Rusiyalılar yoxsullaşır RAKURS

"Hədəfli dəstək tədbirləri yoxsulluğun azalmasına səbəb olub. Rosstat bu gün 2025-ci il üçün müvafiq məlumatları dərc edəcək: yoxsulluq səviyyəsi 6,7% təşkil edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 0,4 faiz bəndi azalma deməkdir", bunu baş nazirin müavini Tatyana Qolikova Əmək Nazirliyinin yekun kollegiya iclasında bildirib. Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin sonuna Rusiyada yoxsulluq səviyyəsi 6,7% təşkil edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 0,4 faiz bəndi azalma deməkdir.

Rusların 39,7%-nin aylıq gəliri 45.000 rubl və ya daha az, 21,7%-nin adambaşına gəliri isə 27.000 ilə 45.000 rubl arasında olub. Rusiyada faktiki yoxsulluq səviyyəsi rəsmi statistikanın göstərdiyindən xeyli yüksək ola bilər. Rosstat-a görə, gəlirləri yoxsulluq həddindən aşağı olan şəxslərin payı ötən il 7,1%-dən 6,7%-ə düşüb. Bu arada, Levada Mərkəzinin sorğuları göstərir ki, TMT-yə görə, gəlirlərini yaşayış minimumundan yuxarı hesab edən rusların payı mart ayında 48%-dən 41%-ə düşüb.

Rusların özlərinə görə, "yaşayış minimumu" rəsmi rəqəmdən iki dəfə çoxdur. Rosstat-a görə, dördüncü rübdə yoxsulluq həddi 17.100 rubl, əmək qabiliyyətli vətəndaşlar üçün isə 18.600 rubl olub. Sorğuda iştirak edən ruslar hesab edirlər ki, yaşayış minimumunu ödəmək üçün adambaşına 43.800 rubl lazımdır ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 17% artımdır.

Rosstat-ın məlumatına görə, ötən il rusların təxminən 40%-nin gəlirləri bu səviyyədən aşağı olub. Vətəndaşların 39,7%-nin gəliri adambaşına ayda 45.000 rubldan çox olub, onlardan 21,7%-i 27.000 ilə 45.000 rubl arasında qazanıb. Hətta ilin əvvəlindəki inflyasiyanı nəzərə alsaq belə, rusların təxminən 40%-nin gəlirləri yaşayış minimumundan aşağı olub. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ölkədə yoxsulluğun azalmasını tez-tez qeyd edir. "2000-ci ildə yoxsulluq səviyyəsi 29% idi", ötən il bu sözləri deyən Putin: "Düzünü desəm, 42,3 milyon insan özünü bu alçaldıcı vəziyyətdə tapıb. Keçən il onların sayı ilk dəfə 10 milyondan aşağı düşərək 9,8 milyona düşüb”. Putin yoxsulluq səviyyəsini 2030-cu ilə qədər 7%-dən, 2036-cı ilə qədər isə 5%-dən aşağı salmağı hədəf qoysa da…

Rusiya Federasiyası Mərkəzi Bankının regional iqtisadi icmalında qeyd edildiyi kimi, ruslar qənaət rejiminə keçirlər. Qeyri-zəruri mallara tələbat azalır, insanlar daha ucuz məhsullar seçirlər və cihazlar arasında köhnə modelləri və büdcə brendlərini seçirlər. Analitiklərin fikrincə, rusların "normal yaşamasına" imkan verən məbləğ adambaşına ayda 80.100 rubl təşkil edir. Bu məbləğ il ərzində 21% artıb - 2009-cu ildən bəri ən böyük illik artım. Bu arada, varlı ailəni müəyyən edən adambaşına orta aylıq gəlir 357.100 rubl təşkil edir və il ərzində 40% artıb.

Xatırladaq ki, ilin ilk iki ayı üçün Rusiya federal büdcə kəsiri illik proqnoza çox yaxınlaşaraq 3,45 trilyon rubla və ya ÜDM-in 1,5%-nə çatıb.

AB-dən reaksiya

AB-nin Sanksiyalar üzrə Xüsusi Nümayəndəsi Devid O'Sullivan Rusiya iqtisadiyyatının son dərəcə çətin vəziyyətdə olduğunu və bir il ərzində maliyyə çöküşünün ehtimalının olduğunu bildirib. O, bu açıqlamanı Almaniyanın RND qəzetinə verdiyi müsahibədə verib. "Mən tez-tez Ernest Heminqueydən sitat gətirirəm. Kiminsə necə müflis olduğunu soruşduqda, o, "Əvvəlcə çox yavaş, sonra çox tez" cavabını verib. Düşünürəm ki, Rusiya iqtisadiyyatı məhz bu yolu gedə bilər. Sadəcə, bu Heminquey anının nə vaxt gələcəyini dəqiq bilmirik", - deyə O'Sullivan qeyd edib.

Onun qiymətləndirməsinə görə, Rusiyadakı bütün əsas iqtisadi göstəricilər hazırda ciddi problemlərin siqnalını verir. Ölkə tənəzzülə yaxınlaşır, dövlət maliyyəsi, yüksək inflyasiya və rekord faiz dərəcələri ilə bağlı ciddi çətinliklər yaşayır. O'Sullivanın fikrincə, ayrı bir problem Rusiya sənayesinə verilən kreditlərdir. Bir çox şirkət müharibə səylərini dəstəkləmək üçün kredit götürməyə məcbur oldu, lakin indi onları geri qaytara bilmir. "Banklar müharibə səyləri üçün çalışan şirkətlərə böyük kreditlər verdilər. İndi banklar pulu geri istəyir, lakin şirkətlər onu geri qaytara bilmirlər", - deyə o izah etdi.

Nəticədə, rəsminin sözlərinə görə, Rusiya 1998-ci ildə baş verənə bənzər maliyyə böhranının astanasında ola bilər. Eyni zamanda, O'Sullivan sanksiyaların təkbaşına Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dayandıra bilməyəcəyini etiraf edib. "Bəziləri sanksiyaların dərhal təsir göstərəcəyini düşünə bilər, amma bu o qədər də sadə deyil. Hər nəyin bahasına olursa olsun müharibə aparmaq qərarına gələn diktator bunu bir müddət davam etdirə bilər. Lakin iqtisadi təzyiq hər il artır", - deyə o bildirib.

O'Sullivanın sözlərinə görə, bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, Rusiya iqtisadiyyatı üçün növbəti altı-on iki ay ərzində dönüş nöqtəsi baş verə bilər. O, həmçinin Rusiyanın sanksiyalardan yayınma qabiliyyətinin qarşısını almaq üçün addımların vacibliyini, eləcə də Ukraynaya hərbi və maliyyə dəstəyinə ehtiyac olduğunu vurğuladı.

Xatırladaq ki, ilin ilk iki ayı üçün Rusiya federal büdcə kəsiri illik proqnoza yaxınlaşaraq 3,45 trilyon rubla və ya ÜDM-in 1,5%-nə çatıb.

V.VƏLİLİ