Strateji müttəfiqlik və tarixi qardaşlıq ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibə iki qardaş ölkə arasında gündən-günə dərinləşən strateji tərəfdaşlığın, çoxşaxəli əməkdaşlığın və müttəfiqlik münasibətlərinin hərtərəfli təhlili baxımından mühüm siyasi və geosiyasi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısının öz müsahibəsində xüsusi vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Özbəkistan liderlərinin müntəzəm xarakter alan qarşılıqlı səfərləri iki müstəqil, güclü və suveren dövlətimiz arasında təbii müttəfiqliyi rəsmi olaraq möhkəmləndirmiş, münasibətləri keyfiyyətcə tamamilə yeni müstəviyə qaldırmışdır. Bu proses təkcə diplomatik protokollardan ibarət olmayıb, əsrlər boyu xalqlarımızı birləşdirən tarixi, mədəni, dini və mənəvi köklərə söykənən sarsılmaz bir qardaşlıq modelinin müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq daha da güclənməsini nümayiş etdirir.

İki ölkə arasındakı münasibətlərin hüquqi və siyasi baxımdan ən yüksək zirvəyə çatması tərəflər arasında imzalanmış Müttəfiqlik Münasibətləri haqqında Müqavilə ilə təsbit olunmuşdur. Bu tarixi sənəd təkcə ikitərəfli əlaqələrin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən etmir, həm də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarının inteqrasiyasına, sabitliyinə və təhlükəsizliyinə xidmət edən böyük bir geosiyasi amilə çevrilir. Prezident İlham Əliyev və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasındakı yüksək səviyyəli şəxsi dostluq, qarşılıqlı etimad və aydın siyasi iradə bu əməkdaşlığın əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir. Ali səviyyədəki bu sıx dialoq bütün dövlət qurumları, nazirliklər və özəl sektor arasında çevik və səmərəli koordinasiyanın qurulmasına şərait yaradır.

Müsahibədə iqtisadi, ticari və sənaye kooperasiyası sahəsində əldə olunmuş uğurlar və gələcək hədəflər də geniş yer tutur. İki ölkə arasında yaradılmış Birgə İnvestisiya Fondunun fəaliyyətə başlaması konkret layihələrin maliyyələşdirilməsinə, birgə müəssisələrin qurulmasına və ticarət dövriyyəsinin dəfələrlə artırılmasına güclü təkan verir. Maşınqayırma, toxuculuq, kənd təsərrüfatı, kimya sənayesi və farmasevtika kimi sahələrdə həyata keçirilən birgə təşəbbüslər hər iki ölkənin iqtisadi müstəqilliyini və sənaye potensialını daha da artırır.

Nəqliyyat və logistika sektoru Azərbaycan-Özbəkistan müttəfiqliyinin ən strateji sütunlarından biri hesab olunur. Avrasiya məkanında yeni nəqliyyat xəritəsinin formalaşdığı bir dövrdə, hər iki dövlət Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə bağlayan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) fəal iştirakçısı və təşəbbüskarı kimi çıxış edir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Özbəkistanın inkişaf edən logistika infrastrukturu yüklərin daha sürətli, təhlükəsiz və səmərəli daşınmasına imkan yaradır. Bu çərçivədə birgə koordinasiya olunmuş tarif siyasəti və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi hər iki ölkənin tranzit potensialını maksimum dərəcədə reallaşdırır. Eyni zamanda, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı və "yaşıl enerji"nin Avropa bazarlarına nəqli istiqamətində Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionlarını əhatə edən strateji energetika layihələri də tərəfdaşlığın gələcək üfüqlərini müəyyən edir.

İki xalqın mənəvi birliyinin və həmrəyliyinin ən təsirli və bariz nümunəsi Özbəkistanın işğaldan azad edilmiş Azərbaycan torpaqlarının bərpasında yaxından iştirak etməsidir. Özbəkistan tərəfindən Füzuli şəhərində inşa edilən və müasir standartlara cavab verən Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəb Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük minnətdarlıqla qarşılanmışdır. Bu addım təkcə bir təhsil müəssisəsinin tikintisi deyil, Özbəkistan dövlətinin və xalqının Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və Qarabağın yenidən dirçəlişinə verdiyi qardaşlıq töhfəsinin, mənəvi dəstəyin əbədi rəmzidir.

Beynəlxalq arxitekturasında baş verən mürəkkəb processes fonunda Azərbaycan və Özbəkistanın qlobal platformalarda bir-birinə nümayiş etdirdiyi qarşılıqlı dəstək xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində həyata keçirilən fəaliyyət Türk dünyasının birliyinin, iqtisadi və hərbi-siyasi çəkisinin artmasında həlledici rol oynayır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı kimi nüfuzlu təşkilatlarda hər iki ölkənin vahid mövqedən çıxış etməsi, bir-birinin milli maraqlarını ardıcıl şəkildə müdafiə etməsi bu strateji alliance modelini daha da sarsılmaz edir.

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi bu geniş və məzmunlu müsahibə Bakı və Daşkəndin gələcəyə yönəlmiş birgə strateji baxışını aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu tərəfdaşlıq təkcə bugünkü konyuktur maraqlara deyil, gələcək nəsillərin rifahına, regionda dayanıqlı sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi yüksəlişin bərqərar olunmasına hesablanmış uzunmüddətli və tarixi bir kursdur. İki ölkə arasında qurulan bu müttəfiqlik modeli həm də bütün Türk dünyası üçün real inteqrasiya və sarsılmaz qardaşlıq nümunəsinə çevrilərək, geosiyasi çağırışlar qarşısında birgə addımlamağın ən uğurlu yolunu göstərir. Tərəflərin qarşılıqlı surətdə ortaya qoyduğu bu sarsılmaz iradə göstərir ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri bundan sonra da yalnız yüksələn xətlə inkişaf edəcək, regional liderliyin və strateji tərəfdaşlığın parlaq təcəssümü kimi tarixdə öz möhkəm yerini qoruyub saxlayacaqdır.

Cəmilə Bağırova

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi