Subaylıq sultanlıqdır? Gənclər evlənmək istəmir: Sosioloq SƏBƏBLƏRİ SADALAYIR

Ötən ilin 11 ayında Azərbaycanda nikahların sayı azalıb, boşanmaların sayı isə dəyişməyib.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, bu barədə Dövlət Statistika Komitəsi məlumat yayıb.

Məlumata görə. 2024-cü ilin 11 ayında Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 46 min 146 nikah və 19 min 597 boşanma halları qeydə alınıb.

Belə ki, 2023-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı azalaraq 5,3-dən 4,9-a düşüb, boşanmaların sayı isə dəyişməyərək eyni səviyyədə (2,1) qalıb.

Maraqlıdır, nikahların sayının azalmasına səbəb nədir? Gənclər niyə ailə qurmaqdan “qaçır”?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən sosioloq Üzeyir Şəfiyev bildirib ki, nikahların sayının azalması yaxın və orta perspektivdə Azərbaycanda təbii artıma da mənfi təsir göstərəcək.

Nikahların sayının azalmasının bir çox səbəbləri olduğunu deyən Ü.Şəfiyevin qeyd edib ki, ilk səbəb Azərbaycanda gənclərin sayının azalmasıdır. Onun sözlərinə görə, 10 il əvvəl Azərbaycanda gənclər ölkə əhalisinin 29-30%-ni təşkil edirdisə, indi onlar ölkə əhalisinin təqribən 21%-ni təşkil edir. Eyni zamanda xaricdə təhsil və karyera dalınca gedən gənclərin sayında artım müşahidə olunur. Bu da şübhəsiz ki, nikahların sayına təsir göstərir.

Sosioloq nəzərə çatdırıb ki, Azərbaycan əvvəllər ənənəvi cəmiyyət idi və “tez evlənən udar” yanaşması ilə gənclər tez ailə qururdular:

“Amma indi gənclər əvvəl təhsil almaq, karyera qurmaq, mənzil-məişət şəraitini təmin etmək istəyir, daha sonra ailə qurmaq barədə düşünürlər. Əslində düz edirlər. Çünki bu kriteriyalar ailə dayanıqlılığına müsbət təsir göstərən amillərdir”.

Gənclər arasında bütövlükdə ailə qurmağa marağın azaldığını diqqətə çatdıran müsahibimiz söyləyib ki, təkcə Azərbaycanda yox, qbobal miqyasda gənclərdə eqoist həyata maraq artıb. Sosioloq izah edib ki, onlar artıq ailə-uşaq məsuliyyəti daşımaq istəmirlər, öz eqoist həyatlarını sürdürmək istəyirlər. O, hətta Asiya ölkələrində gənclər arasında subaylıq sindromunun yayıldığını vurğulayıb. Bildirib ki, gənclər ünsiyyət ehtiyaclarını virtual aləmdə realizə etdiklərinə görə real həyatda buna maraqlı deyillər və qlobal dünyanın bir parçası kimi bu tendensiya Azərbaycan gənclərinə də yansıyıb:

“Digər bir səbəb gənclərin məşğulluq məsələsi ilə bağlıdır. Rəsmi statistika deyir ki, ölkə üzrə 5,6% işsizlik var. Amma gənclər arasında işsizliyin sayı 11%-dən yuxarıdır. Yəni gənclərin ailə qurmasına həm də onların işsizliyi mane olur. Gənclərin məşğulluq məsələsi ilə bağlı addımlar atılması lazımdır. Düzdür, hökumət tərəfindən müvafiq addımlar atılır, ancaq daha da sürətli və davamlı şəkildə olmalıdır”.

Üzeyir Şəfiyev: Gənclərdə eqoist həyata maraq artıb

Həmsöhbətimiz gənclərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasının önəmini vurğulayaraq deyib ki, Azərbaycanda Güzəştli Mənzillər Fondu, gənclərlə bağlı ipoteka güzəştləri var. Amma bu fond və ipoteka şərtlərini bir qədər əlçatan etmək lazımdır.

Güzəştli Mənzillər Fondunun gənclərin bəlli bir kateqoriyasını əhatə etdiyini bildirib və bunu genişləndirməyin lazım olduğunu söyləyib.

“Məsələn, Türkiyədə Ailə Gənclər Fondu var ki, həmin fonddan yeni ailə quran gənclər faizsiz kredit götürə bilir. 4 ildən sonra hissə-hissə güzəştli şərtlərlə ödəməyə başlayır. Oxşar fond Azərbaycanda da yaradıla bilər”.

Müsahibimizin fikrincə, gənclərin regionlardan paytaxta axını çoxdur ki, bu da nikah müqaviləsinə təsir göstərir. Həm regionda demoqrafik vəziyyəti dəyişir, həm də gənclərin paytaxtda işlizliyi ilə bağlı problem biraz da dərinləşir.

Sosioloq boşanmaların sayının çox olmasının gənclərin ailə qurmasına psixoloji təsir göstərdiyini və bununla da onların əgər ailə qursalar boşana bilərlər düşüncəsində olduqlarını vurğulayıb:

“Gənclər arasında ailə dəyərlərini təbliğ etmək lazımdır. Ailə ilə bağlı motivasiyaedici dəstək layihələri təqdim etsək, daha yaxşı olar. Gənclərin ailə qurmağa marağının azalması onların dünyagörüşündə qlobol tendensiyanın daha dominant olmasından da irəli gəlir. Çünki onlar qlobal tendensiyanı özlərində hiss edirlər. Təəssüf ki, ölkəmizdə çox məşhur adamlar subaylığı təşviq edir və bu da ailə qurmağa qarşı apatiya yaradır. Ailə dəyərləri hər daim təbliğ olunmalıdır”.

Mina Mikayılova