Icma.az
close
up
RU
SOS: Təhsil Nazirliyinin səhlənkarlığı gənclərin gələcəyini riskə atır

SOS: Təhsil Nazirliyinin səhlənkarlığı gənclərin gələcəyini riskə atır

Icma.az xəbər verir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

Hər il olduğu kimi bu il də ali məktəbə daxil ola bilməyən abituriyentlərin bir qismi  çıxış yolu kimi  xaricdə təhsil almağa üz tutacaqlar. Təəssüf ki, hər il yüzlərlə gəncin diplomu Azərbaycanda tanınmır və bu da onların illərlə çəkdikləri zəhmətin boşa getməsinə səbəb olur.

Bəs xaricdə universitet seçərkən diplomun Azərbaycanda tanınması üçün hansı meyarlara diqqət etmək lazımdır?

Moderator.az-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, Azərbaycanda hər il on minlərlə abituriyent ali məktəbə qəbul ola bilmir və bir qismi çıxış yolunu xaricdə təhsil almaqda görür:

 “Təəssüf ki, bu proses çox vaxt planlı deyil, valideynlər və gənclər vasitəçilərin təklifləri ilə hərəkət edir, nəticədə yüzlərlə tələbə diplomunu ölkəyə gətirəndə tanıda bilmir. Dövlət Statistika Komitəsinin 2024-cü ilə dair göstəricilərinə əsasən, son beş ildə Azərbaycanda xaricdə təhsil alanların sayı 30 faiz artıb, amma TKTA-nın (Təhsildə Keyfiyyətin Təminatı Agentliyi) hesabatlarında hər il yüzlərlə diplom tanınmır. Bu fakt göstərir ki, abituriyentlərin seçim prosesində ciddi boşluqlar var və dövlət tərəfindən kifayət qədər marifləndirmə işi aparılmır. Halbuki “Təhsil haqqında” Qanunun 38-ci maddəsində açıq yazılıb ki, xarici ali təhsil müəssisələrinin diplomlarının tanınması Nazirlər Kabinetinin müəyyən etdiyi qaydalar əsasında həyata keçirilməlidir. Lakin həmin qaydaların mahiyyəti geniş ictimaiyyətə izah olunmur, tələbələr yalnız sənədlərini təqdim edəndə problemlə üzləşirlər”.

Təhsil eksperti deyib ki, diplomun tanınması üçün əsas meyarlar kifayət qədər sadədir:

 “Amma bunların izahı ictimaiyyətə çatdırılmır. Birincisi, universitetin öz ölkəsində rəsmi akkreditasiyası olmalıdır. İkincisi, tədris əyani və tam-zamanlı formada həyata keçirilməlidir; distant, onlayn və qiyabi proqramların çoxu tanınmır. Üçüncüsü, tədris müddəti Azərbaycan standartlarına uyğun gəlməlidir: bakalavr pilləsi minimum 3–4 il, magistratura 1,5–2 il, doktorantura 3–4 il olmalıdır. Dördüncüsü, universitet beynəlxalq reytinqlərdə müəyyən göstəricilərə malik olmalıdır. TKTA “QS”, “Times Higher Education” və “Shanghai Ranking” siyahılarında yer alan universitetlərin diplomlarını daha asan tanıyır. Amma bu meyarların sadə dillə cəmiyyətə izahı, marifləndirici kampaniyalar, onlayn bələdçilər və ya valideynlər üçün seminarlar təşkil olunmur. Elm və Təhsil Nazirliyi illərdir yalnız ümumi açıqlamalarla kifayətlənir, konkret yol xəritəsi təqdim etmir.

Müsbət tərəf odur ki, dövlət diplom tanınmasında müəyyən standartları qoruyur və keyfiyyətsiz universitetlərdən alınan sənədlərə “yaşıl işıq” yandırmır. Bu, ölkədə ali təhsil səviyyəsinin aşağı düşməsinin qarşısını alır. Amma mənfi tərəfi ondan ibarətdir ki, gənclər seçim zamanı bu standartlardan xəbərsiz olduqları üçün səhv addım atırlar. Bu, həm ailələrin maddi resurslarını boşa çıxarır, həm də gənclərin illərlə çəkdiyi zəhməti dəyərsizləşdirir. Nazirlik bu sahədə marifləndirmə aparmadığına görə məsuliyyət yükü valideynlərin üzərinə düşür. Dünya təcrübəsinə baxanda, məsələn, Avropa İttifaqında “Lisbon Tanınma Konvensiyası” çərçivəsində tələbələrə açıq məlumat bazaları təqdim olunur, hər kəs seçdiyi universitetin statusunu yoxlaya bilir. Türkiyədə YÖK hər il tanınan və tanınmayan universitetlərin siyahısını dərc edir. Azərbaycanda isə belə açıq siyahılar ya gec paylaşılır, ya da əksər abituriyentlərin diqqətinə çatdırılmır”.

Kamran Əsədov diqqətə çatdırıb ki, müqayisə etdikdə görürük ki, qonşu ölkələrdə abituriyent seçim prosesində dövlət daha aktiv rol oynayır:

 “Gürcüstanda xaricdə təhsil almaq istəyənlər üçün xüsusi məsləhət mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Azərbaycanda isə bu boşluq vasitəçilərin əlini gücləndirir, onlar da bəzən gəncləri şübhəli universitetlərə yönəldir. Nəticədə diplom tanınmır və bu, milli insan kapitalına zərbə vurur. Dəyişəcək odur ki, gənclər yenə də xaricdə təhsil almağa can atacaq, vasitəçilər yenə də təkliflərini edəcəklər, yüzlərlə diplom isə tanınmayacaq. Dəyişməli olan isə Elm və Təhsil Nazirliyinin yanaşmasıdır. Nazirlik abituriyentlər və valideynlər üçün açıq məlumat bazası yaratmalı, hər il xaricdə təhsil seçimi ilə bağlı geniş marifləndirici kampaniya keçirməli, riskli universitetlərin siyahısını paylaşmalı idi. Nazirlik bu istiqamətdə iş görmür, marifləndirmə aparmır, planları və proqnozları yoxdur. Geniş dəstəkləyici planlar olmalı idi, amma yoxdur. Məktəblərdə belə marifləndirici dərslər təşkil edilməlidir ki, şagirdlər gələcəkdə seçimlərini daha düzgün etsinlər. Əks halda, hər il eyni mənzərə təkrarlanacaq və gənclərimiz keyfiyyətsiz, tanınmayan diplomlarla geri dönəcəklər. Nəticə etibarilə, diplomların tanınmaması probleminin kökündə informasiya çatışmazlığı və dövlətin zəif koordinasiya siyasəti dayanır. Bu sahədə sistemli yanaşma və açıq planlaşdırma olmadığı müddətdə valideyn və abituriyentlərin səhv seçimlərinin qarşısını almaq mümkün olmayacaq. Bu isə ölkənin təhsil keyfiyyətinə və gələcək insan kapitalının formalaşmasına mənfi təsir göstərməyə davam edəcək”.

Mehin Mehmanqızı

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Sentyabr 2025 10:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri