Şimal Cənub nəqliyyat dəhlizi təhlükə altındadır

Hindistanın baş naziri Narendra Modinin Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Trampla müzakirə edəcəyi xeyli mövzu var. Birincisi, Dehli Trampın “rüsum artırma” əməliyyatının Hindistana tətbiq edilməsini istəmir. Hindistan hökuməti bu məqsədlə ABŞ məhsullarına rüsumları azaldıb. Bu, Ağ Ev sahibini Hindistan məhsullarına rüsumların artırılmasından çəkindirməlidir. İkincisi, Dehli Vaşinqtonla hərbi əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hindistan ABŞ-dan qırıcı təyyarələr və pilotsuz uçuş aparatları almağa çalışır. Narendra Modi ABŞ-a səfəri zamanı bu məsələləri həll etməlidir. Bundan başqa, Vaşinqtonda kibertəhlükəsizlik məsələlərində iki ölkə arasında əməkdaşlıq mövzusu da müzakirə olunacaq.  

Bunu Modern.az-a açıqlamasında politoloq Elxan Şahinoğlu bildirib.

"ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Co Bayden Hindistanla münasibətlərdə hərbi əməkdaşlığa üstünlük verirdi. Tramp bu siyasətə sadiq qalmağa və Hindistana hərbi texnika satmağa hazırdır. Ancaq Ağ Evin hazırki sahibi Hindistanla münasibətlərdə iqtisadi səmərələlik amilinə də diqqət yetirəcək. Tramp ölkəsinin Hindistandan aldığı məhsullar qədər bu ölkəyə satışı da artırmaq istəyir. Bu Trampın siyasətində ana istiqamətdir. Tramp üçün ABŞ-dakı qanunsuz miqrantların evlərinə qaytarılması da vacib məsələdir. Hindistan üçün bu o qədər təhlükəli deyil. 1 milyard 400 milyon əhalisi olan Hindistanın ABŞ-da elə çox qanunsuz vətəndaşı yoxdur. “Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, ABŞ-da 18 min qanunsuz hindli miqrant müəyyənləşdirilib. Bununla yanaşı,  Donald Tramp Hindistandan yüksək təhsilə malik hindliləri qəbul etməyə hazır olduğunu bildirib. ABŞ-da yüksək texnologiyalar sahəsində çalışanların sayına görə, hindlilər ilk sıralardadır. Onlar viza alaraq ABŞ-da qanuni əsasda çalışırlar.

Vaşinqton eyni zamanda Hindistanın Rusiya və İranla əməkdaşlığını diqqətdə saxlayır. Vaşinqton Dehlinin Ukraynada işğalçı müharibə aparan Rusiya ilə sıx əməkdaşlığının əleyhinədir. Bunun nəticəsidir ki, əvvəlki illərdə Rusiyadan böyük miqdarda neft alan Hindistan diqqətini ərəb ölkələrinin enerjisinə yönəldib. Rusiyanın neft daşıyan şirkətləri Hindistan limanlarına yaxınlaşa bilmirlər. Bu o deməkdir ki, Hindistanın şirkətləri ABŞ-ın sanksiyaları ilə hesablaşırlar",- o deyib.

Politoloqun sözlərinə görə, Tramp administrasiyası Hindistanın İranın Çabahar limanını işlətməsindən də narahatdır:

"Bu liman İranın Hind okeanına çıxışını təmin edir. Azərbaycanın da iştirakçısı olduğu “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizində Cabahar limanı əhəmiyyətli yerdə dayanır. Beynəlxalq yüklər hər iki istiqamətdə məhz bu liman vasitəsilə daşınmalıdır. Hindistan ilkin mərhələdə bu limanın yenidən qurulmasına 24 milyon dollar yatırım qoyub. Limanın yenidən qurulmasının ümumi dəyəri isə 370 milyon dollardır.

Trampın fevralın 6-da imzaladığı milli təhlükəsizlik memorandumuna görə, İranın maliyyə imkanları, o cümlədən dünya bazarlarına neft satışı məhdudlaşdırılmalıdır. Dehli Co Baydenin Prezidentliyi dövründə ABŞ-ın Çabahar limanının işlədilməsi ilə bağlı sanksiya qərarının ləğvinə nail olmuşdu. Çünki bu liman vasitəsilə Əfqanıstana humanitar yardımlar daşınır və bu, ABŞ-ın da maraqlarına cavab verirdi. Həmin dövrdə ABŞ silahlı qüvvələri hələ Əfqanıstan ərazisində idi. İndi isə Vaşinqtonu Əfqanıstana hurmanitar yardımın daşınması maraqlandırmır. Əgər Tramp administrasiyası bu limana yaxınlaşan gəmiləri sanksiya siyahısına əlavə edərsə, bu Hindistanın limanın işlədilməsiylə bağlı strateji və maliyyə maraqlarına zərbə olacaq. Bu vəziyyətin  “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinə də mənfi təsiri olacaq".