“Santorini bir neçə santimetr yüksəlib...”

...Alimlər qrupu yeni süni intellekt modelindən istifadə edərək Santorinidə (Egey dənizindəki vulkanik ada–A.B.)

baş verən zəlzələlərin geoloji analizini apara bilib.

SİA-nın məlumatına görə, “Discover” jurnalı xəbər verir ki, tədqiqatçılar seysmik aktivliyə yaxınlıqdakı vulkanlar və onların içərisində hərəkət edən maqmanın səbəb olduğunu aşkar ediblər.

...Sıx beynəlxalq əməkdaşlıq və müxtəlif geofiziki metodların kombinasiyası sayəsində biz seysmik böhranın inkişafını demək olar ki, real vaxt rejimində izləyə və hətta iki vulkanın qarşılıqlı təsiri haqqında müəyyən məlumatlar əldə edə bildik. Bu, gələcəkdə hər iki vulkanın monitorinqini yaxşılaşdırmağa kömək edəcək.

Bunu GEOMAR-ın dəniz geofiziki Yens Karstens bildirib. Mütəxəssislərin fikrincə, Santorini yüksək geoloji aktivliyi ilə seçilən Yunanıstan vulkanik qövsünün bir hissəsidir. Bir neçə qırılma zonasının üstündə yerləşməklə yanaşı, ada həm də aktiv sualtı vulkan Kolumboya yaxındır.

Əsas silsilə zəlzələlər 2025-ci ildə baş verdi, lakin onlara "hazırlıq" hələ 2024-cü ildə başladı.

O zaman maqma qalxdı və Santorininin altındakı dayaz su anbarında məskunlaşdı. Nəticədə adanın özü bir neçə santimetr qalxıb.

Bu dəyişikliklər əhəmiyyətsiz görünə bilər, lakin maqma axınının zəncirvari reaksiyasını başlatmaq üçün kifayət idi. Adanın altındakı maqma yüksəldikcə və hərəkət etdikcə, Santorinidə zəlzələlər getdikcə tez-tez və intensiv olurdu.

...Seysmik aktivlik maqmanın Yer qabığından qalxması üçün xarakterik idi. Miqrasiya edən maqma qayaları parçalayır və cığırlar yaradır ki, bu da intensiv seysmik aktivliyə səbəb olur.

Bunu Helmholtz Yer Elmləri Mərkəzinin geofiziki Marius İsken deyir.

Zamanla maqma tədricən öz yeraltı su anbarını tərk edib. Ada əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb və zəlzələlər dayanıb. Alimlər həmçinin Santorinidə baş verən silsilə zəlzələlər zamanı təxminən 300 milyon kubmetr maqmanın yüksəldiyini müəyyən ediblər. Daha sonra maqma okeanın dibinin altında təxminən 4000 metr dərinlikdə yerləşdi.

Nazlı Almuradova