bu, Bakı ilə Avropa İttifaqı və Vaşinqton arasında əlaqələrin ümumi intensivləşməsi ilə üst-üstə düşür.

Tədbir regional kontekstdə də əks-səda doğurur: Azərbaycan və Ermənistan lojalarının bir-birini rəsmi olaraq tanımamasına baxmayaraq, xaricdəki beynəlxalq mason məclisləri hər iki ölkənin nümayəndələrinin eyni zalda ciddi protokol maneələri olmadan iştirak edə biləcəyi azsaylı məkanlardan biri olaraq qalır. Xarici müşahidəçilər Xartiyanın qəbul edilməsini fərqli qiymətləndirirlər: Qərbyönümlü analitiklər bunu Bakının beynəlxalq qurumlara inteqrasiyasının əlaməti kimi görürlər. Rusiya dövlət mediası bu hadisəni postsovet məkanında Qərb təsirinin göstəricisi kimi şərh edə bilər. Erməni mənbələri qonşularının beynəlxalq mövqeyindəki hər hansı bir dəyişikliyi diqqətlə izləyir.

Nəticə etibarilə, 2026-cı ilin iyun ayında Qədim Şotlandiya Xartiyasının əldə edilməsi Azərbaycan Böyük Milli Lojasının institusional yetkinləşməsinin mühüm göstəricisidir. Rusiya və ABŞ-dakı ana lojalarının himayəsi altında təxminən iyirmi il inkişaf edən struktur indi müstəqil fəaliyyətə keçir. Özünü sivilizasiyaların neytral kəsişməsi kimi təqdim edən Azərbaycan üçün bu hadisə müasir beynəlxalq münasibətlərin çoxvektorlu təbiətini və mürəkkəbliyini əks etdirən elit qarşılıqlı əlaqənin gizli kanallarının formalaşmasının daha bir nümunəsidir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:211
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 01 İyul 2026 10:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see400

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see321

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see300

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see299

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see296

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see291

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see289

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see275

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see273

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see269

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see259

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see254

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see253

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see247

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see235

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see210

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see207

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see188

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri