Saç tökülməsinin səbəbi nədir?

Dr. Tacir Məmmədzadədən diqqətçəkən açıqlamalar

Saç tökülməsi son illərdə həm qadınların, həm də kişilərin ən çox narahat olduğu problemlərdən birinə çevrilib. Bir çox insan saçının əvvəlkindən daha çox töküldüyünü gördükdə ilk növbədə genetikanı, stresi və ya istifadə etdiyi şampunu günahlandırır. Lakin saç tökülməsinin arxasında birdən çox səbəb dayana bilər.

Dr. Tacir Məmmədzadə saç tökülməsi ilə bağlı fikirlərini bölüşərək diqqəti insanların gündəlik saç baxımına yönəldib. Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda insanlar saç tökülməsinin səbəbini kənarda axtarsalar da, əslində saçlarına qulluq qaydalarına kifayət qədər diqqət etmirlər.

Dr. Tacir Məmmədzadənin fikrincə, xüsusilə saç tipinə uyğun olmayan və lazımsız məhsulların istifadəsi saçın sağlam görünüşünə mənfi təsir göstərə bilər. İnsanların müxtəlif şampunlardan düşünmədən istifadə etməsi, saç dərisinin xüsusiyyətlərini nəzərə almaması və düzgün qulluq etməməsi zamanla saç və baş dərisi ilə bağlı problemlərə gətirib çıxara bilər.

Burada xüsusilə şampun seçimi məsələsi gündəmə gəlir. Sosial şəbəkələrdə tez-tez “sulfatlı şampun saç tökür” fikrinə rast gəlinsə də, bunu bütün insanlar üçün ümumi qayda kimi qəbul etmək düzgün deyil. FDA müəyyən saç təmizləyici məhsullarla bağlı saç tökülməsi və saç qırılması şikayətlərini araşdırsa da, konkret məhsul və tərkiblərin saç tökülməsinə birbaşa səbəb olduğunu təsdiqləyən qəti nəticə əldə edilmədiyini bildirir. (U.S. Food and Drug Administration⁠)

Dr. Tacir Məmmədzadə insanların saçlarına gündəlik münasibətinin də əhəmiyyətli olduğunu vurğulayır. Saça düzgün qulluq edilməməsi, saçın tez-tez zədələnməsi, aqressiv prosedurlar və baş dərisinə uyğun olmayan məhsullar saçın vəziyyətini pisləşdirə bilər. Dermatoloqlar da saçın həddindən artıq kimyəvi və mexaniki təsirlərə məruz qalmasının zədələnməyə və bəzi hallarda saç itkisinə səbəb ola biləcəyini qeyd edirlər. (AAD⁠)

Kepka və papaq məsələsi də insanların tez-tez müzakirə etdiyi mövzulardandır. Sadəcə papaq və ya kepka taxmağın avtomatik olaraq saç tökülməsinə səbəb olduğunu demək doğru olmaz. Lakin baş dərisinin sağlamlığına diqqət etmək, uzun müddət istifadə edilən aksesuarlarda gigiyenaya riayət etmək və baş dərisində yaranan problemləri vaxtında nəzərə almaq vacibdir.

Saç tökülməsi ilə bağlı başqa geniş yayılmış fikir isə stressdir. Dr. Tacir Məmmədzadənin yanaşmasında stressin əsas səbəb kimi qəbul edilməsinə ehtiyatla yanaşılır. Bununla belə, tibbi araşdırmalar göstərir ki, güclü fiziki və emosional stress müəyyən növ saç tökülməsini, xüsusilə telogen effluviumu, tətikləyə bilər. Bu zaman saç tökülməsi stresli hadisədən dərhal sonra deyil, bir neçə ay sonra nəzərə çarpa bilər. (Mayo Clinic⁠)

Məhz buna görə saç tökülməsini yalnız “stressdəndir” deyərək izah etmək də düzgün yanaşma hesab olunmur. Çünki saç tökülməsinin səbəbləri arasında hormonal dəyişikliklər, bəzi xəstəliklər, qidalanma problemləri, dərmanlar, baş dərisi xəstəlikləri və irsi faktorlar da yer alır. Amerika Dermatologiya Akademiyası irsi saç tökülməsini dünyada ən geniş yayılmış səbəblərdən biri kimi göstərir. (AAD⁠)

Genetika məsələsi isə xüsusilə diqqət çəkir. Bəzi insanlarda ailə üzvlərində keçəllik müşahidə olunsa da, həmin şəxsin özündə saç tökülməsinin eyni formada və eyni yaşda baş verəcəyini əvvəlcədən demək mümkün deyil. Digər tərəfdən, ailəsində ciddi keçəllik olmayan insanlarda da müxtəlif səbəblərdən saç tökülməsi yarana bilər.

Məsələn, yaşlı insanların bir qismində saçların uzun müddət qorunub saxlanması müşahidə olunur. Bu isə saç tökülməsinin hər insanda eyni səbəbdən baş vermədiyini göstərən nümunə kimi qiymətləndirilə bilər. Ancaq konkret şəxsin saç tökülməsinin genetik olub-olmadığını yalnız belə müşahidələr əsasında müəyyən etmək mümkün deyil.

Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, saç tökülməsində əsas məsələ səbəbi düzgün müəyyənləşdirməkdir. Gündə 50-100-ə yaxın saç telinin tökülməsi bir çox insan üçün normal sayılır. Problem saç tökülməsinin əvvəlkindən əhəmiyyətli dərəcədə artması, saçın seyrəlməsi, müəyyən nahiyələrdə boşluqlar yaranması və ya baş dərisində qaşınma, qızartı, qabıqlanma kimi əlamətlərin ortaya çıxması ilə daha ciddi xarakter ala bilər. (Mayo Clinic⁠)

Xüsusilə qəfil başlayan və ya ləkə-ləkə müşahidə olunan saç tökülməsinə diqqət etmək lazımdır. Belə hallarda problemin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün dermatoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur. Çünki saç tökülməsinin müxtəlif növlərinin müalicəsi də bir-birindən fərqlənir. (Acibadem Hospitals Group⁠)

Nəticə etibarilə, saç tökülməsini yalnız bir səbəblə əlaqələndirmək düzgün deyil. Saçın vəziyyətində genetika, hormonlar, sağlamlıq vəziyyəti, stress, qidalanma və gündəlik saç baxımı birlikdə rol oynaya bilər. Dr. Tacir Məmmədzadənin vurğuladığı əsas məqamlardan biri də insanların saçlarına daha düzgün və şüurlu şəkildə qulluq etməsinin vacibliyidir.

Saç tökülməsi yaşayan insan üçün ən doğru addım isə təsadüfi şampun və məhsulları dəyişməkdən əvvəl problemin mənbəyini müəyyənləşdirməkdir. Çünki saç tökülməsinin səbəbi bilinmədən aparılan qulluq bəzən nəticə verməyə, hətta baş dərisində əlavə qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.

Sağlam saç üçün əsas məsələ yalnız hansı şampunun istifadə edilməsi deyil, baş dərisinin vəziyyətinin, saç tipinin, ümumi sağlamlığın və mümkün səbəblərin birlikdə qiymətləndirilməsidir.