Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Sadəliyin bətnindəki təntənə “Şahid olmaq istəyirsən?”

Sadəliyin bətnindəki təntənə “Şahid olmaq istəyirsən?”

Kulis.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Kulis.az Orxan Həsəninin “Həyatla kirlənmək – Vüqar Vanın hekayəsi haqqında” yazısını təqdim edir.

Vüqar Vanın “Şahid” adlı qısa hekayəsi keçən həftə dərc olundu və ədəbi mühit bu qısa və gözəl hekayənin üstündən səssiz-səmirsiz ötüb keçdi.

Belə sakit bir hekayəyə sakit münasibət təəccüblü olmamalıdır, ancaq sakitlik yalnız üzdə görünəndir, gözünün ucu ilə baxanlar üçün, əlbəttə, batində hikmətlər vardır.
Batindəki hikmətlər barədə bir azdan...
Əvvəl hekayənin süjeti barədə
“Şahid” süjeti məsciddə Quran dərslərinə gedən uşağın perspektivindən danışır. Həmin gün dərsə həmişəkindən tez gəlib və məscidin boş olmasını fürsət bilib həvəslə əylənir, qadağaların üstündən keçir, – gah o tərəf bu tərəfə qaçır, gah minbərə çıxıb aşağı tullanır, gah yumşaq xalçaların üstündə dombalaq aşır, gah qadınlar üçün ayrılmış tərəfə girib gizlincə, bir az günahkarlıq duyğsuyla ətrafa baxır, gah üst-üstə düzülmüş döşəkçələrin üstündən yerə hoppanır, gah təsbehləri qoluna dolayır, gah da azan aparatını qurdalayır.
Uşaq pəncərədən bayıra baxanda məscidin həyətində kişi və qadın görür. İndi onun bu saatda məsciddə olması kimi bu qadın və kişinin gəlişi də qeyri-adidir. Onlar məscidə girirlər və kişi uşaqdan Quranın yerini soruşur. Uşaq ona Quranın yerini göstərir. Kişi deyir:
“Şahid olmaq istəyirsən?”
Qadın əlini Qurana tutub and içir, uşaq şahid olur və beləliklə, hekayə bitir.
İlk baxışdan heç nə ilə fərqlənməyən adi və sadə bir süjet.
Bəs bu hekayəni fərqləndirən cəhətlər hansılardır? Ən əsası hekayənin gücü harada gizlənmişdir?
Nəhayət, batindəki hikmətlər barədə...
Vüqar Van “Şahid” hekayəsində sadə və dinamik bir dildən istifadə edir. Qəhrəman aydın, səhnə aydın, süjet aydın. Sadə və yalın bir dildən istifadənin faydaları haqqında dəfələrlə yazmışam deyə onları təzədən qeyd eləməyə lüzum görmürəm.
Bu yazı stili bizi tezliklə hekayənin atmosferinə salır, səhərlər məscidə Quran dərslərinə gələn uşağın dünyasını hiss edir, beləliklə, o dünyanın parçasına çevrilirik.

Hekayə ilə ilk təmasın uğuru bizi onun dərinliyinə baş vurmağa sövq edir. Həyatı uşaq gözləri ilə görmək. Bu nə deməkdir? Birinci növbədə uşağın peskpektivi ilə yazmaq yazıçını bəri başdan məhdudlaşdırır, onun perspektivindən kənara çıxa, sapmalara yol verə bilməzsən, əgər yol versən, inandırıcılığını itirəcəksən, mətnin reallığı ilə həyatın reallığı arasında ziddiyyət yaranacaq.
Ancaq unutmaq olmaz ki, ədəbiyyatın mahiyyətində həyata uşaq gözləri ilə baxmaq, yəni dərhal kəşf etmək, məna vermək, öyrənmək cəhəti vardır. Uşaq həyata baxanda təəccübləndiyi, ən adi şeylərdən həyəcana qapıldığı kimi sənətkar da yaratmaq istədiyi həyata təəccüblənir, ən adi həyat hadisələrindən həyəcana düşür, əgər belə olmasa, təəccübləndirə və həyəcanlandıra bilməz.
Vüqarın hekayəsindəki uşaq qəhrəman isə daha passivdir. O, sadəcə ətrafına tamaşa eləyir, iştirakçı yox, müşahidəçidir. Bununla belə onun xarakterində inkişafı və dəyişiklikləri görürük. Necə?
Qəhrəman hekayənin əvvəlində “uşaq”dır, hərəkətləri, qaydaları pozmaq həvəsi, günah hissi uşaqlığın əlamətləridir.
Həyatın ortasında bir uşaq qaydalarsız, sərbəst davranır. Hekayənin reallığında həyatla onun arasında qalın bir uşaqlıq pərdəsi çəkilib, onun həyata aiddiyyatı yoxdur, həyatın da ona.
Ancaq birdən uşağın azadlıq ərazisinə kişi və qadın daxil olur.
Kişi və qadın kimdir?
Hekayə uşağın perspektivindən danışdığı üçün təbii məhdudlaşdırmaya görə bu obrazların fonunu görmürük. Onların haradan, nə üçün gəldikləri, kim olduqları, qadının nə üçün Qurana and içdiyi, kişinin nə üçün uşağı şahid seçdiyi məlum deyil.
Müəllif marağımızı danışdıqları ilə yox, danışmadıqları ilə cəlb edir, bilərəkdən qoyduğu boşluqları biz - oxucular doldurmağa cəhd edirik və beləliklə, mətn və oxucu arasında əyləncəli bir oyun başlayır.
Oxucunun da hekayənin yazılma prosesinə daxil olduğu belə oyunları sevirəm.
Bəlkə, qadın kişinin evindən oğurluq eləyib? Yəni, kişi elə hesab eləyir, qadın onun evindən oğurluq eləyib, ancaq boynuna almır, boynuna almır, onda and içsin. And içsin ki, onun evindən oğurluq eləməyib.
Bəlkə, qadın və kişi ər-arvaddılar? Kişi arvadının hərəkətindən şübhələnib, sonra bu şübhə kişini ələ keçirib, içini didib-dağıdıb, sonda dözməyib bütün şübhələrinə nöqtə qoymaq üçün səhər o başdan gətirib məscidə ki, and içsin, daha içini didib-dağıdan şübhələrdən azad olsun.
Kim deyə bilər həyatda belə şeylər tez-tez olmur?
“Şahid olmaq istəyirsən?” – bu dəvətlə qadın və kişi hələ həyata aid olmayan uşağın dünyasına daxil olurlar, onu öz ziddiyyətlərinin parçasına çevirir, böyüdür, həyatla çirkləndirirlər, metaforik uşaqlıq cənnətindən qovmağa cəhd edirlər.
Hekayə cənnətdən qovulmanı, həyatla ilk təması təmsil edir. Nədir cənnətdən qovulma?
Cənnətdən qovulma, həyatla ilk təmas, ilk böyümə anı ədəbiyyatın elementar mövzularından biridir.
Bu süjet bütün Qərb və Yaxın Şərq ədəbiyyatında mərkəzi mifoloji motivlərdən biridir. Bibliyada (Tövrat və İncil) ilk günah anlayışı ilə əlaqədardır. Qərb mədəniyyətində insan təbiəti haqqında bütün fəlsəfi və ədəbi müzakirələrin təməl nöqtəsi hesab olunur.

Quranda isə Adəm və Həvva süjeti yer alır, onlar qadağan olunmuş meyvəni yedikləri üçün cənnətdən yerə qovulurlar və beləliklə, tarix, həyatla təmas, ilk çirklənmə baş verir. Bu mərkəzi mifoloji motiv dünya ədəbiyyatında gen-bol istifadə olunmuşdur. Dantenin “İlahi komediya”sı, Con Miltonun “İtirilmiş cənnət”i, Villiam Bleykin “Cənnət və cəhənnəmin evliliyi”, hətta Frans Kafkanın “Qəsr” əsərində belə bu motivə müxtəlif formalarda müraciəti görürük.
Vüqar Van “Şahid” hekayəsində eyni iddia ilə çıxış eləyir və qısa bir hekayədə həyatla ilk təması təsvirini göstərir. Vüqarın ilk təmas versiyasında “uşaq” (Adəm) ixtiyarsızdır, onu cənnətdən qovulmasına səbəb günah yox, saflıqdır və saflıq qəhrəmanın xarakterinin ən əsas hissəsi olduğundan belə bir qənaətə gəlirik ki, qovulma, çirklənmə mütləq baş verməliydi, yəni bu seçim yox, hökmdür.
– Bax ha, şahidlik elədin. Bu söhbət üçümüzün arasında qalmalıdır. Qiyamətdə... – Kişi nə fikirləşmişdisə, sözünün davamını gətirmədi.
Hekayə bu cümlələrlə bitir. Cənnətdən qovulan üçün yenidən cənnətlə əlaqə yalnız qiyamətdən sonra baş verə bilər. Kişinin şərtində “qiyamətdə...” sözü ardı gəlməyən cümlə yox, yuxarıda baş verənlərə simvolik bir cavabdır.
“Qiyamətdə...”
Bütün bunlar nə deməkdir? Cavab aydındır: sadəliyin arxasında gizlənən təntənə.

Vüqarın hekayəsinin uğuru sadəliyin bətnində təntənəni yarada bilməsidir.
Beləliklə, vaxtımı dondururam.

Azərbaycan və Özbəkistanın birgə mədəniyyət turu təşkil olunacaq Almodovardan İsraillə bütün əlaqələri kəsmək çağırışı Növbəti Nəsimi festivalı keçiriləcək
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:234
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 02 Sentyabr 2025 12:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see412

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see331

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see311

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see306

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see295

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see288

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see285

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see280

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see266

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see265

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see256

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see241

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see236

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see225

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see221

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see200

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see198

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see190

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see181

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri