“Sevgi ilə Başlayan İlk Təhsil”

Hər bir insanın həyatı ana bətnində başlayır. Burada yalnız bədən formalaşmır, həm də hisslər, emosiyalar və xarakterin təməli qoyulur. Ana körpəsinə qandan, qidadan daha çoxunu verir – o, sevgi, sakitlik və enerji bəxş edir. Dünyada aparılan araşdırmalar göstərir ki, hamiləlik dövründə ananın hissləri körpənin gələcək davranışına və emosional inkişafına təsir edə bilir. Ana xoşbəxt və pozitiv olduqda, bu hisslər körpənin beynində güclü təməl yaradır. Əksinə, uzun müddət stress və qorxu hissi körpəyə mənfi təsir göstərə bilər. Bu faktlar yalnız tibb üçün deyil, həm də təhsil üçün böyük dərsdir. Uşağın tərbiyəsi və öyrənmə bacarığı ana bətnində başlayır. Bu səbəbdən məktəblərdə, xüsusilə də qız şagirdlərə bu həqiqətlərin çatdırılması vacibdir. Qız uşaqları bilməlidirlər ki, ana olmaq təkcə bioloji bir hadisə deyil, həm də böyük sevgi, mərhəmət və məsuliyyət tələb edən bir roldur. Bu barədə vaxtında düşünmək onların həm özlərinə, həm də gələcək ailələrinə daha düzgün yanaşmasına kömək edir.

Məktəbdə biz hər gün bilik ötürürük. Amma düşünək: uşağın ilk “müəllimi” kimdir? Ana! O, daha doğulmamış körpəsinə sevgi dilini, sakitliyi və güvən hissini öyrədir. Bu, hər bir müəllim və valideyn üçün böyük bir mesajdır: uşaq ana bətnində eşidir, hiss edir və öyrənir. Buna görə də, gələcək analar – yəni indiki qız şagirdlər – anlayışlı və sevgiylə dolu bir ana olmaq üçün emosional olaraq yetişdirilməlidirlər.

Bir çox ölkədə bu mövzu məktəb proqramlarının bir hissəsinə çevrilib. Məsələn, Finlandiyada və İsveçdə “ailə həyatı və ana-uşaq münasibətləri” mövzusunda xüsusi dərslər keçirilir. Bu dərslərdə qız uşaqlarına analığın yalnız bioloji tərəfi deyil, sevgi, empatiya və psixoloji hazırlıq aspektləri də öyrədilir. Yaponiyada hamiləlik zamanı körpə ilə danışmağın və ona musiqi dinlətməyin uşağın gələcək intellektual inkişafına təsiri haqqında xüsusi maarifləndirici proqramlar hazırlanıb. Bu təcrübələr göstərir ki, uşağın inkişafı haqqında doğru məlumat və emosional hazırlıq erkən yaşlardan tədris ediləndə gənclər gələcək ailə həyatına daha məsuliyyətlə yanaşırlar.

Məktəblərdə müəllimlər bu mövzunu qız şagirdlərə izah edərkən təsəvvür yaratmaq üçün belə yanaşma qura bilərlər: “Təsəvvür edin ki, bir uşaq dünyaya gəlməzdən əvvəl sizi eşidir, hiss edir və sizin duyğularınızı daşıyır. Siz ona gözəl sözlər dedikcə o, sevgi və güvən içində böyüyür.” Bu yanaşma qız şagirdlərdə həm empatiya, həm də ailə dəyərlərinə hörmət formalaşdırır. Onlara başa salmaq lazımdır ki, sağlam və xoşbəxt cəmiyyətin təməli ana bətnindəki ilk sevgidən başlayır. 

Ana və döl arasındakı görünməz bağ təbiətin bizə öyrətdiyi ən dərin dərsdir. Sevgi və qayğı, insanın dünyaya gəlməzdən əvvəl öyrəndiyi ilk hisslərdir. Təhsil ekspertləri, müəllimlər və valideynlər üçün əsas vəzifə bu həqiqəti yeniyetmə qızlara anlatmaq, onlara həm ailə dəyərlərini, həm də gələcəkdə sevgi dolu valideyn olmağın məsuliyyətini aşılamaqdır.

Günay Əkbərova 

Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi