Sosial şəbəkələrdə falçılıq baş alıb gedir Çıxış yolu

Vəkil deyir ki, qanunvericilikdə dəyişiklik edilməlidir

Son illərdə sosial şəbəkələr, xüsusən TikTok insanların ruhani maraqlarını kommersiyalaşdıran yeni platformaya çevrilib. Cadular, tilsimçilər, bəxt açan və taleyə baxan şəxslər burada özlərini reklam edərək ciddi gəlir əldə edir. Axundovun dönəmindən bəri dəyişməyən kütlənin bir qismi belə şəxslərə inanır, pul xərcləyir.

Psixoloqlar deyir ki, insanların falçılara üz tutmasının əsas səbəblərindən biri qorxu və çıxışsızlıq hissidir. Zahirən imkanlı görünən insanlar da zaman-zaman şəxsi həyatlarında yaşadıqları gərginliklərə görə rasional düşüncədən uzaqlaşa bilir, “son ümid yeri” kimi baxıcılara müraciət edirlər. Və təəssüf ki, bu anda qarşılarına çıxan “peşəkar dələduzlar” onların bu zəif anından istifadə edirlər.

Qanunvericiliyə görə, baxıcılıq və falçılıq kimi fəaliyyətlər birbaşa qadağan olunmasa da, bu fəaliyyət adı altında törədilən dələduzluqlar Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cəzalandırılır. Problem ondadır ki, bu kimi hallar çox zaman sübuta yetirilə bilmir. İnsanlar ya utandıqlarından, ya da hüquqi nəticələrdən qorxaraq şikayətçi olmaqdan çəkinirlər.

Bundan başqa, Azərbaycanda bu sahədə konkret lisenziyalaşdırma və ya tənzimləmə mexanizmi yoxdur. Nəticədə “falçı”, “duaçı”, “enerji müalicəsi” adı ilə fəaliyyət göstərənlərin böyük əksəriyyəti nəzarətsiz fəaliyyət göstərir. Falçılara müraciət edilən məsələlər, demək olar ki, eynidir - “yoldaşımı evə bağla”, “evimizin ruzisini artır”, “qayınanamı bizdən uzaq sal” və s.

Hətta iş o yerə gəlib ki, vəzifə üçün yolunu falçı və cadugərlərin evinə salanlar da olur. Falçıların özünəməxsus tarifləri var. Misal üçün, sosial şəbəkələrdəki gizli elanlardan aydın olur ki, bəxt açmaq 10, yol açmaq 5, dua edib, cadu təmizləmək 10-20 manat arasında dəyişir . Hətta falçılığı özünə peşə seçənlər bəzən misal kimi Vanqanı, Nostradamusu göstərir.

Bu davranış İslamın prinsiplərinə nə dərəcədə uyğundur? Cəmiyyətdə belə şəxslərin artmasının qarşısını almaq üçün dini maarifləndirmə hansı şəkildə həyata keçirilə bilər? Ümumiyyətlə, sosial şəbəkələrdə falçılıqla məşğul olmaq hansı cinayət məsuliyyəti yaradır?

Vəkil Ramil Süleymanov “Yeni Müsavat”a deyib ki, belə şəxslər yalnız sadaladığınız məbləğlərdə deyil, daha iri məbləğlərlə xidmətlər göstərirlər: “Nəticə etibarilə insanların pullarını əldə edirlər. İnsanlar əksər hallarda bunu cahillik adlandırırlar, amma özləri işbazların qurbanına çevrilirlər. Falçılıqla məşğul olmaq konkret Cinayət Məcəlləsində təsbit olunmadığı üçün sanksiyalaşdırılmış əməl hesab olunmur. Amma adamların etibarından sui-istifadə etməklə, onların vəziyyətlərini dırnaqarası nəzərə almaqla, sanki onlara çarə tapırmışlar kimi onların əllərindən vəsaitlərini alır, bəzən əmlakını mənimsəyir və bunu onlara xidmət etmək kimi qələmə verirlər. Guya "mənəvi bağlarla" hərəkət edirlər. İstintaq da bu məsələnin qarşısında aciz qalır. İnsanlara yardım etməyən, amma onların pulunu ələ keçirənlər mənə görə dələduzdurlar. Qanunvericiliyə bununla bağlı müvafiq düzəlişlər olunmalıdır. Sırf dələduzluq etməklə insanların pulunu ələ keçirənlər cəzalandırılmalıdır".

Vəkil bildirib ki, bunlar qanunvericilikdə insanların vəsaitini, əmlakını ələ keçirmək kimi dəyərləndirilməlidir: “Bəziləri var, falçıların "ağıllıları" vergi qeydiyyatından keçməklə vergi ödəyicisi də olublar. Soruşanda ki, siz hansı adla qeydiyyatdan keçirsiniz, cavabında deyirlər ki, astroloq kimi. Halbuki adamın ulduzlarla filan heç bir əlaqəsi yoxdur. Falçılıq fəaliyyəti rəsmi yoxdur deyə, astroloq kimi qeydiyyata düşürlər. Yəni bu məsələnin monitorinqini etmək belə mümkünsüzdür".

İlahiyyatçı Fərid Abdulla mövzu ilə bağlı “Yeni Müsavat”a bunları deyib: “Əgər Allah sənə (sınamaq üçün və ya günahın kəffarəsi olaraq) bir zərər toxundursa, bunu Ondan başqa heç kəs aradan qaldıra bilməz. Əgər sənə bir xeyir vermək istəsə, heç kəs Onun lütfünün qarşısını ala bilməz. O, bunu Öz qullarından istədiyinə nəsib edər. O, bağışlayandır, rəhimlidir. (Yunus, 107). Problemə düşmüsən? Get, dizini at yerə, dua et. İstədiyin duanı, istədiyin dildə de. Elə bir dua yoxdur ki, Allah desin, bunu oxusan qəbul edərəm, bunu oxumasan yox. Bu həyat sınaqla doludur. İmam Hüseynin başına gələnlərə baxın. Ona cadumu olunmuşdu? İmam Hüseyn Yezid və başqaları üçün, başqaları da onun üçün sınaq və imtahan idi. Cadu xəstəlik kimidir. İradəsi güclü olana heç nə təsir etməz. Zəif olana hər şey təsir edər. Allahdan başqa güc, qüdrət sahibi yoxdur. Hətta peyğəmbərlər belə xəstələniblər, işləri düz gəlməyib və sair.

Lakin insanlar bu acı reallığı yox, xüsusi qeybi, əfsanəvi, qeyri-adi şeyləri dinlə assosiasiya edirlər. Zənn edirlər ki, din mavəradır. Həm də mavəradır (pərdə arxasında olanlar). Lakin bu, bizim öhdəliyimiz deyil".