Rusiyada bişər və təbii ki, belaruslara da düşər..?

...Belarus valyuta bazarındakı vəziyyət indi Rusiya bazarında baş verənlərdən çox asılıdır. Bu yaxınlarda Rusiya əsas dərəcəsini aşağı saldı ki, bu da Belarusun yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsinə bənzəyir.

Səbəb inflyasiyanın yavaşlamasıdır. Rusiya Federasiyası Mərkəzi Bankının bu qərarı Rusiya rublunu dollar qarşısında zəiflədə, sonra isə Belarus milli valyutasına zərbə vura bilər.

SİA-nın məlumatına görə, “Zerkalo” bu ölkənin Mərkəzi Bankını əsas məzənnəni dəyişməyə stimullaşdıran və rublun məzənnəsini təhdid edən göstəricilərlə hazırda Rusiyada vəziyyətin necə inkişaf etdiyinə nəzər salıb.

Əsas məzənnə endiriləndən sonra Rusiya və...Belarus rubluna nə baş verir?

İyunun 6-da Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Bankı əsas uçot dərəcəsini illik 21-dən 20 faizə endirib. Bu qərarın səbəbləri arasında, daha əvvəl qeyd edildiyi kimi, “davamlı olanlar da daxil olmaqla, cari inflyasiya təzyiqlərinin azalmağa davam etməsi” göstərilir.

İqtisadçı Anastasiya Luzgina daha əvvəl qeyd etmişdi ki, Rusiya Federasiyası Mərkəzi Bankı əsas uçot dərəcəsini aşağı salmaq qərarına gəlsə, bu, Rusiya rublunun dollara nisbətdə zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bu, Belarus valyuta bazarında oxşar tendensiyaya səbəb ola bilər.

Praktikada nə baş verir? İndiyədək əks vəziyyət müşahidə olunub. Belə ki, əsas məzənnə aşağı salındıqdan sonra Rusiya Federasiyasında dolların rəsmi məzənnəsi 79,1-dən 78,3 rus rubluna düşüb (bunlar müvafiq olaraq 6 və 24 iyun tarixlərinə olan məlumatlardır).

Belarusda da analoji proses baş verdi: əgər iyunun 6-da dolların məzənnəsi Milli Bankın məlumatına görə, 3,0008 rubl idisə, 24-də 2,9679 olub.

Rusiya Federasiyası "inflyasiya yavaşladığı üçün" əsas dərəcəsi azaltmağa davam etmək niyyətindədir.

Rusiyada qiymət artımı ilə bağlı vəziyyət necədir?

Rusiyada illik inflyasiya yavaşlamağa başlayıb və mayın sonunda 9,88 faiz təşkil edib. Baxmayaraq ki, bu yaxınlarda 10 faizdən yuxarı idi. 2023-cü ilin ortalarından etibarən Rusiya Mərkəzi Bankı istehlak aktivliyini və kreditləşməni məhdudlaşdırmağa çalışaraq əsas dərəcəsi (kreditlər və depozitlər üzrə bir çox dərəcələr ondan asılıdır) artırır.

Bu tələbi soyudu və qiymət artımlarını qismən cilovladı. Bundan əlavə, bu proses valyuta bazarında rus rublunun möhkəmlənməsinə təsir göstərib.

Rusiya hakimiyyəti 2025-ci ilin sonuna kimi inflyasiyanın daha da azalacağını və 7-8 faizə düşəcəyini gözləyir.

Xarici ticarətdə işlər necədir?

Rusiyanın digər ölkələrlə ticarətinə gəlincə, vəziyyət getdikcə pisləşir. Bu ilin dörd ayının yekunlarına görə, xarici ticarətin müsbət saldosu - ixracın idxalı üstələməsi 42,4 milyard dollar təşkil edib.

Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 18,3 faiz azdır. Bu müddət ərzində ixrac 7,9 milyard dollar azalaraq 128,2 milyard təşkil edib.

İdxal isə əksinə, 1,6 milyard artaraq 85,8 milyard dollara çatıb.

...Burada enerji qiymətləri ilə bağlı vəziyyətin necə inkişaf etməsindən, sanksiyaların necə işləməsindən asılıdır. Bu, Rusiya rubluna da təsir edəcək.

Bunu deyən belaruslu iqtisadçının fikrincə, bu göstərici Rusiya rublunun məzənnəsinin aşağı düşməsinə də təsir etməli idi.

Rusiyadakı vəziyyət valyuta bazarımıza necə təsir edir..?

İqtisadçıların dəfələrlə qeyd etdiyi kimi, Rusiya valyuta bazarındakı vəziyyət Belrus rublunun necə hiss etdiyinə təsir edir.

Məsələn, Rusiya valyutası dollar qarşısında zəifləyəndə Belarusda da analoji proses baş verir. Bu, Rusiyanın Belarusun əsas ticarət tərəfdaşı olması və ölkələr arasında əhəmiyyətli hesablaşmaların rus rublu ilə aparılması ilə bağlıdır.

Məsələn, bu ilin mayında iqtisadçı ekspert Anastasiya Luzgina vurğulamışdı ki, Rusiyada valyuta bazarının dinamikası Belarus rublunun eyni Amerika valyutasına məzənnəsinin dəyişməsinə təsir edən əsas amil olaraq qalır.

O zaman rus rublu özünü daha inamlı hiss edirdi və onda belaruslar da dollar qarşısında möhkəmləndi, baxmayaraq ki, əksinə, rus rubluna nisbətən zəiflədi...

Əli Babayev