Süfrə açmasaq, camaat bizi qınayar, ölümüzə hörmətsizlik etmiş olarıq... İlahiyyatçı AÇIQLADI

"Yas mərasimləri ilə bağlı mövqeyim illərin müşahidəsi və cəmiyyətin içində gördüklərimə əsaslanır. Mən hesab edirəm ki, bu sahədə dəyişikliklər kəskin qadağalarla deyil, mərhələli və düşünülmüş şəkildə aparılmalıdır. Çünki yas təkcə dini məsələ deyil, burada insanların psixologiyası, nəsillər boyu formalaşmış adətlər və cəmiyyətin gözləntiləri də var. Bunları nəzərə almadan atılan hər addım əks reaksiya doğura bilər".
Bunu Demokrat.az-a açıqlamasında ilahiyyatçı Əkrəm Həsənov deyib. 
O, bildirib ki, bu gün cəmiyyətin böyük bir hissəsi üçün yasda ehsan verməmək hörmətsizlik kimi qəbul olunur:
"Ailələr düşünür ki, süfrə açmasaq, camaat bizi qınayar, ölümüzə hörmətsizlik etmiş olarıq. Elə bu düşüncə tərzinə görə də ehsan verməyən insanlar daxili gərginlik keçirir, hətta özlərini günahkar hiss edirlər. Bu isə problemin təkcə mərasimdə yox, insanların düşüncəsində olduğunu göstərir. Halbuki İslam bu mövzuda son dərəcə aydın mövqe ortaya qoyur. Qurani-Kərimdə dəfələrlə vurğulanır ki, Allah dini insanlara çətinlik yaratmaq üçün göndərməyib. Əksinə, Allah insan üçün asanlıq istəyir. Peyğəmbərimizin (s) həyatına baxanda da bunu görürük. O, yas düşən evdə süfrə açılmasını yox, həmin ailəyə kömək edilməsini tövsiyə edirdi".
İlahiyyatçı bildirib ki, islam alimləri də əsrlər boyu eyni mövqedə olublar:
"İmam Nəvəvi, İbn Qüdamə, İbn Həcər əl-Əsqəlani kimi böyük fiqh alimləri yazırdılar ki, yas sahibinin ehsan verməsi düzgün deyil, çünki bu, onsuz da çətin durumda olan ailəyə əlavə maddi və mənəvi yükdür. Müasir alimlər də bildirirlər ki, bu mərasimlər zamanla dini mahiyyətini itirib və sosial nümayişə çevrilib, kim daha çox süfrə açdı, kim daha çox adam yığdı kimi düşüncələr dinin ruhu ilə uyğun gəlmir. Dünya müsəlmanlarının təcrübəsi də bunu təsdiqləyir. Türkiyədə, Malayziyada, İndoneziyada, Mərakeşdə yas mərasimləri sadə keçirilir. İnsanlar toplaşır, Quran oxunur, dua edilir, mərhum hörmətlə yad olunur. Amma yas evi restoran funksiyası daşımır. Orada əsas olan yemək yox, təsəlli və mənəvi dəstəkdir. Çünki ölən insanın ruhuna fayda verən süfrənin bolluğu deyil, edilən duadır".
Onun sözlərinə görə, bizdə yas mərasimləri sosial təzyiq alətinə çevrilib:
"İnsanlar bir-birinə baxır, filankəs necə elədi, biz də elə etməliyik deyə düşünür. Ailələr borca girir, imkanını aşır və yasdan sonra uzun müddət bu yükün altında qalır. Bu nə dini baxımdan doğrudur, nə də sağlam cəmiyyətin yolu ola bilər. Yas insanı fanilik haqqında düşündürməli, təvazöyə çağırmalı olduğu halda, bizdə bəzən stress və yarışa çevrilir. Bu vəziyyətdən çıxış yolu qadağalardan keçmir. Qadağa insanı inandırmır, sadəcə narazılıq yaradır. Əsas yol maarifləndirmədir. İnsanlara izah edilməlidir ki, yasda sadəlik hörmətsizlik deyil. Əksinə, bu, mərhumun və ailəsinin izzətini qoruyan davranışdır. Elə bir ictimai mühit formalaşmalıdır ki, ehsan verilməyəndə yas sahibi özünü sıxılmış yox, rahat hiss etsin. İnsan bilməlidir ki, hörmət süfrənin növünə görə yox, insan kimi yanında olmağa görə göstərilir".
O, bildirib ki, yas mərasimləri tədricən İslamın istədiyi formaya qayıda bilər:
"Düşüncə dəyişəndə adətlər də dəyişir. Əsl islahat qanunla yox, məhz düşüncə ilə başlayır".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az