Süni intellekt böhtan, şantaj və nüfuzdan salma aləti deyil

"Süni intellekt böhtan, şantaj və nüfuzdan salma aləti deyil — qanun həm belə materiali hazirlayanın, həm də yayanın hərəkətlərinə hüquqi qiymət verilməsini nəzərdə tutur.
Son günlər mənim real görüntümdən istifadə edilərək süni intellekt vasitəsilə həqiqəti əks etdirməyən görüntülər hazirlanıb. Həmin görüntülərdə mən Quantanamo həbsxanası ilə assosiasiya olunan narıncı məhbus geyimində, dəmir barmaqlıqlar arxasında və əli qandallı vəziyyətdə təqdim edilirəm.
Bu, sadəcə “montaj”, “zarafat”, “satira” və ya sosial şəbəkə mübahisəsi kimi qəbul edilməməlidir. Konkret əmələ hüquqi qiyməti istintaq orqanı və məhkəmə verir. Lakin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi süni intellekt vasitəsilə şəxsin real görüntüsündən istifadə edilərək reallığı əks etdirməyən materialların hazirlanması və yayılmasi ilə bağlı məsuliyyət nəzərdə tutur".
Newscenter.az xəbər verir ki, bunları Qlobal Həmrəylik Şurasının Qafqaz üzrə sədri, beynəlxalq hüquq müdafiəçisi David Seliverstov son günlər barəsində sosial şəbəkələrdə yayılan təxribat xarakterli materiallara aydınlıq gətirərkən deyib. O bildirib ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 148-2-ci maddəsi belə əməllərə dair xüsusi cinayət-hüquqi norma müəyyən edir:
"Burada materialın hazirlanması ilə yanaşı onun yayilmasi da hüquqi əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən “Mən bu şəkli yaratmamışam, başqa profildən götürüb öz facebook səhifəmdə paylaşmışam” ifadəsi öz-özlüyündə hüquqi məsuliyyət məsələsini aradan qaldırmır. Hər bir paylaşımın konteksti, məqsədi, auditoriyası və yayılma formasi ayrıca araşdırılmalıdır.
Əgər şəxsin görüntüsü süni intellekt vasitəsilə dəyişdirilərək onu terrorizm, ağır cinayət, həbs və ya ömürlük məhbusluqla assosiasiya edən saixta vizual reallıq yaradılırsa, bu halın şəxsin şərəf və ləyaqətini ləkələmək və onu nüfuzdan salmaq məqsədi daşıyıb-daşimadiği da araşdırılmalıdır".
David Seliverstov daha sonra bunları qeyd edib:
"Əgər bu materiallarla birlikdə şəxsin cinayət törətməsi barədə həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayilirsa, konkret hallardan asili olaraq cinayət məcəlləsinin 147-ci maddəsi — böhtan, o cümlədən ağir və ya xüsusilə ağir cinayətdə ittiham etməklə böhtan məsələsi də hüquqi qiymətləndirmə predmeti ola bilər.
Şəxsin real üz təsviri və səs fraqmenti də qanunvericiliklə qorunan məlumatlar sirasindadir. üz təsviri, səs fraqmenti və onun akustik parametrləri biometrik məlumat kimi hüquqi müdafiə predmetidir.
Xüsusi olaraq vurğulayiram: özünü hüquq müdafiəçisi kimi təqdim edən şəxsin belə materiali şəxsi facebook hesabinda paylaşmasi ona qanundan kənar heç bir immunitet vermir.
Hüquq müdafiəçisi olmaq başqasinin şərəf və ləyaqətinə, şəxsi həyatina, fərdi və biometrik məlumatlarina müdaxilə etmək hüququ demək deyil. əksinə, hüququn aliliyini müdafiə etdiyini bəyan edən şəxsdən qanunun tələblərinə daha yüksək məsuliyyətlə yanaşmaq gözlənilir.
Mən heç kəsi məhkəmə qərari olmadan cinayətkar elan etmirəm. təqsiri yalniz məhkəmə müəyyən edir. lakin materiali kimin hazirladiği, kimin sifariş etdiyi, ilkin olaraq harada yayildiği, kimlərin onu təkrar paylaşdiği və bu hərəkətlərin nüfuzdan salma məqsədi daşiyib-daşimadiği hüquq-mühafizə orqanlari tərəfindən araşdirila biləcək konkret hallardir.
Söz azadliği saixta realliq yaratmaq azadliği deyil.
tənqid hüququ insani süni intellekt vasitəsilə terrorçu və ya məhbus obrazinda təqdim etmək hüququ deyil.
“mən sadəcə paylaşdim” ifadəsi də yaymanin hüquqi əhəmiyyətini avtomatik olaraq aradan qaldirmir. Qanun qarşisinda hami bərabərdir".
]
Süleyman