Sadə qan testi Altsheymer diaqnozunda inqilab edə bilər

Dünyada milyonlarla insana təsir edən Altsheymer xəstəliyinin diaqnozunda sadə qan testinin invaziv və bahalı prosedurları əvəz edə biləcəyini araşdırmaq üçün əlamətdar sınaq başlayıb.

Euronews.com xəbər verir ki, tədqiqat prosesi London Universitet Kollecinin (Böyük Britaniya) alimləri tərəfindən aparılır. Artıq ölkədəki yaddaş klinikalarına xəstələr qəbul edilir.

Sınaq zamanı qanda p-tau217 zülalının səviyyəsinin ölçülməsinin Altsheymerin erkən və etibarlı diaqnozunu təmin edə biləcəyi yoxlanılacaq. Bu, xəstələrə və həkimlərə xəstəliyin müalicəsi ilə bağlı daha sürətli və daha məlumatlı qərarlar qəbul etməyə kömək edərdi.

Hal-hazırda, bahalı və əldə etmək çətin olan Altsheymer diaqnozunu təsdiqləmək üçün adətən beyin taraması və ya bel ponksiyonundan istifadə olunur.

“Alzheimer's Research UK”-ə görə, hazırda Altsheymer diaqnozu qoyulan insanların yalnız 2% -i xəstənin qiymətləndirilməsinin "qızıl standartı" hesab edilən bu testlərdən birinə malikdir.

“Alzheimer's Research UK”ın baş həkimi, professor Conatan Şott, "Onilliklər ərzində apardığımız araşdırmalardan sonra, indi güclü elmi dəlillərlə dəstəklənən və PET skanları və bel ponksiyonları kimi digər "qızıl standart" diaqnostik testlərlə müqayisə edilə bilən məlumat verən, lakin daha əlçatan və daha ucuz olan Altsheymer üçün qan testimiz var,"- deyib.

Sınaqda Milli Səhiyyə Xidmətinin 20 mərkəzində 1100 nəfər iştirak edəcək. İştirakçıların yarısı qan analizi nəticələrini üç ay, digər yarısı isə bir il sonra alacaq. Sonra tədqiqatçılar nəticələrin erkən əldə olunmasının diaqnozu sürətləndirib-sürətləndirmədiyini, kliniki qərarların qəbuluna təsir edib-etmədiyini və ya xəstələrin həyat keyfiyyətinə təsir edib-etmədiyini müəyyən edəcəklər.

Bir çox ailələr üçün diaqnoz üçün daha sürətli marşrut perspektivi ümid verir. Həyat yoldaşı Ketrinin qayğısına qalan Maykl Uayt, diaqnoz üçün iki il yarımlıq bir səyahət olduğunu söylədi. "Belə bir qan testi bizə əvvəldən diaqnoz qoymağa kömək edərdi və həyatımızda əsl dəyişiklik edərdi," -deyə o bildirib.

Tədqiqat, Altsheymer Xəstəliyi ilə Mübarizə Cəmiyyəti, “Alzheimer's Research UK” və “People’s Postcode Lottery” lotereya iştirakçıları tərəfindən maliyyələşdirilən, bir neçə milyon dollarlıq “Blood Biomarker Challenge " proqramının bir hissəsidir.

Sınaq uğurlu olarsa, bu, qan testlərinin NHS-də demensiya xəstələrinin müalicəsinin standart hissəsinə çevrilməsinə yol aça bilər.

Sınaqlar uğurlu olarsa, bu, qan testlərinin Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) çərçivəsində demensiyanın aşkarlanması və müalicəsi protokollarının standart hissəsinə çevrilməsinə yol aça bilər.

“Alzheimer's Disease International”-a görə, hər il 10 milyondan çox yeni demans hadisəsi baş verir ki, bu da hər 3,2 saniyədə bir yeni hala bərabərdir.

2020-ci ildə dünyada demensiya ilə yaşayan 55 milyondan çox insan var idi. Bu rəqəmin hər 20 ildən bir təxminən iki dəfə artaraq 2030-cu ildə 78 milyona, 2050-ci ildə isə 139 milyona çatacağı gözlənilir.

Almaz Həsənli