Şahmat, yoxsa video oyunlar: sizi daha ağıllı edən nədir?

...Xüsusilə sərt valideynlər tez-tez uşaqlarına oyunların vaxt itkisi olduğunu, məhsuldar bir şeyə daha yaxşı xərcləndiyini deyirlər. Lakin elm bununla razılaşmır: əslində video oyunlar və stolüstü oyunlar həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün faydalı ola bilər.

SİA-nın məlumatına görə, Popsci.com bunu necə izah edir.

Şahmat, Qo və dama kimi bir çox klassik stolüstü oyunlar oyunçuları bir neçə addım irəli düşünməyə təşviq edir. İnsanlara problemləri həll etməyə, qərar verməyə və mürəkkəb vəziyyətləri anlamağa imkan verən zehni bacarıqlar icra funksiyamızın əsas komponentləridir.

PLOS One-da dərc olunmuş bu yaxınlarda aparılan bir araşdırma, stolüstü oyunların insan beyninə müsbət təsir göstərsə də, bu təsirin video oyunlar üçün daha çox nəzərə çarpan ola biləcəyi fərziyyəsini irəli sürdü.

Səbəblərdən biri, video oyunların insandan eyni vaxtda birdən çox məlumat axınını emal etməsini və real vaxtda uyğunlaşmasını tələb etməsidir.

Oyunçular yeni sistemləri mənimsəməli və yeni çətinliklərin öhdəsindən gəlməlidirlər ki, bu da onları qutudan kənarda düşünməyə və problemləri fərqli bucaqlardan araşdırmağa məcbur edir.

Əhəmiyyətli olan odur ki, fərqli oyunlar zəkanın müxtəlif sahələrinin inkişafına kömək edir.

Məsələn, Animal Crossing, Minecraft və müxtəlif MMORPG oyunları kimi əməkdaşlığı vurğulayan oyunlar, oyunçunun onları başqaları ilə oynaması şərtilə sosial zəkaya fayda verir. Oyunçulara uydurma mühitlərdə personajları idarə etməyə imkan verən rol oyunları, adətən, oyunçuların sıx, ifadəli ədəbi mətnləri oxumasını əhatə edir ki, bu da linqvistik zəka üçün faydalıdır.

4X strategiya oyunları kimi bazalar və ya imperiyalar qurmağı və ya idarə etməyi tələb edən oyunlar isə məntiqi və məkan zəkasını inkişaf etdirir.

Hətta Beat Saber kimi virtual reallıq oyunları da faydalıdır - onlar kinestetik zəkanı və ya motor koordinasiyasını inkişaf etdirməyə kömək edir.

Uşaqlar üçün video oyunlar güclü bir öyrənmə vasitəsi ola bilər, çünki fəaliyyətlər cəlbedicidirsə, prosesə daha çox cəlb olunma ehtimalı var.

500-dən çox ibtidai sinif şagirdini əhatə edən genişmiqyaslı bir araşdırma, müasir stolüstü oyunlar oynayanların yeni məlumatlara daha tez uyğunlaşdıqlarını aşkar edib.

Onlar həmçinin adi dərslərə qatılanlara nisbətən oxu və riyaziyyatda daha yaxşı nəticələr göstərdilər.

Lakin oyunların idrak faydaları yalnız uşaqlarla məhdudlaşmır. Yetkinlər də yeni şeylər sınamaqdan və problemləri həll etməkdən faydalanırlar; hər hansı bir zehni stimullaşdırma, intellektual qabiliyyətlərin yaşla əlaqəli azalmasını yavaşladır.

Bir sıra tədqiqatlar göstərir ki, stolüstü oyunlardan zövq alan yaşlı insanların yaddaşı, diqqəti və icra funksiyası daha yaxşıdır.

Əlbəttə ki, bu cür təsirlər yalnız oyun yaşa uyğun olduqda aktualdır. Çox asan oyunlar yaşlı oyunçuları, çox çətin oyunlar isə uşaqları yorur.

Bununla belə, uşaqlar mürəkkəb oyunları olduqca tez və nisbətən gənc yaşda mənimsəyə bilərlər.

Hindistandan olan üç yaşlı uşaq Sarvagya Kuşvaha bu yaxınlarda 1600 ELO şahmat reytinqinə nail olub - bu, təxminən yetkin həvəskar oyunçuların əldə etdiyi reytinqlə eynidir.

Başqa sözlə, oyunlar sizi daha ağıllı etmir, amma şübhəsiz ki, beyninizi yaxşı vəziyyətdə saxlayır. Müxtəlif oyunlar fərqli bacarıqları inkişaf etdirməyə kömək edir, baxmayaraq ki, video oyunların üstünlüyü var, çünki onlar daha çevik və sürətli düşünmə tələb edir.

Nazlı Almuradova